III OZ 241/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Gl 33/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Dyrektora Państwowej Szkoły Muzycznej [...] stopnia im. [...] w Z. w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Gl 33/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej "WSA") odrzucił skargę T.K. (dalej "Skarżący") na bezczynność Dyrektora Państwowej Szkoły Muzycznej [...] stopnia im. [...] w Z. w przedmiocie informacji publicznej. W uzasadnieniu orzeczenia WSA wskazano, że w dniu 28 kwietnia 2022 r., realizując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 25 kwietnia 2022 r., Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Powyższe wezwanie zostało doręczone w dniu 9 maja 2022 r. Mimo prawidłowo doręczonego wezwania zawierającego pouczenie o konsekwencjach prawnych niedokonania powyższej czynności, wpis nie został uiszczony w wyznaczonym terminie. Pismem 30 października 2022 r., Skarżący wywiódł zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach z 10 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Gl 33/21. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności, na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W świetle art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że jeżeli strona przed albo po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu na wykonanie tego wezwania, złoży wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci aktualność. Kiedy jednak zapadnie prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w tym zakresie – wezwanie do uiszczenia opłaty sądowej powinno być powtórzone. W takim przypadku siedmiodniowy termin do wniesienia opłaty biegnie od daty doręczenia nowego wezwania. W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła. T. K., po prawomocnym negatywnym rozpoznaniu jego drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy co do zwolnienia od kosztów sądowych, prawidłowo został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 sierpnia 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 maja 2022 r. Skarżący nie uiścił wymaganego wpisu w zakreślonym terminie, co zobowiązywało Sąd I. instancji do odrzucenia skargi. Jednocześnie wyjaśnić należy, że złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane w terminie określonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 sierpnia 2021r. do uiszczenia wpisu sądowego, pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia tego wpisów. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni bowiem Skarżącego przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisów sądowych i zawartego w nim rygoru. Zdaniem Składu orzekającego w sprawie, tego typu zachowanie strony uznać należy za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Po pierwsze, należy zwrócić uwagę, że Skarżący w niniejszej sprawie, mając tego pełną świadomość, bowiem swoimi pismami spowodował oraz wciąż powoduje wszczęcie co najmniej dziesiątek spraw sądowoadministracyjnych, w tym wiele spraw o przyznanie prawa pomocy (często kilkukrotnie w jednej sprawie). Sposób zachowania skarżącego, doprowadza do sztucznego generowania kolejnych korespondencji sądowych, co składa się ostatecznie na nadużywanie przez skarżącego prawa do sądu. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To bardzo konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (por.: K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por.: M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak właśnie ocenić należy działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Działania Skarżącego nie są skierowane na rzeczywistą ochronę praw podmiotowych, systemowo obciąża on Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz pośrednio Naczelny Sąd Administracyjny, upatrując w tym cel sam w sobie, co nie może podlegać ochronie sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.