III OZ 215/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń R. L. oraz Dyrektora Zakładu Karnego nr [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SO/Wr 37/24 w sprawie z wniosku R. L. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zakładu Karnego [...] za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SO/Wr 37/24, wydanym w sprawie z wniosku R. L. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zakładu Karnego nr [...] za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 oraz art. 200 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wymierzył Dyrektorowi Zakładu Karnego nr [...] grzywnę w kwocie 200 (słownie: dwieście) złotych oraz zasądził od Dyrektora Zakładu Karnego nr [...] na rzecz R. L. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji przedstawił poniższy stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z dnia 13 października 2024 r. R. L. (dalej: wnioskodawca) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zakładu Karnego nr [...] (dalej: Dyrektor Zakładu Karnego, organ) za nieprzekazanie sądowi w terminie skargi z dnia 12 sierpnia 2024 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Do wniosku skarżący załączył oryginał skargi z dnia 12 sierpnia 2024 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że organ zwrócił mu skargę zamiast ustosunkować się do niej i udzielić w terminie 30 dni odpowiedzi na skargę. Sąd I instancji stwierdził, że z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że skargę z dnia 12 sierpnia 2024 r. na bezczynność organu w przedmiocie nieudzielenia odpowiedzi na wnioski skarżącego strona wniosła bezpośrednio do tutejszego Sądu w dniu 13 sierpnia 2024 r. Skargę zarejestrowano w Dzienniku Korespondencji pod sygnaturą IV DK/Wr 151/24 i przekazano w dniu 29 sierpnia 2024 r. organowi. W dniu 8 listopada 2024 r. (prezentata Biura Podawczego) wpłynęła do Sądu I instancji odpowiedź na wniosek o wymierzenie grzywny. W uzasadnieniu pisma organ wyjaśnił, że najprawdopodobniej na skutek niecelowego działania pracownika administracji doszło do pomyłki polegającej na tym, że w dniu 30 sierpnia 2024 r. odnotowano wpływ pisma z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV DK/Wr 151/24 wraz załącznikiem, które było adresowane do Dyrektora Zakładu Karnego oraz korespondencję adresowaną do wnioskodawcy, a następnie oba egzemplarze przekazano wnioskodawcy. W związku z powyższym, skarga z dnia 12 sierpnia 2024 r. nie została zarejestrowana w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności i nie została rozpatrzona. Organ wskazał, że za przyjęciem powyższej tezy przemawia okoliczność, iż wnioskodawca przed przetransportowaniem go do innej jednostki (tj. w październiku 2024 r.) przyznał się funkcjonariuszowi odpowiedzialnemu za doręczanie korespondencji, że jest w posiadaniu skargi wraz z załącznikiem. WSA we Wrocławiu uznał, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami w terminie określonym w art. 54 § 2 u.p.p.s.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarga z dnia 12 sierpnia 2024 r. wpłynęła do organu - po przekazaniu jej przez tutejszy Sąd - w dniu 30 sierpnia 2024 r. Organ powinien był więc przekazać skargę wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w dniu 30 września 2024 r., czego jednak nie uczynił. Z kolei w dniu 8 listopada 2024 r. wpłynęła do Sądu I instancji odpowiedź na wniosek o wymierzenie grzywny wraz z krótkim odniesieniem się organu do zarzutów skargi oraz wyjaśnieniem, że skarga prawdopodobnie została zwrócona do wnioskodawcy na skutek pomyłki pracownika administracji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości dwustu złotych. Określając wysokość grzywny, Sąd stwierdził, że wziął pod uwagę treść wniosku, charakter sprawy będący przedmiotem skargi, okres zwłoki organu wynoszący około miesiąca, jak również okoliczności podniesione przez organ w odpowiedzi na wniosek. Sąd uwzględnił przy tym, że skarga finalnie została przekazana do Sądu przez samego skarżącego wraz z wnioskiem o wymierzenie grzywny. Sąd nie mógł jednak pominąć okoliczności, że do dnia wydania niniejszego postanowienia organ nie nadesłał akt sprawy, do czego został zobowiązany. Zażalenia na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Zaskarżył ww. postanowienie w zakresie jego punktu pierwszego, wskazując na zbyt niska kwotę wymierzonej grzywny, która nie spełnia funkcji dyscyplinującej. Z tego powodu wniósł o zmianę sentencji w tej części i wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 5.000zł. Postanowienie zaskarżył również organ. Zaskarżył je w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i odrzucenie wniosku, względnie – jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wystąpił również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że wymierzenie organowi grzywny w okolicznościach faktycznych sprawy nie spełni w żadnym wypadku swojej funkcji i nie wymusi przekazania skargi (wraz z aktami sprawy), ponieważ oryginał skargi posiadał wnioskodawca, który nie podjął żadnej próby wniesienia czy przekazania skargi bezpośrednio do Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...]. Wnioskodawca oryginał skargi przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu dopiero wraz z wnioskiem o wymierzenie grzywny, zaś Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] niezwłocznie, tj. w dniu 20 stycznia 2025 r., przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu odpowiedź na skargę wraz aktami oraz skargę wnioskodawcy, którą otrzymał w dniu 8 stycznia 2025 r., sygn. akt 17 DK/Wr 151/24. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że skarga wraz z odpowiedzią na skargę nie została przekazana w terminie z uwagi na omyłkę administracji Zakładu Karnego, która polegała na wydaniu skargi przekazanej przez Sąd I instancji wnioskodawcy zamiast organowi. W ocenie NSA, obydwa zażalenia są niezasadne, ponieważ niezależnie o zasadności skargi, czy też jej dopuszczalności winna ona zostać przekazana w terminie ustawowym określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Dopiero bowiem jej przekazanie umożliwia sądowi administracyjnego ocenę najpierw jej dopuszczalności, a potem ewentualnej zasadności. W sprawie bezspornym jest, że bezpośrednio wniesiona skarga do Sądu została następnie przekazana przez ten Sąd do organu w celu wykonania obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Pismo przewodnie Sądu zostało jednoznacznie zaadresowane do organu, a jedynie w jego rozdzielniku zamieszczono informację o jego przekazaniu do wiadomości skarżącego. Organ winien zatem dochować należytej staranności w obiegu pisma, ponieważ to omyłka organu, a nie przetrzymanie skargi przez skarżącego była bezpośrednią przyczyną przekroczenia terminu, o którym mowa w ww. przepisie. Z kolei jak wskazał NSA w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn.. akt III OPS 1/23, "dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna". Oznacza to, że każda skarga na działalność lub bezczynność organu administracji publicznej lub innego podmiotu wykonującego zadania publiczne powinna zostać przekazana przez taki organ lub podmiot, jeżeli tylko jest kierowana do sądu administracyjnego. Jednocześnie należało uznać, że wysokość wymierzonej grzywny Sąd I instancji uwzględnia zarówno przedmiot skargi, czas opóźnienia w wykonaniu obowiązku procesowego oraz możliwe przyczyny omyłki pracownika administracji, które spowodowały, że organ ostatecznie nie otrzymał skargi. W konsekwencji WSA we Wrocławiu prawidłowo zastosował art. 55 § 1 p.p.s.a., co przesądza o bezzasadności zażaleń. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił obydwa zażalenia.