III OZ 229/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 311/23 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 28 lutego 2023 r., nr SKO/41/OŚ-37/2022 w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 311/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił skargę K.K. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 28 lutego 2023 r., nr SKO/41/OŚ-37/2022 w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz zwrócił skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W uzasadnieniu wskazano, że w wykonaniu zarządzenia z 29 listopada 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL skarżącej w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (k. 138 akt sądowych). Sąd I instancji zauważył, że z akt sprawy wynika, iż przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi po raz pierwszy awizowana została 5 grudnia 2023 r. W ocenie WSA, wobec nieodebrania przesyłki przez pełnomocnika skarżącej, przyjąć należy, że skutek doręczenia nastąpił 19 grudnia 2023 r., a termin do uzupełnienia braków skargi upłynął bezskutecznie z dniem 27 grudnia 2023 r. (26 grudnia to dzień ustawowo wolny od pracy, zatem zastosowanie znajdował art. 83 § 2 p.p.s.a.). W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braku formalnego poprzez podanie numeru PESEL i w związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd I instancji odrzucił skargę. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i w zażaleniu podnosząc tożsame okoliczności jak w złożonym wniosku o przywrócenie terminu (w istocie skarżąca złożyła dwa tożsame pisma, jedno nazywając wnioskiem o przywrócenie, a drugie zażaleniem), zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 73 § 1 – 3 w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 6 ust. 2 i § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym poprzez ich zastosowanie w sprawie, co skutkowało uznaniem, że pełnomocnikowi skarżącej doręczono w dniu 19 grudnia 2023 r. zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wzywające pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL skarżącej, podczas gdy doręczając pełnomocnikowi skarżącej omawiane zarządzenie nie dochowano wymogów określonych powyższymi przepisami i tym samym domniemanie skutecznego doręczenia zarządzenia nie może w sprawie zostać zastosowane. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze i P. S.A. kosztów postępowania zażaleniowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także dopuszczenie dowodu z dokumentów: wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej dot. przedsiębiorcy P.K., oświadczenie K.K. z 16 lutego 2024 r., na okoliczność braku doręczenia pełnomocnikowi skarżącej zarządzenia Sądu I instancji wzywającego do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci wskazania numeru PESEL skarżącej. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej zakwestionował prawidłowość wywiązania się przez doręczyciela z obowiązków określonych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisami rozporządzenia, wskazując, że doręczający przesyłkę pocztową zawierającą wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL skarżącej, nie próbował faktycznie przesyłki tej doręczyć, a jeśli tak, to nie zachował procedury określonej powołanymi przepisami. Zauważono, że doręczający nie pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, jak również nie pozostawił powtórnego zawiadomienia po upływie 7 dni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism zostały uregulowane w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Jeżeli pismo strony mnie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Ponadto należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 stwierdził, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Jednocześnie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 1113, ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Z kolei stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy (zgodny z art. 65 § 2 p.p.s.a.) doręczyć pismo sądowe należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 19; dalej: rozporządzenie). W myśl art. 73 § 1-4 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub w sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo urzędzie gminy. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Stosownie zaś do treści § 6 ust. 2 rozporządzenia, przewidziane w art. 139 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. Doręczający pozostawia zawiadomienie w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej. W myśl natomiast § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Placówka pocztowa operatora lub urząd gminy potwierdzają przyjęcie od doręczającego awizowanej przesyłki przez umieszczenie na przesyłce odcisku datownika i podpisu przyjmującego (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). Analogiczny tryb postępowania stosuje się w przypadku powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma, z tym, że na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki doręczający zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem (§ 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi, a prawidłowe skierowanie wezwania, w świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości. Przesyłka została nadana na podany przez pełnomocnika adres do doręczeń, z adnotacji operatora pocztowego wynika zaś, że podjęto próbę doręczenia wezwania na wskazany adres, a informację o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata dwukrotnie – w dniach 5 i 13 grudnia 2023 r. Przesyłka nie została podjęta z placówki pocztowej, wobec czego została zwrócona do nadawcy w dniu 20 grudnia 2023 r., a tym samym należy uznać, że nastąpiło skuteczne doręczenie (domniemanie doręczenia) przesyłki sądowej, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., z dniem 19 grudnia 2023 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdzenie pełnomocnika skarżącej dotyczące nieotrzymania wezwania nie mogło skutecznie podważyć domniemania doręczenia zastępczego. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, jeśli jest sporządzone w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim zaświadczone i korzysta z domniemania prawdziwości. Samo twierdzenie strony, że nie otrzymała ona awizo jest niewystarczające do obalenia tego domniemania. Domniemanie doręczenia przesyłki może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W konsekwencji nie mogły odnieść skutku argumenty zażalenia o braku awiza w pocztowej skrzynce oddawczej, gdyż adnotacje zamieszczone na kopercie pisma zwróconego do Sądu oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaprzeczają twierdzeniom strony w tym zakresie. Na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje bowiem adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki (ze wskazaniem, że awizo zostało pozostawione w pocztowej skrzynce oddawczej), a także poświadczenie, że adresat nie podjął awizowanej przesyłki z placówki pocztowej w terminie i przesyłkę zwrócono z tego powodu do nadawcy. Przyjęcie, wyłącznie na podstawie twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że w sprawie urzędnik pocztowy nie pozostawił awizo przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1176/18; z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17; z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21; z 20 października 2021 r., sygn. akt I GZ 315/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego należy podkreślić, że domniemanie doręczenia przesyłki jest domniemaniem usuwalnym, lecz może zostać obalone przeciwdowodem, którego w tym postępowaniu nie przedstawiono. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż przedstawiona w zażaleniu argumentacja nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia również dlatego, że odnosi się do ewentualnej zasadności przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi i jest w ramach niniejszego postępowania irrelewantna. Okoliczności wskazane w zażaleniu mogą zostać ewentualnie wzięte pod uwagę w ramach postępowania w sprawie przywrócenia uchybionego terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, natomiast w niniejszym postępowaniu – dotyczącym wyłącznie formalnej kwestii odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braku formalnego w wyznaczonym terminie – okoliczności te nie mogły podlegać ocenie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.