III OZ 235/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1251/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1251/22 w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 17 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1251/22, odmówił A.S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1251/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.S. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 17 maja 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. sekretariat Wydziału II WSA w Warszawie przesłał skarżącej za pomocą operatora pocztowego odpis sentencji wyroku. Zarządzeniem sędziego z dnia 1 marca 2023 r. odpis sentencji wyroku został uznany za prawidłowo doręczony skarżącej w dniu 8 lutego 2023 r. Pismem z dnia 3 marca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o doręczenie odpisu sentencji wyroku z dnia 18 stycznia 2023 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że codziennie od dnia 19 stycznia 2023 r. sprawdzała skrzynkę pocztową – czy listonosz nie umieścił w niej korespondencji. W dniu 2 marca 2023 r. powzięła informację z Wydziału Informacji Sądowej WSA w Warszawie, że pismo zawierające wyrok zostało do niej przesłane w dniu 23 stycznia 2023 r. i zwrócone do Sądu jako nieodebrane w terminie ze skutkiem doręczenia. Ponadto poinformowała, że złożyła reklamację do operatora pocztowego na przesyłkę zawierającą odpis sentencji wyroku. Pismem z dnia 14 marca 2023 r. skarżąca doręczyła do Sądu odpowiedź operatora pocztowego na złożoną reklamację. Operator pocztowy potwierdził, że zawiadomienie powtórne zostało terminowo doręczone do oddawczej skrzynki pocztowej skarżącej. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w ustawowym terminie, przesyłka została zwrócona do Sądu w dniu 9 lutego 2023 r. Następnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że z treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "P.p.s.a.") wynika, że, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Dalej WSA w Warszawie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wniesiony w terminie określonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. Jednak, w jego ocenie, wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Zdaniem Sądu, o braku winy nie stanowi niedoręczenie odpisu wyroku w związku z brakiem awiza w skrzynce pocztowej skarżącej. Korespondencja z odpisem sentencji wyroku została prawidłowo awizowana 25 stycznia 2023 r. (pierwsze awizo) oraz 2 lutego 2023 r. (powtórne awizo). Potwierdzenie tego stanu znajduje swoje uzasadnienie również w doręczonym przez skarżącą piśmie operatora pocztowego z dnia 10 marca 2023 r. – "Z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie wynika, że podjęto próbę doręczenia przesyłki o nr 00259007734795465823. W sytuacji nieobecności adresata lub osoby uprawnionej do odbioru. Pozostawiane jest zawiadomienie z informacją o miejscu i terminie odbioru przesyłki. W sprawie potwierdzono, że zawiadomienie powtórne zostało terminowo doręczone do oddawczej skrzynki pocztowej". Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. oświadczenia M.S. oraz wyciągu z systemu płacowego na okoliczność, że w dniu 25 stycznia 2023 r., tj. w dniu sugerowanego pierwszego awiza była obecna w domu (korzystała z urlopu wypoczynkowego), gdyż opiekowała się dzieckiem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 73 ust. 4 P.p.s.a. przez jego zastosowanie pomimo braku podstaw do ustalenia, że zawiadomienie o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości odbioru przesyłki zostało dwukrotnie umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej zgodnie z § 2 i § 3 tego artykułu; 2. art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo braku winy skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynikającego z niewykonania przez doręczyciela obowiązku awizowania przesyłki w sposób określony w art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a.; 3. art. 73 § 1 P.p.s.a. poprzez z zastosowanie tego przepisu w sytuacji, kiedy w dniu sugerowanego awizowania przesyłki byłam obecna cały dzień w domu opiekując się chorym dzieckiem, co umożliwiało bezpośrednie doręczenie przesyłki zgodnie z art. 69 § 1 P.p.s.a. pod moim adresem zamieszkania i wykluczało jej awizowanie; 4. błędne ustalenie, że przesyłka była dwukrotnie awizowana poprzez umieszczenie zawiadomienia w mojej oddawczej skrzynce pocztowej w dniu 25 stycznia 2023 r. i 2 lutego 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. W rozpoznawanej sprawie spornym jest czy skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jako przesłankę braku winy powołała okoliczność, że nie otrzymała zawiadomienia o przesyłce sądowej, tj. awiza (tak pierwszego, jak i drugiego). Uprawdopodobnienie ma na celu jedynie uwiarygodnić przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności. Uprawdopodobnienie braku winy nie jest bowiem równoznaczne z udowodnieniem, wymaga jednak wiarygodnej argumentacji przekonującej, że zaistniała niedająca się usunąć przeszkoda, uniemożliwiająca dotrzymanie terminu. Wyjaśnić jednocześnie przy tym należy, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone. Obalenie domniemania doręczenia nie neguje przy tym dokonania doręczenia, lecz prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 P.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wykazała, że wszczęła postępowanie reklamacyjne, które, co wynika z odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na reklamację, nie wykazało nieprawidłowości w świadczeniu usług pocztowych. Skarżąca nie zgodziła się z otrzymaną odpowiedzią i wniosła odwołanie podnosząc, że z otrzymanej odpowiedzi nie wynika kiedy podjęto próbę doręczenia przesyłki oraz czy i kiedy listonosz umieścił pierwsze awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. W zażaleniu wykazała, że w dniu sugerowanego pierwszego awiza, tj. 25 stycznia 2023 r. była obecna w miejscu zamieszkania, gdyż korzystała z urlopu wypoczynkowego i opiekowała się chorym dzieckiem. Na fakt korzystania w tym dniu z urlopu skarżąca złożyła wyciąg z systemu kadrowo-płacowego pracodawcy, u którego jest zatrudniona. Powyższe świadczy, że skarżąca podjęła próbę obalenia domniemania prawidłowego doręczenia jej przesyłki sądowej zawierającej odpis sentencji wyroku. Zgodzić się należy ze skarżącą, że skoro była w dniu 25 stycznia 2023 r. w domu, to w takiej sytuacji możliwe było podjęcie przez listonosza próby bezpośredniego doręczenia tej przesyłki zgodnie z art. 69 § 1 P.p.s.a. Zgodzić się również należy ze skarżącą, że odpowiedź na reklamację nie wskazuje źródeł informacji, które stanowiły podstawę tej odpowiedzi. Odpowiedź ta jest bardzo ogólnikowa. Nie wynika z niej kiedy po raz pierwszy podjęto próbę doręczenia przesyłki, jak również nie wynika kiedy nastąpiła próba doręczenia przesyłki po raz drugi. Zatem udzielonej odpowiedzi nie można uznać za wiarygodną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odpowiedź na reklamację nie potwierdziła prawidłowości doręczenia przesyłki sądowej. Skarżąca nie mogła więc dopełnić czynności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Było to niemożliwe z przyczyn od niej niezależnych, których nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku jakiego w danych okolicznościach można racjonalnie oczekiwać. Strona nie może bowiem odpowiadać działania/niedziałania, czy też nienależyte działania podmiotu trzeciego (poczty), a w konsekwencji ponosić negatywnych skutków nienależytego wykonywania obowiązków służbowych przez doręczycieli operatora. Uznać zatem należy, że skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. Prawdopodobne jest bowiem, że listonosz nie pozostawił awiza w skrzynce pocztowej. Tym samym odmowa przywrócenia terminu na podstawie art. 87 § 2 P.p.s.a. była niezasadna. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. i na podstawie art. 87 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.