III OZ 258/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2023 r. sygn. akt I SAB/Wa 286/22 o odrzuceniu zażalenia Fundacji [...] w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt I SAB/Wa 286/22 o odrzuceniu wniosku Fundacji [...] w P. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Łukasza Trochyma w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w P. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie petycji postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 6 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SAB/Wa 286/22) odrzucił zażalenie skarżącej Fundacji [...] w P. na postanowienie tego Sądu z 11 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 11 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek skarżącej Fundacji o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego WSA Łukasza Trochyma. Zażalenie na powyższe postanowienie, sporządzone osobiście złożyła skarżąca Fundacja. Analizując art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm. – zwanej dalej P.u.s.a.), Sąd pierwszej instancji uznał, że zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy), na co również wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie została przewidziana również w innych przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych też powodów Sąd odrzucił zażalenie na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Fundacja, podnosząc zarzut naruszenia art. 5a § 16 P.u.s.a. i art. 175 oraz art. 191 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 328 – zwanej dalej P.p.s.a.) "[z]ażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: 8) odrzucenie zażalenia". Z uwagi na powyższy przepis postanowienie Sądu pierwszej instancji podlegało kontroli instancyjnej. Oceniając dopuszczalność zażalenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego WSA podzielić należało stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 5a § 16 P.u.s.a. zdanie pierwsze P.u.s.a. od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku, o którym mowa w art. 5a § 1, podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przepisu tego wynika zatem, że zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy) - por. postanowienie NSA z 20 września 2022 r. sygn. akt II GSK 1396/22 (orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl/). Słusznie zwrócił uwagę również Sąd pierwszej instancji, że przepisy regulujące procedurę rozpoznawania wniosku, dodane art. 5 ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zażaleniu (art. 5a § 18 P.u.s.a.). Skoro zatem ustawodawca w art. 5a P.u.s.a. nie uregulował procedury związanej z odrzuceniem wniosku, to mocą przywołanego art. 5a § 18 tej ustawy w omawianym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z treścią przepisu art. 194 § 1 P.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione enumeratywnie w punktach od 1 do 10 tego przepisu. W żadnym z tych punktów ustawa nie wskazuje na możliwość wnoszenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające wniosek strony złożony na podstawie art. 5a P.u.s.a. W zakresie wniosku o wyłączenie sędziego (asesora, referendarza) w przepisie art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. dano stronie postępowania prawo do wniesienia zażalenia, ale tylko na postanowienie, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. W art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. nie zastosowano zwrotu "w sprawie wniosków o wyłączenie sędziego lub sędziów". Ustawodawca wskazał wprost w treści przepisu art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. na możliwość zaskarżenia zażaleniem tylko postanowienia, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostałe przepisy tej ustawy – jak już zaznaczono – nie przewidują również możliwości zaskarżenia innych rozstrzygnięć w obrębie wyłączenia sędziów. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż wnoszenie zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie jest dopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, wobec faktu, że możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie została przewidziana również w innych przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać należy, że na wydane na podstawie art. 5a § 6 P.u.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu wniosku strony o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności (art. 5a § 1 P.u.s.a.) nie przysługuje zażalenie. Powyższy pogląd o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności zostało wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 19 grudnia 2022 r. sygn. akt III FZ 573/22). Dodatkowo można wskazać, że ten sposób wykładni art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. potwierdza także utrwalone orzecznictwo odnoszące się do niedopuszczalności zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sądu, o którym mowa w art. 20 § 4 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OZ 234/21 i powołane w tym postanowieniu orzeczenia). Z tego też względu, stanowisko Sądu pierwszej instancji o niedopuszczalności zażalenia na postawienie z 11 stycznia 2023 r. ocenić należało jako prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił rozpoznawane zażalenie.