III OZ 249/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1316/22 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia 25 maja 2022 r. nr KPZ.542.104.2019.MZ w przedmiocie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1316/22 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P. na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia 25 maja 2022 r. nr KPZ.542.104.2019.MZ w przedmiocie wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." wezwał skarżące Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535, dalej zwanego: "rozporządzeniem". Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyło skarżące Stowarzyszenie, podnosząc że korzysta z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych jako posiadający status organizacji pożytku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Ponadto w myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Z powyższych przepisów wynika zasada odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego, zaś odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach określonych w ustawie (M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, LEX el. 2019, komentarz do art. 214). Jednym z takich przypadków jest art. 239 § 2 p.p.s.a., przewidujący zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat sądowych w stosunku do organizacji pożytku publicznego, działających na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1327, 1265 i 1812) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zastosowanie art. 239 § 2 p.p.s.a. w odniesieniu do organizacji pożytku publicznego uzależnione jest zatem od łącznego stwierdzenia następujących przesłanek: 1) skarżący jest organizacją pożytku publicznego, działającą na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, 2) przedmiot postępowania dotyczy własnej sprawy skarżącego, 3) przedmiotem postępowania nie jest sprawa dotycząca prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W rozpatrywanej sprawie skarżące Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego niewpisaną do rejestru przedsiębiorców (odpis aktualny z KRS – k. 55), co przesądza o spełnieniu przesłanki pierwszej oraz trzeciej. Należy zatem poddać analizie, czy przedmiot postępowania dotyczy własnej sprawy skarżącego. Pojęcie "sprawy własnej" w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. odnosić należy nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej ukierunkowanej na realizację interesu publicznego, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Przyjmuje się, że sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych, a utożsamianie "spraw własnych" z działalnością statutową prowadziłoby do nieznajdującego podstaw prawnych wniosku, że zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (wyrok NSA z 30 listopada 2018 r., I OSK 159/17, LEX nr 2593133 i wskazane tam orzecznictwo) Niniejsze postępowanie sądowe zostało zainicjowane skargą Stowarzyszenia na decyzję w przedmiocie wykreślenia z dniem [...] sierpnia 2022 r. z ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Starostę [...] [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...]. Skarżące Stowarzyszenie jest organem prowadzącym ww. szkołę i stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Przedmiotem postępowania jest zatem sprawa własna skarżącego, adresata decyzji Mazowieckiego Kuratora Oświaty z 25 maja 2022 r. nr KPZ.542.104.2019.MZ. W takim stanie rzeczy nieprawidłowo wezwano Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu od skargi, skoro zastosowanie w sprawie znajduje zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone zarządzenie.