III OZ 252/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S.K.A. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2857/23 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 stycznia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2857/23 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Wód Polskich z 21 września 2023 r. nr [...] w sprawie ze skargi A. S.K.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Wód Polskich z 21 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu niepowodującego zanieczyszczenia wód w przypadku powodzi postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie decyzji Prezesa Wód Polskich z 21 września 2023 r. nr [...].

A. S.K.A z siedzibą w W. (dalej: skarżąca lub spółka) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 21 września 2023 r. w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu niepowodującego zanieczyszczenie wód w przypadku powodzi. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wykonanie decyzji spowoduje poniesienie przez skarżącą ogromnych kosztów finansowych związanych z realizacją prac wydobycia odpadów, ale i również koniecznością poddania tych odpadów właściwemu zagospodarowaniu. Wskazano, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, która wymaga dysponowania bieżącymi środkami finansowymi a wolnych środków nie posiada. Wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowuje utratę płynności finansowej firmy i zamknięcie działalności. Postanowieniem z 12 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka wniosła o zmianę postanowienia z 12 stycznia 2024 r. W ocenie Sądu I Instancji, argumentacja przedstawiona we wniosku o zmianę postanowienia z 12 stycznia 2024 r. nie wskazuje na zmianę okoliczności z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Okoliczności, na które wskazuje spółka, tj. jej stan majątkowy i finansowy na koniec 2023 r., czy też koszty wykonania decyzji istniały bowiem w dacie wydania postanowienia z 12 stycznia 2024 r., lecz nie zostały Sądowi I instancji przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka nie wykazała, że od czasu wydania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zmienił się istotnie jej stan majątkowy lub finansowy albo wzrósł koszt wykonania decyzji. Nie wykazano zatem przesłanki zmiany okoliczności z art. 61 § 4 p.p.s.a. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie z 8 marca 2024 r. zarzucając naruszenie art. 61 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności będących jej przedmiotem. Natomiast stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Zaskarżone w tej sprawie postanowienie Sądu I instancji zostało wydane na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., ponieważ skarżąca wniosła o zmianę postanowienia tego Sądu z 12 stycznia 2024 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Co do zasady, w tego rodzaju postępowaniu incydentalnym toczącym się na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., Sąd I instancji jest zobowiązany dokonać oceny, czy w czasie między wydaniem postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania z art. 61 § 3 p.p.s.a., a złożeniem wniosku o jego zmianę, zaszła zmiana okoliczności, która uzasadnia zmianę postanowienia wydanego zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Chodzi tu zatem o okoliczności mieszczące się w kategorii przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a więc niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jak bowiem wynika z analizy akt sprawy, dokumenty załączone przez skarżącą do wniosku o zmianę postanowienia z 12 stycznia 2024 r., w tym przede wszystkim oferta w zakresie zagospodarowania przedmiotowych odpadów, została sporządzona 1 marca 2024 r. Również wyciąg z konta bankowego spółki obejmuje okres po wydaniu postanowienia objętego wnioskiem o zmianę. O ile zatem spółka powołuje się na podobne okoliczności jak we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (a zatem wpływ wykonania obowiązków nałożonych decyzją na sytuację finansową), o tyle odwołuje się do dokumentów nieznanych Sądowi I instancji i nieistniejących w dacie wydania postanowienia z 12 stycznia 2024 r. Dokumenty, podobnie jak sprecyzowane argumenty wniosku o wstrzymanie wykonania, mogły zatem podlegać ocenie w kategorii nowych okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spółka uprawdopodobniła przesłanki zmiany postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ze złożonego do akt sprawy bilansu wynika, że spółka wykazuje co roku stratę finansową oraz dysponuje środkami finansowymi niewystarczającymi na pokrycie nawet części należności pieniężnej związanej z wykonaniem obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją. Spółka uprawdopodobniła zatem, że konieczność uiszczenia przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej może prowadzić do upadłości spółki lub chociaż utraty płynności finansowej. Stanowisko zaprezentowane przez spółkę i oparte na złożonych przez spółkę dokumentach, należy zatem ocenić w kategorii trudnych do odwrócenia skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Spółka wykazała w istocie, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować w jej majątku uszczerbek, które może zostać oceniony w kategorii znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Uprawdopodobnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiało uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy w tym zakresie. Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 61 § 3 i § 4 p.p.s.a., a także w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.