III OZ 194/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SPP/Gd 36/26 w sprawie ze skargi J. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Kwidzynie z dnia 15 grudnia 2025 r. nr XXII/174/25 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na Burmistrza Miasta Kwidzyna postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SPP/Gd 36/26 odmówił J. S. ("skarżący") przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że złożona w niniejszej sprawie skarga dotyczy uchwały w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Burmistrza Miasta Kwidzyna podjętej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, dalej: u.s.g.) oraz art. 229 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.). Podstawa prawna zaskarżonej uchwały wskazuje, że skarga została rozpatrzona przez Radę Miejską w Kwidzynie w trybie przewidzianym w dziale VIII k.p.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżona uchwała nie rozstrzyga konkretnej indywidualnej sprawy administracyjnej, a jedynie kończy uproszczone postępowanie skargowe przez zawiadomienie podmiotu wnoszącego skargę o sposobie jej rozpoznania. Tym samym w niniejszej sprawie skarga została wniesiona w przedmiocie, który pozostaje poza zakresem właściwości sądu administracyjnego, co oznacza, że wniesienie skargi na uchwałę rozpoznającą skargę z działu VIII k.p.a. jest na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.) niedopuszczalne. W konsekwencji należało przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na przedmiot zaskarżenia, którego dotyczy skarga. W związku z powyższym, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., nie zaistniały podstawy do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bowiem jego skarga jest oczywiście bezzasadna. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że wedle treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis ten wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 998/14, LEX nr 1530922). O oczywistej bezzasadności skargi może świadczyć w szczególności niedopuszczalność jej merytorycznego rozpoznania. W niniejszej sprawie podzielić należało przedstawiony w postanowieniu Sądu pierwszej instancji pogląd, że zaskarżona uchwała nie dotyczy żadnej z kategorii form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 9 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem przyjął, że stanowi ona odpowiedź na skargę złożoną w trybie unormowanym przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych od wielu lat utrwalone jest stanowisko o niedopuszczalności skargi na akt (uchwałę, zarządzenie) wydany w wyniku rozpoznania skargi wnoszonej w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w zakresie skarg i wniosków, normowanym przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2783/13; z 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2621/13 oraz z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 960/13 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, które jest jednoinstancyjnym postępowaniem uproszczonym, nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, ale czynnością materialno-techniczną. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie podlega kognicji sądów administracyjnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1899/15). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że żądanie skarżącego zostało załatwione przez organ w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. i jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, Rada Miasta podjęła uchwałę w trybie postępowania skargowego, która to uchwała nie jest żadną z czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 9 p.p.s.a.. Zatem Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniesiona przez skarżącego skarga na uchwałę organu jest niedopuszczalna. Konsekwencją powyższego jest brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bowiem jego skarga jest oczywiście bezzasadna. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie ----------------------- 3