III OZ 226/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt I SO/Wa 1/24 o wymierzenie Ministrowi Sprawiedliwości grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 lutego 2024 r., I SO/Wa 1/24 oddalił wniosek A. M. (dalej: "skarżący") o wymierzenie Ministrowi Sprawiedliwości grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), za nieprzekazanie do Sądu skargi z 30 października 2023 r. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania skargi z 24 kwietnia 2023 r. (na Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi oraz Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi) wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący pismem z 7 stycznia 2024 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Ministrowi Sprawiedliwości grzywny, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie do Sądu skargi z 30 października 2023 r. (data wpływu do organu 3 listopada 2023r.) - na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej: "organ" lub "Minister") w przedmiocie rozpoznania skargi z 24 kwietnia 2023 r. - wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Zarządzeniem z 15 stycznia 2024 r. Sąd przekazał Ministrowi odpis ww. wniosku, zobowiązując jednocześnie organ do zajęcia, w terminie 14 dni, stanowiska. Odpowiadając na wniosek organ wskazał, że skarga z na bezczynność wraz z odpowiedzią organu została przesłana do WSA w Warszawie przy piśmie z 4 grudnia 2023 r. Podkreślono ponadto, że skarżący wniósł skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości za pośrednictwem platformy epuap, a następnie, dwukrotnie, tożsamą skargę z 30 października 2023 r. (stanowiącą kopię skargi wniesionej za pośrednictwem platformy epuap) za pośrednictwem poczty polskiej, która wpłynęła do organu 3 listopada 2023 r.). Uznając, że złożony w niniejszej sprawie wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia skargi z 24 kwietnia 2023 r. na Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wa 291/23. Z kolei skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia skargi z 24 kwietnia 2023 r. na Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi została zarejestrowana jako sprawa I SAB/Wa 69/24. Odpowiedź na przedmiotowe skargi wraz z aktami sprawy wpłynęła natomiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 4 grudnia 2023 r. (data prezentaty). W ocenie Sądu pierwszej instancji nie budziło zatem wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości wykonał ciążący na nim obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. Tym samym podstawowy cel - przekazanie dokumentów do Sądu - mimo, że z opóźnieniem, został jednak zrealizowany. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że wymierzenie organowi grzywny jest nieuzasadnione. Zwłaszcza, że przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny, organ obowiązek wypełnił, opóźnienie w przekazaniu akt nie było zaś efektem celowego działania Ministra. Skoro zatem Minister Sprawiedliwości wypełnił obowiązek określony w art. 54 § 2 p.p.s.a., brak było, zdaniem WSA w Warszawie, podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, co skutkowało jego oddaleniem na mocy art. 55 § 1 w zw. z art. 64 § 3 oraz art. 151 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10.000 zł. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Skarżący wskazał, że 3 listopada 2023 r. wniósł do WSA w Warszawie za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości dwie skargi na bezczynność tego organu. Tymczasem "organ przesłał do Sądu tylko jedną skargę, która została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wa 291/23. Druga skarga dotyczyła wniesionego 31 maja 2023 r. ponaglenia, na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a., art. 37 § 5 k.p.a., ponaglenia z 31 maja 2023 r.", która "została zarejestrowana pod sygn. akt I SO/Wa 1/24". Zdaniem skarżącego Ministerstwo Sprawiedliwości, w myśl art. 37 § 6 k.p.a., winno wydać w tym przedmiocie postanowienie. "Mimo upływu 30 dniowego terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., organ nie przekazał skargi (I SO/Wa 1/24) Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (informacja uzyskana pocztą elektroniczną 3 stycznia 2024 r. z sekretariatu WSA w Warszawie)". W odpowiedzi na zażalenie Minister wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, przy czym organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że odpowiedzialność organu z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest odpowiedzialnością rodzącą się w sposób automatyczny, lecz wymaga każdorazowego rozważenia przez sąd zasadności zastosowania omawianego środka. Innymi słowy ustalenie, że w sprawie nastąpiło nieterminowe przekazanie skargi, nie przesądza o konieczności zastosowania sankcji wobec organu, który tego uchybienia się dopuścił. Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. W zażaleniu skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zarzucił Sądowi pominięcie faktu, że Minister przesłał do Sądu tylko jedną skargę na bezczynność tego organu, która została zarejestrowania pod sygnaturą akt I SAB/Wa 291/23. Drugiej skargi, której przedmiotem, jak twierdzi, było ponaglenie organu (art. 37 k.p.a.) i która została przez Sąd pierwszej instancji zarejestrowana jako "I SO/Wa 1/24", organ do Sądu nie przekazał. