III OZ 228/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Gminy i Miasta [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 139/24 wstrzymujące wykonanie zaskarżonych uchwał w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwały Rady Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] i z dnia [...] czerwca 2023 r. Nr [...] w przedmiocie diet dla radnych Gminy i Miasta [...], a także w sprawie zwrotu radnym kosztów podróży służbowych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Rejonowego w [...] (dalej również jako skarżący), postanowieniem z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 139/24, wstrzymał wykonanie zaskarżonych uchwał w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwały Rady Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2013 r., Nr [...] oraz z dnia [...] czerwca 2023 r. Nr [...] w przedmiocie diet dla radnych Gminy i Miasta [...], a także w sprawie zwrotu radnym kosztów podróży służbowych. Sąd pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 18 stycznia 2024 r. Prokurator Rejonowy w [...] wniósł skargę na uchwały Rady Gminy i Miasta [...] wskazane jak wyżej. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych uchwał, bowiem ich wykonanie naraża budżet gminy na dalsze wyrządzanie znacznej szkody i może mieć wpływ na płynność finansową gminy. Wypłata diet radnym ponad należne świadczenie za wykonywanie mandatu może rodzić w konsekwencji obowiązek zwrotu świadczenia, co spowoduje szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Sąd pierwszej instancji przychylając się do argumentacji skarżącego stwierdził, że przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie, gdyż wykonanie zaskarżonych uchwał może spowodować niebezpieczeństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, na które skarżący powołał się we wniosku. Zażalenie na opisane na wstępie postanowienie wniosła Rada Gminy i Miasta [...], zarzucając naruszenie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., wskazując, że w sytuacji gdy zaskarżone skargą uchwały zostały uchylone bezprzedmiotowe jest postanowienie o wstrzymaniu ich wykonania i tymczasowa kontrola nie ma żadnego uzasadnienia. W konsekwencji Rada Gminy i Miasta [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nie wstrzymywanie wykonania zaskarżonych uchwał Rady Gminy i Miasta [...]. W uzasadnieniu zażalenia Rada Gminy i Miasta [...] podała, że - na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 2024 r. w sprawie diet dla radnych Gminy i Miasta [...], sołtysów a także w sprawie zwrotu radnym i sołtysom kosztów podróży służbowych - uchyliła zaskarżoną uchwałę z dnia [...] lutego 2013 r., Nr [...], a tym samym uchylone zostały wszystkie uchwały nowelizujące tą uchwałę. Jednocześnie uchwała Nr [...] Rady Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 2024 r. jako akt prawa miejscowego została opublikowana [...] lutego 2024 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], a tym samym z uwagi na 14-dniowe vacatio legis weszła w życie od dnia [...] marca 2024 r. Natomiast postanowienie Sądu pierwszej instancji wstrzymujące zaskarżone uchwały zostało wydane 12 marca 2024 r., a więc wobec aktu już nieobowiązującego, pozbawionego mocy prawnej. Dodatkowo Rada Miasta i Gminy [...] wskazała, że z uwagi na brak przepisów przejściowych od dnia 2 marca 2024 r. wypłata diet za marzec 2024 r. następuje na podstawie § 3 ust. 8 nowej uchwały Nr [...]. Zdaniem Rady Miasta [...] ‘’wyeliminowanie z obrotu prawnego, uchylenie i tym samym pozbawienie jakiejkolwiek mocy prawnej zaskarżonych skargą uchwał spowodowało, że nie są one dalej stosowane, nie mają mocy prawnej, ergo nie są wypłacane na ich podstawie diety. Tym samym nie jest konieczna jakiekolwiek ochrona skarżącego, a postanowienie dotyczy aktu nieistniejącego. Nie można wstrzymać wykonania, czegoś co już nie ma mocy prawnej, nie jest wykonywane. Postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, podobnie jak samo postępowanie sądowoadministracyjne, o czym organ pisał w odpowiedzi na skargę’’. Rada Gminy i Miasta [...] zaznaczyła, że na skutek skargi całkowicie podporządkowała się argumentom podniesionym w skardze i wszystkie je uwzględniła w nowej uchwale z dnia [...] lutego 2024 r., Nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych uchwał z punktu zaistnienia określonych przesłanek wskazanych przepisami prawa. Stosownie bowiem do art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w ww. przepisie, oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia szkody na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu pierwszej instancji o możliwości spowodowania niebezpieczeństwa wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Wypłata diet radnym ponad należne świadczenie za wykonywanie mandatu naraża bowiem gminę na wyrządzenie szkody i może mieć wpływ na sytuację finansową gminy. Ponadto wypłata diet radnym ponad należne świadczenie za wykonywanie mandatu może rodzić w konsekwencji obowiązek zwrotu świadczenia, co również może spowodować szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Odnosząc się do twierdzeń zażalenia o braku przedmiotu zaskarżenia wobec wydania uchwały Rady Gminy i Miasta [...] z [...] lutego 2024 r., Nr [...], zauważyć należy, że uchwała ta weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], tj. z dniem [..] marca 2024 r. Nie dotyczy ona zatem diet należnych radnym za poprzednie okresy. Brak jest wobec tego podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie dotyczy ‘’aktu nieistniejącego’’. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.