III OZ 261/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Obrony Narodowej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2026 r. , sygn. akt II SO/Wa 4/26 w przedmiocie uzupełnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2026 r., sygn. akt II SO/Wa 4/26 wydanego w sprawie z wniosku M. M. o wymierzenie Ministrowi Obrony Narodowej grzywny w związku z nieprzekazaniem w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zwrócić Ministrowi Obrony Narodowej kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SO/Wa 4/26, na wniosek M. M. (dalej także jako: skarżący), uzupełnił postanowienie Sądu I instancji z dnia 6 marca 2026 r., sygn. akt II SO/Wa 4/26, na mocy którego wymierzono Ministrowi Obrony Narodowej (dalej także jako: organ) grzywnę w wysokości 500 złotych oraz zasądzono od organu na rzecz skarżącego 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w ten sposób, że do dotychczasowego rozstrzygnięcia dodał punkt 3 o treści: "3. Zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz M. M. kwotę w wysokości 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania". W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z brzmieniem art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, że z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego oraz koszty sądowe, oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 211 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Z uwagi na to, że w sprawie skarżącego reprezentował adwokat, Sąd I instancji uznał, że na poczet kosztów postępowania należy zaliczyć jego wynagrodzenie w wysokości 497 zł. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia organu, w którym wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku skarżącego o uzupełnienie postanowienia, zarzucił on zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1) art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 209 i art. 211 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez błędne przyjęcie, że po stronie skarżącego powstały "niezbędne koszty postępowania" w rozumieniu tych przepisów, uzasadniające zasądzenie na jego rzecz kwoty 497 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, podczas gdy: a) skargę z 5 stycznia 2026 r. na bezczynność organu w sprawie nieprzekazania skargi podpisał sam skarżący; b) sprawa dotyczyła jedynie wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bez dochodzenia materialnoprawnych roszczeń skarżącego, c) nakład pracy w skardze na bezczynność organu był niewielki, a koszty zastępstwa w stawce podstawowej nie były "niezbędne" do celowego dochodzenia praw w rozumieniu art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 2) naruszenie art. 157 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez nadmiernie rozszerzającą wykładnię instytucji uzupełnienia orzeczenia i przyjęcie, że wniosek skarżącego obligował Sąd do zasądzenia pełnych kosztów zastępstwa procesowego, zamiast oceny – z urzędu - zasadności i wysokości tych kosztów w kontekście funkcji i charakteru postępowania z art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 3) naruszenie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną ocenę skutków nieterminowego przekazania skargi dla sytuacji procesowej skarżącego - bez uwzględnienia, że: a) opóźnienie organu w przekazaniu skargi wynikało z błędu technicznego systemu ePUAP po stronie sądu, potwierdzonego raportem i komunikatem systemowym; b) organ podjął próbę przekazania skargi (21 listopada 2025 r.); c) po stwierdzeniu nieskutecznego nadania organ niezwłocznie przekazał skargę i akta w dniu 9 stycznia 2026 r.; d) po stronie skarżącego brak jest realnych, istotnych negatywnych skutków opóźnienia; 4) naruszenie zasady proporcjonalności i celowości kosztów postępowania (art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz funkcją instytucji grzywny z art. 55 § 1 i art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) - poprzez przyjęcie, że: a) pełna stawka wynagrodzenia pełnomocnika (497 zł) jest niezbędna i proporcjonalna w incydentalnym postępowaniu o wymierzenie grzywny organowi, b) zasądzenie wysokich kosztów zastępstwa procesowego nie prowadzi w istocie do nadmiernego obciążenia organu publicznego w sytuacji, gdy kara grzywny już pełni funkcję dyscyplinująco-restrykcyjną i ma z założenia charakter prewencyjny. W uzasadnieniu zażalenia organ podkreślił, że łączne obciążenie organu, wskutek orzeczeń Sądu I instancji, wynosi 1097 złotych (500 złotych grzywny, 100 złotych wpisu, 497 złotych kosztów zastępstwa procesowego) w związku z jednorazowym, technicznie uwarunkowanym uchybieniem terminowi przekazania skargi. W ocenie organu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzupełniając postanowienie w przedmiocie przyznania kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego nie rozważył czy zasądzenie tej kwoty – w sytuacji jednoczesnej grzywny w wysokości 500 złotych i zasądzenia wysokości wpisu w wysokości 100 złotych – nie prowadzi do nadmiernego obciążenia organu, nieuzasadnionego celem i charakterem postępowania. Organ podniósł, że Sąd I instancji zastosował art. 157 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób mechaniczny, utożsamiając uzupełnienie w zakresie kosztów z koniecznością przyznania pełnej stawki zastępstwa procesowego. Zdaniem organu prowadzi to w praktyce do pozbawienia organu ochrony przed nadmiernym obciążeniem finansowym w sytuacjach, w których uchybienie ma charakter incydentalny, a rola pełnomocnika skarżącego jest ograniczona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż te wskazywane przez organ. Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym. (art. 157 § 1a p.p.s.a.). Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 p.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (art. 157 § 3 p.p.s.a.). Przepis ten stosuje się odpowiednio do postanowień (art. 166 p.p.s.a.). W związku z powyższym zauważyć przede wszystkim należy, że z art. 157 § 1 p.p.s.a. wynika, iż uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów następuje w tych wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że na podstawie art. 209 cytowanej ustawy był do tego zobligowany, a strona zażądała ich przyznania we właściwym czasie. Jeżeli natomiast sąd orzekł o nich w jakimś zakresie, np. zasądził koszty postępowania, lecz w mniejszym rozmiarze, niż żądała tego strona, to na to postanowienie o kosztach przysługuje jej zażalenie. Jeżeli zaś sąd w ogóle nie wypowiedział się w orzeczeniu co do kosztów postępowania, to zażalenie nie przysługuje, ponieważ nie można skarżyć orzeczenia, które nie istnieje. W takiej sytuacji strona może skarżyć wyrok (postanowienie) albo składać wniosek o uzupełnienie wyroku (postanowienia) w przedmiocie kosztów postępowania (por. B. Dauter, komentarz do art. 157 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII. Wolters Kluwer Polska, 2018). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 2 postanowienia z dnia 6 marca 2026 r., sygn. akt II SO/Wa 4/26 zasądził koszty postępowania, lecz – jak wynika ze złożonego przez skarżącego wniosku o uzupełnienie – w niesatysfakcjonującej dla niego wysokości. Biorąc jednak pod uwagę powyższe rozważania w takiej sytuacji żądanie uzupełnienia postanowienia w zakresie wysokości zasądzonych na rzecz skarżącego od organu kosztów było nieuprawnione, a strona niezadowolona z wysokości zasądzonych kosztów winna była złożyć zażalenie na tę część postanowienia, czego jednak bezsprzecznie nie uczyniła. Okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasądził koszty postępowania kasacyjnego w niższej wysokości, niż oczekiwała tego strona, nie uzasadnia uzupełnienia postanowienia w niniejszej sprawie, gdyż zasądzenie kosztów postępowania w niższym rozmiarze nie oznacza, że Sąd I instancji nie rozstrzygnął o całości rozpoznawanego wniosku i dodatkowych orzeczeniach, które powinny być zamieszczone w postanowieniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.