III OZ 205/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 445/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2020 r., nr PO-061-222/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 445/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej "WSA") odrzucił skargę R. S. (dalej "Skarżący") na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr PO-061-222/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu zaskarżonego do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienia, wskazano, że skarga wniesiona przez stronę nie została przez nią podpisana, a jedynie opatrzona kserokopią podpisu. Tymczasem jedynie podpis nakreślony własnoręcznie przez stronę daje podstawę do nadanie biegu sprawie. Kserokopia podpisu nie jest bowiem równoważna podpisowi pisma procesowego, wymaganemu przez ustawę. Podkreślone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zostało, że skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi przez jej podpisanie, jednak do dnia orzekania nie nadesłał popisanego jej egzemplarza. Pismem z 25 maja 2021 r., skarżący wywiódł zażalenie na postanowienie z dnia 20 kwietnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W myśl art. 57 § 1 in principio p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., będącego przepisem szczególnym dotyczącym skarg w stosunku do przepisów Rozdziału 1 Działu III p.p.s.a. odnoszących się do pism w postępowaniu sądowym, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Należy przy tym mieć na uwadze, że odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie na skutek braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu. Zgodnie z treścią art. 46 § 1 pkt 4 oraz § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony, albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika Odnosząc się do poprawności rozstrzygnięcia w przedmiocie odrzucenia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wątpliwości nie budzi otrzymanie przez Skarżącego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz ze stosownymi pouczeniami, w tym pouczeniami w zakresie warunków wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Wynika to jednoznacznie z treści wiadomości przesłanej drogą mailową w dniu 19 listopada 2020 r. (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało odebrane w dniu 12 listopada 2020 r.). Z wiadomości tej wynika, że Skarżący skutecznie powziął informację o niepodpisaniu skargi i wnosi o przesłanie jej skanu bądź kopii. W odpowiedzi na tę wiadomość, Sąd I. instancji przesłał w dniu 23 listopada 2020 r. skan skargi na adres skrzynki mailowej podany przez Skarżącego. Pomimo podjętych przez WSA działań, Skarżący nie nadesłał podpisanego egzemplarza skargi do dnia orzekania przez Sąd, jednocześnie przesyłając drogą liczną niepodpisaną korespondencję mailową w dalszym toku postępowania. Zdaniem Składu orzekającego w sprawie, tego typu zachowanie strony uznać należy za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Po pierwsze, należy zwrócić uwagę, że Skarżący w niniejszej sprawie, mając tego pełną świadomość, swoimi pismami spowodował oraz wciąż powoduje wszczęcie licznych spraw sądowoadministracyjnych, w tym wiele spraw o przyznanie prawa pomocy (kilkukrotnie w jednej sprawie). Sposób zachowania skarżącego, doprowadza do sztucznego generowania kolejnych korespondencji sądowych, co składa się ostatecznie na nadużywanie przez skarżącego prawa do sądu. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To bardzo konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (por.: K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por.: M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak właśnie ocenić należy działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Działania Skarżącego nie są skierowane na rzeczywistą ochronę praw podmiotowych, systemowo obciąża on Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz pośrednio Naczelny Sąd Administracyjny, upatrując w tym cel sam w sobie, co nie może podlegać ochronie sądowoadministracyjnej,. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.