III OZ 195/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Prokuratora Prokuratury Krajowej P.O. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt III OZ 565/22 oddalającym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 maja 2022 r., sygn. III SA/Kr 975/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 975/21 w sprawie ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady Powiatu Tarnowskiego z dnia 30 kwietnia 2019 r., nr VIII.67.2019 w przedmiocie przyjęcia rezolucji dotyczącej powstrzymania ideologii LGBT+ przez wspólnotę samorządową postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

Postanowieniem z 23 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 975/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną Prokuratora P.O. z Prokuratury Regionalnej w Poznaniu delegowanego do Prokuratury Krajowej od wyroku tego Sądu z 10 stycznia 2022 r. w sprawie skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady powiatu Tarnowskiego z 30 kwietnia 2019 r. nr VIII.67.2019 w przedmiocie przyjęcia rezolucji dotyczącej powstrzymania ideologii LGBT+ przez wspólnotę samorządową. Od ww. postanowienia WSA w Krakowie zażalenie wywiódł Prokurator. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 28 września 2022 r., sygn. akt III OZ 565/22 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd odwoławczy wskazał, iż odpis wyroku z uzasadnieniem został dręczony Prokuratorowi 28 lutego 2022 r. wraz z pouczeniem o prawie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej, a także skutkach niedotrzymania tego terminu. Wyjaśnił, iż z akt wynika, że skarga kasacyjna Prokuratora z 4 kwietnia 2022 r. została sporządzona 4 kwietnia 2022 r., a nadana 5 kwietnia 2022 r., a zatem po upływie terminu do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że sam skarżący w treści zażalenia przyznaje, że istotnie korespondencja z Sądu wpłynęła do siedziby Prokuratury 28 lutego 2022 r., gdzie oczekiwała na powrót z urlopu Prokuratora – referenta, którego nazwisko wskazano na kopercie. W tych okolicznościach prawidłowo dokonano obliczenia daty zakończenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i odrzucono skargę kasacyjną, jako wniesioną po jego upływie. Odnosząc się zaś do podnoszonej przez skarżącego kwestii urlopu prokuratora-referenta oraz zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w postaci przerobienia w celu użycia jako autentyczny dokumentu potwierdzenia odbioru przesyłki w zakresie daty i podpisu osoby potwierdzającej odbiór, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że argumenty te nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Pismem oznaczonym datą 30 marca 2023 r. (data nadania - 3 kwietnia 2023 r., data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego – 5 kwietnia 2023 r.), Prokurator Prokuratury Krajowej P.O. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt III OZ 565/22. Powołał się przy tym na przesłankę restytucyjną określoną w art. 273 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a.") – orzeczenie oparte na dokumencie przerobionym. W uzasadnieniu wniosku Prokurator wskazał, że prawomocnym postanowieniem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt 3017-2.Ds.18.2022 Prokuratura Okręgowa w Warszawie umorzyła dochodzenie w sprawie o przestępstwo z art. 270 § 1 k.k., polegające na przerobieniu w celu użycia za autentyczny, w nieustalonym bliżej dniu pomiędzy 6 marca 2022 r., a 18 marca 2022 r., w nieustalonym bliżej miejscu, dokumentu – zwrotnego potwierdzenia odbioru przez prokuratora odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 975/21. W uzasadnieniu postanowienia Prokuratury Okręgowej w Krakowie w niniejszej sprawie podkreślono, że: (...) w toku dochodzenia ponad wszelką wątpliwość ustalono, że doszło do przestępstwa. Oryginalne, pierwotne wpisy naniesione na dokumencie urzędowym, jakim jest ZPO, zostały w sposób przestępny przerobione". Zdaniem Prokuratora, w postępowaniu tym udowodniono - przede wszystkim w drodze opinii Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiego Policji w Krakowie z 22 czerwca 2022 r., nr AKE.5480.2059.22.DO oraz opinii biegłego z zakresu badania dokumentów z dnia 2 stycznia 2023 r., nr RAH-1/-1723 - że 28 lutego 2022 r. prokurator nie odebrał zaadresowanej do niego imiennie przesyłki, a dokonał tego 6 marca 2022 r. Biorąc to pod uwagę Prokuratura Okręgowa w Krakowie przyjęła, że dokument ZPO dowodzi nieprawdy - co stanowi o zaistnieniu przestępstwa opisanego w art. 270 § 1 k.k. Zdaniem Prokuratora, w wyniku przerobienia wpisów na ZPO korespondencji zaadresowanej imiennie do prokuratora z Prokuratury Krajowej - doszło do naniesienia nań nieprawdziwej daty odbioru odpisu wyroku WSA w Krakowie z 10 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 975/21 - w oparciu o którą Sąd ten, a następnie NSA poczyniły ustalenia faktyczne odnoszące się do niezachowania przez prokuratora trzydziestodniowego terminu na złożenie skargi kasacyjnej od tego wyroku. Wynika to wprost z treści uzasadnienia postanowienia WSA w Krakowie z 23 maja 2022 r., jak i uzasadnienia postanowienia NSA z 28 września 2022 r. Prokurator stwierdził, że w analizowanym przypadku doszło do oparcia orzeczenia sądu administracyjnego na dokumencie przerobionym - ZPO korespondencji zaadresowanej imiennie do prokuratora, zawierającej odpis wyroku WSA w Krakowie z 10 stycznia 2022 r. w sprawie III SA/Kr 975/21. Okoliczność ta miała istotny wpływ na wynik postępowania w sprawie odrzucenia skargi kasacyjnej Prokuratora od wspomnianego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jednak