III OZ 216/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 472/24, odrzucające skargę kasacyjną J.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 472/24 w sprawie ze skargi J. T. na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia 6 września 2024 r. nr V/53/2024 w przedmiocie stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 472/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, odrzucił skargę kasacyjną J.T. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 10 grudnia 2024 r. (IV SA/Wr 472/24) oddalił skargę J. T. (dalej "skarżący") na uchwałę Rady Miejskiej [...] z 6 września 2024 r. (nr V/53/2024) stwierdzającą wygaśnięcie skarżącemu mandatu radnego miasta [...]. Następnie Sąd wskazał, że odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 stycznia 2025 r. Natomiast pismem z dnia 31 stycznia 2025 r. (nadanym w placówce wyznaczonego operatora pocztowego w dniu 4 lutego 2025 r.) pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną. WSA we Wrocławiu uznał, że skargę kasacyjną wniesiono po upływie terminu, co oznacza, że podlega ona odrzuceniu. W tym zakresie Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 384 § 2 zd. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408, ze zm.), dalej "KW", skargę kasacyjną w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego wnosi się w terminie 14 dni. Przepis art. 384 § 2 zd. 2 KW jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 177 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", w myśl którego skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W ocenie Sądu I instancji, skoro odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 stycznia 2025 r., to czternastodniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał z dniem 22 stycznia 2025 r. Oznaczało to, że skarga kasacyjna nadana w placówce wyznaczonego operatora pocztowego w dniu 4 lutego 2025 r., została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 384 § 2 zd. 2 KW. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszeniu prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 384 § 2 zd. 2 Kodeksu wyborczego oraz art. 67 § 5 i § 1 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, mimo braku przesłanki wniesienia skargi po terminie; 2. naruszeniu prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie art. 384 § 2 zd. 2 Kodeksu wyborczego mimo jego oczywistej niekonstytucyjności, tj. naruszania zasady państwa prawnego - przyzwoitej legislacji (art, 2 Konstytucji) oraz zasady równości obywateli wobec prawa i instrumentów ochrony prawnej (art. 32 Konstytucji). Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozważenie przez Sąd na podstawie art. 193 Konstytucji RP i art. 2 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 13 września 2024 r. o Trybunale Konstytucyjnym zasadności przedłożenia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności art. 384 § 1 i § 2 zd. 2 ustawy Kodeks wyborczy z Konstytucją RP. Wystąpił też zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia, jego autor podniósł, że zasadniczy zarzut skarżącego dotyczy nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd I instancji, że do doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącego doszło w dniu 8 stycznia 2025 r. Wskazał, że kwestię doręczeń reguluje Rozdział 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. doręczeń należy dokonywać ustanowionemu pełnomocnikowi. Z kolei profesjonalnym pełnomocnikom (adwokatowi, radcy prawnemu, rzecznikowi patentowemu, doradcy podatkowemu) wykonującym zawód w ramach prowadzonych przez siebie kancelarii należy doręczać pisma sądowe w trybie przewidzianym dla osób fizycznych (art. 67 § 1 p.p.s.a.). Podkreślił, że jako pełnomocnik skarżącego reprezentuje go jako radca prawny prowadzący indywidualną kancelarię radcy prawnego pod adresem ul. [....], [...] (NIP [...]). Lokal wynajmuje od innego podmiotu, który prowadzi tożsamą działalność (kancelaria prawna) pod tym samym adresem (załączył umowę najmu tego lokalu z dnia 23 marca 2012 r. oraz fakturę za miesiąc styczeń 2025 r. obejmująca kwotę czynszu). Zaznaczył też, że skarżący nie był reprezentowany przez Kancelarię L. (KRS [...]) i nie zawierał z tym podmiotem umowy obsługi prawnej. Pełnomocnikiem skarżącego jest zatem r.pr. R. G. prowadzący Kancelarię Radcy Prawnego [...] (indywidualna działalność) NIP [...]. Tym samym pełnomocnik skarżącego nie odebrał przesyłki od operatora pocztowego. Z powyższego wywiódł, że wyrok WSA we Wrocławiu z uzasadnieniem został doręczony zapewne omyłkowo wraz z korespondencją kierowaną do tejże Kancelarii pracownikowi Kancelarii L. znajdującej się pod tym samym adresem, nieupoważnionemu do odbioru korespondencji pełnomocnika skarżącego działającego w ramach indywidualnej Kancelarii Radcy Prawnego, w zakresie spraw nie zleconych Kancelarii L. (KRS [...]). Stwierdził, że nie sposób zatem przyjąć, by doszło w ogóle do skutecznego doręczenia pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy pełnomocnikowi skarżącego skutecznie doręczono odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, a jeżeli tak to kiedy to doręczenie nastąpiło. Z akt sprawy wynika, że wszystkie przesyłki kierowane do pełnomocnika skarżącego, począwszy od doręczenia odpisu odpowiedzi na skargę, Sąd I instancji kierował na podany przez niego adres do doręczeń: r.pr. R. G., ul. [...], [...]. Natomiast według treści zgromadzonych w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru tych pism wszystkie doręczenia następowały do rąk upoważnionego pracownika L. [...] (ul. [...], [...]) B. F. Także i odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został skierowany na adres: r.pr. R. G. .Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...], [...] i został odebrany w dniu 8 stycznia 2025 r. przez ww. pracownika (pieczęć L. , pieczęć imienna pracownika i podpis oraz data odbioru - vide k.60 akt sprawy). Z kolei ze złożonej umowy najmu nie wynika, aby Kancelaria L. zapewniała kancelarii pełnomocnika skarżącego obsługę sekretarską, a pełnomocnik skarżącego konsekwentnie posługuje się odrębną firmą prowadzonej działalności gospodarczej. W tej zaś sytuacji należało uznać, że doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nie było doręczeniem skutecznym w rozumieniu przepisu art. 67 § 5 p.p.s.a. Doręczenia nie dokonano bowiem ani pełnomocnikowi, ani osobie upoważnionej do odbioru pism. Ze wskazanych powyżej powodów nie można też uznać, że doręczenie nastąpiło w miejscu pracy adresata, osobie upoważnionej do odbioru pism Jak wynika z załączonej umowy i twierdzeń zażalenia, pracownik Kancelarii L. nie został upoważniony do odbioru pism adresowanych do pełnomocnika skarżącego, a adres ul. [...], [...] nie jest adresem miejsca pracy pełnomocnika skarżącego, ale adresem do doręczeń. Wprawdzie w art. 72 § 2 p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość doręczenia przesyłki w miejscu pracy nie tylko do rąk adresata, ale również doręczenia osobie upoważnionej do odbioru pism, ale z wykładni tego przepisu wyraźnie wynika zastrzeżenie, że doręczenie przesyłki osobie upoważnionej do odbioru pism można uznać za skuteczne wyłącznie, jeżeli jest to miejsce pracy adresata, a nie adres dla doręczeń (tak NSA w postanowieniu z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt II OZ 665/21, ONSAiWSA 2022/2/31, Legalis 2685397). Z kolei pełnomocnik skarżącego konsekwentnie podawał w postępowaniu przed Sądem I instancji ww. adres jako adres do doręczeń. W konsekwencji skoro odpis wyroku nie został skutecznie doręczony pełnomocnikowi skarżącego, to od daty 8 stycznia 2025 r. nie mógł rozpocząć się bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie i co oczywiste nie mogło nastąpić jego uchybienie. Nie było zatem podstaw do zastosowania w sprawie art. 178 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. Odnosząc się do wniosku składającego zażalenie o zasądzenie kosztów postępowania, stwierdzić należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do orzekania o kosztach.