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić. Po pierwsze, sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SO/Wa 1/24, wbrew przeświadczeniu skarżącego, nie została zarejestrowana jako sprawa dotycząca złożonego przez niego w postępowaniu administracyjnym ponaglenia, lecz dotyczy jego wniosku z 7 stycznia 2024 r. o wymierzenie Ministrowi Sprawiedliwości grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., za nieprzekazanie do Sądu skargi z 30 października 2023 r. Po drugie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza rozpoznawanego w niniejszej sprawie wniosku z 7 stycznia 2024 r. wskazuje, że jego zakresem objęto jedynie wniesione 3 listopada 2023 r. "za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości dwie skargi na bezczynność tegoż organu". W treści ww. wniosku skarżący nie podnosił, jakoby "druga skarga dotyczyła wniesionego przez niego, na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a., art. 37 § 5 k.p.a., ponaglenia z 31 maja 2023 r.", na co wskazał w zażaleniu. Wprawdzie w skardze na bezczynność z 30 listopada 2023 r. skarżący wspominał o złożonym "na podstawie art. 37 § 1 k.p.a ponagleniu do załatwieniu sprawy do Ministerstwa Sprawiedliwości", które "dotychczas nie wydało stosownego aktu". Powyższe sformułowania, nie pozwalały jednak na uznanie, że intencją skarżącego było równoczesne złożenie skargi na bezczynność organu w przedmiocie nierozpoznania jego ponaglenia z 25 maja 2023 r. Tym bardziej, że złożenie ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a., stanowi jedynie warunek do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność i strona skarżąca powinna w skardze na bezczynność zaznaczyć, że warunek ten spełniła. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że złożony w niniejszej sprawie wniosek dotyczył nieprzekazania do WSA w Warszawie skarg na bezczynność z 30 października 2023 r. w przedmiocie rozpatrzenia skargi z 24 kwietnia 2023 r. na Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi (I SAB/Wa 291/23) oraz skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia skargi z 24 kwietnia 2023 r. na Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi (I SAB/Wa 69/24). Jeżeli w zamyśle skarżącego, jego wniosek 7 stycznia 2024 r. miał dotyczyć również kwestii nieprzekazania do Sądu skargi na bezczynność w przekazaniu jego ponaglenia, to powinien to zaznaczyć w sposób umożliwiający Sądowi oraz organowi zrekonstruowanie treści jego żądania. Tymczasem to jak skarżący sformułował zarówno wniosek z 7 stycznia 2024 r., jak i skargę na bezczynność z 30 października 2023 r., powoduje że nie sposób uznać aby przedmiotem zaskarżenia miało być również ponaglenie. Należy podkreślić, że w art. 57 § 1 p.p.s.a. zostały określone wymogi jakie powinna spełniać skarga do sądu administracyjnego. Wynika z nich m.in. obowiązek strony polegający na konieczności określenia: zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; czy określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego. Przepis ten jest konsekwencją zasady skargowości, co oznacza, że tylko strona skarżąca w skardze może wskazać przedmiot zaskarżenia, który podlegać będzie kontroli sądu administracyjnego. Ten przepis ma zastosowanie również do spraw wszczętych na wniosek określony w art. 55 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wyraźnego wskazania jakiej skargi organ w terminie określonym w art. 54 § p.p.s.a, nie przekazał do sądu. Ani Sąd, ani organ administracji, ani ktokolwiek inny nie jest uprawniony do określenia przedmiotu zaskarżenia za skarżącego. To skarżący decyduje, który konkretnie akt lub czynność albo bezczynność będą przedmiotem kontroli legalności dokonywanej przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie sposób redakcji wniosku wniesionego do Sądu przez skarżącego uniemożliwił Sądowi pierwszej instancji zrekonstruowanie treści jego żądania w sposób jaki zakreśla to w zażaleniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadnym jest również twierdzenie skarżącego jakoby skargi zarejestrowane pod sygn. akt I SAB/Wa 291/23 oraz I SAB/Wa 69/24, zostały przekazane do Sądu pierwszej instancji z ponad dwumiesięczną zwłoką. Analiza akt powyższych sprawy wyraźnie wskazuje, że skarga na bezczynność z 30 października 2023 r. wpłynęła do organu 3 listopada 2023 r., za pośrednictwem urzędu pocztowego. Oznacza to, że trzydziestodniowy termin na jej przekazanie upływał 4 grudnia 2023 r. Jak wynika z akt sprawy I SAB/Wa 291/23 organ skargę na bezczynność wraz z odpowiedzią na skargę przekazał do Sądu (za pośrednictwem urzędu pocztowego) 30 listopada 2023 r., wpływ do Sądu nastąpił 4 grudnia 2023 r. (data prezentaty Sądu), a zatem w ustawowym, trzydziestodniowym terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Z kolei zarządzeniem z 6 lutego 2024 r. – wydanym w oparciu o § 27 ust. 1 i 2 Zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalania zasad biurowości w sądach administracyjnych, wydanym na podstawie art. 11 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U z 2022 poz. 2492 ze zm.) - Sąd pierwszej instancji ze sprawy I SAB/Wa 291/23, wyłączył skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia skargi z 24 kwietnia 2023 r. na Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi i zarejestrował ją pod sygn. I SAB/Wa 69/24. Jednocześnie zarządził, aby przedmiot sprawy I SAB/Wa 291/23 opisać jako "rozpoznanie skargi z 24 kwietnia 2023 r. na Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi". Powyższa czynność pozostawała jednak bez wpływu na ocenę terminowości skargi zarejestrowanej jako sprawa I SAB/Wa 69/24, bowiem obie skargi na bezczynność zostały zawarte w jednym piśmie, przekazanym do Sądu przez organ 30 listopada 2023r. Konkludując, w rozpoznawanej prawie wniesione zażalenie nie mogło zostać uznane za uzasadnione. Wbrew stanowisku skarżącego, złożony w niniejszej sprawie wniosek o ukaranie organu grzywną za nieprzekazanie skargi na bezczynność, nie został skonstruowany w sposób wskazujący, że poza skargami zarejestrowanymi pod sygn. akt I SAB/Wa 291/23 oraz I SAB/Wa 69/24, jego przedmiotem miało być również nieprzekazanie w terminie ponaglenia z 25 maja 2023 r. Złożone zaś w ww. sprawach skargi na bezczynność organu w przedmiocie przekazania skargi z 24 kwietnia 2023 r. zostały przez Ministra przesłane do WSA w Warszawie w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.