III OZ 205/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Po 29/23 o przekazaniu sprawy według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnenu w Warszawie w sprawie ze skargi B.W. na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Warszawie w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego przysługującego żołnierzom zawodowym w zamian za bezpłatne wyżywienie niewydajne w naturze postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Po 29/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.W., stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W przypadku skargi na bezczynność o właściwości sądu decyduje siedziba organu, który zdaniem skarżącego pozostaje w bezczynności. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...], którego siedziba znajduje się w Warszawie. Zgodnie natomiast z § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r., Nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa mazowieckiego właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skoro zatem organ, którego bezczynność jest przedmiotem niniejszej skargi ma siedzibę w Warszawie, na terenie województwa mazowieckiego, to zgodnie z art. 59 § 1 P.p.s.a. sprawę należało przekazać do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako miejscowo właściwemu. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. art. 13 § 2 i art. 59 § 1 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, a w rezultacie wadliwe przyjęcie, iż w niniejszej sprawie niewłaściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, a właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W zażaleniu podniósł, że pomimo obecnie bezpośredniego podporządkowania organu I instancji pod Dowódcę Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, w momencie złożenia ponaglenia przez skarżącego, organem odwoławczym był Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w P., który wciąż jest organem merytorycznie właściwym jako organ II instancji w sprawie - w ślad za zarządzeniem z dnia 17 listopada 2022 r. WSA w Poznaniu, wydanego w wyniku wyjaśnień złożonych przez Dowódcę Generalnego RSZ w piśmie z dnia 10 listopada 2022 r. - co uzasadniało przyjęcie właściwości WSA w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr 4198 w Warszawie w rozpoznaniu wniosku o wypłatę równoważnika pieniężnego przysługującego żołnierzom zawodowym. W sprawie zaś istota problemu sprowadza się do ustalenia właściwości sądu, który miałby rozpatrywać skargę na bezczynność w zakresie złożonego wniosku. Przypomnienia wymaga, że o właściwości miejscowej sądów administracyjnych stanowi art. 13 § 2 P.p.s.a. W myśl tego przepisu do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Przepis ten określa zatem właściwość miejscową sądów, przyjmując, że do rozpoznania sprawy właściwy jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na obszarze którego ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wyjątki od tej zasady mogą być wprowadzone tylko w drodze rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 P.p.s.a.). Wyjątki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzeniem z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652) utworzył szesnaście wojewódzkich sądów administracyjnych. Dla obszaru województwa mazowieckiego utworzył i ustalił siedzibę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyjaśnić również należy, że wojewódzkie sądy administracyjne zobowiązane są z urzędu przestrzegać swej właściwości miejscowej. Oznacza to, że przed oceną dopuszczalności skargi sądy te w pierwszej kolejności zobowiązane są ustalić, czy są właściwe miejscowo do rozpatrzenia danej sprawy, czyli czy na terenie województw objętych ich właściwością ma siedzibę organ, którego działalność jest przedmiotem zaskarżenia, a dopiero w następstwie tego ustalenia ją rozpoznać, bądź przekazać według właściwości innemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Stosownie bowiem do treści art. 59 § 1 P.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Następstwem uznania się przez sąd za niewłaściwy miejscowo do orzekania w sprawie jest więc postanowienie o przekazaniu sprawy sądowi właściwemu miejscowo do jej rozpoznania. W niniejszej sprawie skarżący w swojej skardze zarzuca bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Warszawie. W sposób oczywisty zaskarża zatem działalność organu, który ma swą siedzibę na terenie województwa mazowieckiego, zaś województwo to zostało objęte właściwością miejscową Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a nie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Na ocenę zasadności zaskarżonego postanowienia nie mają wpływu podniesione w zażaleniu kwestie, że: "w momencie złożenia ponaglenia przez skarżącego, organem odwoławczym był Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w P., który wciąż jest organem merytorycznie właściwym jako organ II instancji w sprawie", skoro skarżący wniósł skargę na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Warszawie, to bezczynność tylko tego organu podlega ocenie Sądu. Z powyższych względów WSA w Poznaniu obowiązany był do przekazania skargi sądowi właściwemu miejscowo do jej rozpoznania, czyli Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.