badanie merytorycznej zasadności skargi o wznowienie postępowania poprzedza sprawdzenie jej wymagań formalnych, gdyż zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 280 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Innymi słowy, pierwszy z etapów rozpoznania skargi o wznowienie postępowania polega na ustaleniu czy w sprawie ziściła się przesłanka wznowieniowa, która otwiera możliwość ponownego zbadania sprawy. Przy tym, w procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły (wyrok NSA z 17.08.2012 r., I FSK 281/12, LEX nr 1243834). Powoływana przez Prokuratora przesłanka z art. 273 § 1 pkt 1 stanowi, iż można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym. Przy czym zgodnie z art. 274 p.p.s.a. z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Zatem tylko wyjątkowo wznowienie postępowania z powodu przestępstwa może nastąpić bez konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym, a może to mieć miejsce wówczas, gdy postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 274 in fine u.p.p.s.a.). Między innymi, postępowanie karne nie może być wszczęte z powodu śmierci sprawcy, bądź innej niemożności pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej. Powszechnie uznawanym kanonem wykładni prawniczej, który powinien w tej sprawie zostać uwzględniony, jest zasada, że wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae)(Ch. Perelman, Logika prawnicza. Nowa retoryka, Warszawa 1984, s. 133). W orzecznictwie wskazuje się ponadto, że ww. przesłanka nie jest spełniona w przypadku wydania postanowienia o umorzeniu postępowania karnego z powodu niewykrycia sprawcy, bo tego czy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, nie sposób inaczej ustalać, jak tylko w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu skazujące, a ewentualnie orzeczenie, które stwierdza popełnienie przestępstwa np. warunkowe umorzenie postępowania karnego (por. wyrok NSA z 21.03.2017 r., I OSK 2573/16, LEX nr 2293547). Wskazać przy tym należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi; taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (postanowienie NSA z 17.04.2007 r., I FSK 607/06, LEX nr 341337). W niniejszej sprawie okolicznością niesporną, którą potwierdzona została również w prawomocnym postanowieniu z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt 3017-2.Ds.18.2022 o umorzeniu postępowania, jest doręczenie przesyłki z odpisem wyroku WSA w Krakowie z 10 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 975/21 w dniu 28 lutego 2022 r. na biuro podawcze Prokuratury Krajowej w Warszawie. Przesyłka odebrana została przez pracownika Prokuratury Krajowej, który potwierdził jej otrzymanie nanosząc podpis na elektronicznym potwierdzeniu. Stosownie do treści § 38 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1206 ze zm.), prokurator, wykonując samodzielnie czynności określone w ustawach, jest odpowiedzialny za prawidłowość i terminowość tych czynności, a zwłaszcza za treść i formę postanowień, zarządzeń i innych pism procesowych oraz rzetelność ustnych sprawozdań i ścisłość informacji. Stosownie zaś do § 7 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów oraz innych działów administracji w powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury (Dz. Urz. MS z 2021 r. poz. 170), w przypadku wpływu korespondencji adresowanej imiennie z adnotacją "do rąk własnych" dostarcza się ją adresatowi za potwierdzeniem odbioru. Mieć na względzie jednak należy, że prokuratura została oparta na zasadzie jednolitości, co oznacza, że prokuratorzy tworzą jednolitą strukturę organizacyjną, a co za tym idzie działania poszczególnych prokuratorów są działaniami prokuratury jako całości. Z normy art. 67 ustawy Prawo o prokuraturze wprost wynika, że udział prokuratora w postępowaniu administracyjnym określają ustawy. Ustawa p.p.s.a., wskazując na legitymację prokuratora do wniesienia skargi czy udziału w każdym toczącym się postępowaniu posługuje się pojęciem "prokuratora", nie dokonując żadnych ograniczeń w tym zakresie (postanowienie NSA z 18.09.2018 r., II OSK 2036/18, LEX nr 2738037). Urlop prokuratora czy zwolnienie lekarskie nie może wstrzymywać toku postępowania sądowego, ani pracy prokuratury. To na prokuraturze ciąży obowiązek takiego zorganizowania prac, aby zapewnić właściwy i sprawny obieg korespondencji w ramach jednostki organizacyjnej. Istnieje szczególna konieczność wykazania związku przyczynowego z treścią rozstrzygnięcia sprawy, w przypadku gdy mamy do czynienia z przestępstwem. Do strony domagającej się wznowienia postępowania sądowego należy obowiązek wskazania i dowiedzenia, że gdyby rzekomego przestępstwa nie popełniono, orzeczenie miałoby inną treść. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo zaadresowania przesyłki imiennie, datą doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, była data złożenia przesyłki na biurze podawczym Prokuratury Krajowej w Warszawie., tj. 28 lutego 2023 r. Okoliczność ta pozostaje niesporna, a to właśnie ta data wyznacza bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji, choć stanowi dokument urzędowy, to stanowi tylko jeden z wielu środków dowodowych w zakresie ustalenia terminu wpływu pisma na biuro podawcze prokuratury. Sąd zobowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2022 r., sygn. akt III OZ 565/22 nie zostało zatem oparte na dokumencie przerobionym, co powoduje że w niniejszej sprawie brak jest w istocie przesłanki wznowienia postępowania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.