III OZ 24/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2750/21 o odrzuceniu skargi A.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 1 lipca 2021 r. A.K., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy piśmie przewodnim z dnia 23 sierpnia 2021 r. przesłał pełnomocnikowi skarżącego odpis odpowiedzi na skargę. Jednocześnie Sąd odrębnym pismem z dnia 23 sierpnia 2021 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Powyższe pisma zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 września 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych). Pełnomocnik nie wykonał wezwania Sądu i nie nadesłał stosownego pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2750/21 odrzucił skargę A.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Stosownie do treści art. 57 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Natomiast w świetle art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga A.K., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zawierała pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia w/w braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Termin na wykonanie wezwania Sądu upłynął w dniu 15 września 2021 r., jednak pełnomocnik nie usunął braków formalnych skargi. Nienadesłanie pełnomocnictwa stanowi brak formalny, którego nieusunięcie skutkuje odrzuceniem skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.K., reprezentowanego przez adwokata, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia wyjaśnił, iż w dniu 8 września 2021 r. doręczono mu jedynie odpis odpowiedzi na skargę. Przesyłka ta – wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji – nie zawierała wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Na dowód powyższego załączył oryginał korespondencji od Sądu, jaką odebrał w dniu 8 września 2021 r. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że o wezwaniu do usunięcia w/w braków formalnych skargi A.K. dowiedział się dopiero z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Na poparcie swoich twierdzeń załączył również kserokopię pisma przewodniego przesłanego mu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2792/21, gdzie wprost został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi i obowiązek ten wypełnił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z uzasadnienia zażalenia wynika, że jego autor kwestionuje przede wszystkim przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W jego ocenie, nieuzupełnienie braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, nie zostało poprzedzone stosownym wezwaniem, gdyż pełnomocnik skarżącego nigdy go nie otrzymał – doręczono mu wyłącznie odpis odpowiedzi na skargę. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że Sąd pierwszej instancji, stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi, oparł się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru kwestionowanej przesyłki (k. 21 akt sądowych), przyjmując, że zawierała ona, oprócz przesłania odpisu odpowiedzi na skargę, także wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi (nadesłania pełnomocnictwa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest niewątpliwie dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń co do środków dowodowych, zmierzających do jego obalenia. Co do zasady brak jest zatem przeszkód, aby strona podważyła prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień, których wiarygodność będzie podlegała ocenie Sądu. Wskazać należy, iż z akt sądowych sprawy o sygn. II SA/Wa 2750/21 wynika, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz odpis odpowiedzi na skargę – przesłano w jednej przesyłce, co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości było działaniem zrozumiałym. Pełnomocnik skarżącego przesyłkę Sądu otrzymał w dniu 8 września 2021 r. Termin na wykonanie wezwania Sądu upływał zatem w dniu 15 września 2021 r., jednak pełnomocnik nie usunął braków formalnych skargi w zakreślonym terminie. W podanych okolicznościach faktycznych uzasadniałoby to – co do zasady – odrzucenie skargi. Pełnomocnik skarżącego twierdzi jednak, iż w przedmiotowej przesyłce nie otrzymał wezwania do uzupełnienia w/w braków formalnych skargi, a jedynie odpis odpowiedzi na skargę, załączając do zażalenia oryginał korespondencji od Sądu, jaką odebrał w podanej wyżej dacie oraz składając stosowne wyjaśnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnienia pełnomocnika A.K. zasługują na uwzględnienie i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – odrębnego zarządzenia co do przesłania stronie odpisu odpowiedzi na skargę oraz odrębnego zarządzenia co do wezwania skarżącego w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi – mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi w postaci nadesłania pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Powyższe przekonanie wzmacnia również okoliczność, iż w tożsamej przedmiotowo sprawie innego skarżącego (sygn. akt II SA/Wa 2792/21), którego ten sam pełnomocnik również reprezentuje, w bliskim odstępie czasowym otrzymał on – także w jednej przesyłce sądowej – odpis odpowiedzi na skargę oraz analogiczne wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi w postaci nadesłania pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi i w tej sprawie wezwanie Sądu wykonał. Za uwzględnieniem zażalenia przemawia również zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli bowiem w okolicznościach faktycznych danej sprawy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, a więc poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności tej konkretnej sprawy należy kierować się potrzebą doprowadzenia do jej merytorycznego zbadania (por. postanowienia NSA z dnia: 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 92/17; 25 października 2016 r. sygn. akt I OZ 1015/16; 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1448/11; 26 września 2012 r. sygn. akt I OSK 2161/12; 3 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 1388/15). W niniejszej sprawie wątpliwości takie występują, dlatego też należało rozstrzygnąć je na rzecz A.K., mając również na uwadze zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.