III OZ 194/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 2938/21 o oddaleniu wniosku L. B. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Piotra Borowieckiego od orzekania w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 30 czerwca 2021 r., nr ZSPU.440.565.2019.WP.ŁZ.129503 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 2938/21 oddalił wniosek L. B. (dalej także jako: skarżący) o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Piotra Borowieckiego od orzekania w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 30 czerwca 2021 r., nr ZSPU.440.565.2019.WP.ŁZ.129503 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Sąd I instancji uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego WSA w Warszawie Piotra Borowieckiego podlega oddaleniu z uwagi na to, że za okoliczność wywołującą uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie nie można uznać samego przekonania skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że z oświadczenia odebranego od sędziego WSA Piotra Borowieckiego wynika, że nie pozostaje on w takim stosunku osobistym ze skarżącym, który może wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności w orzekaniu. Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, ponieważ wątpliwość co do bezstronności sędziego musi znajdować potwierdzenie w realnych podstawach konkretnego stanu faktycznego, a o wyłączeniu sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie skarżącego o jego stronniczości i niesprawiedliwości, argumentowane we wniosku o wyłączenie sędziego tym, że wszystkie sprawy skarżącego są rozpoznawane właśnie przez sędziego WSA Piotra Borowieckiego. W ocenie Sądu I instancji, podnoszone przez skarżącego okoliczności stanowią jego subiektywne odczucia, których nie uzasadniono w należyty sposób, w szczególności poprzez wykazanie, by w jakikolwiek sposób odnosiły się one do ewentualnego braku bezstronności sędziego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że okoliczności te nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania. Sąd I instancji dodał także, że przepis art. 283 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na który powołał się skarżący we wniosku, stanowiący, że sędzia, którego udziału lub zachowania się w poprzednim postępowaniu dotyczy skarga, wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał bowiem, że sędzia Piotr Borowiecki wydał w dniu 9 stycznia 2023 r. postanowienie w sprawie o sygn. akt II SPP/Wa 275/21 w przedmiocie odrzucenia zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu z dnia 21 kwietnia 2022 r., a postępowanie to dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu do sprawy o sygn. akt II SA/Wa 2938/21 ze skargi na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 30 czerwca 2021 r., nr ZSPU.440.565.2019.WP.ŁZ.129503. Dokonując więc subsumpcji normy prawnej do okoliczności faktycznych sprawy Sąd I instancji uznał, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 283 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 283 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczy sędziego, który był wyłączony z mocy prawa (art. 18 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w postępowaniu zakończonym prawomocnym orzeczeniem, a także sędziego, którego zachowanie w poprzednim postępowaniu uzasadnia wznowienie postępowania (tj. gdy zachowanie sędziego wpłynęło na pozbawienie możliwości działania w rozumieniu art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi albo miało cechy przestępstwa w zakresie wskazanym w art. 273 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zdaniem WSA w Warszawie, podnoszona przez skarżącego, jako podstawa wyłączenia, okoliczność orzekania sędziego Piotra Borowieckiego w sprawie przyznania mu prawa pomocy nie jest natomiast braniem udziału w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 6a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto, Sąd I instancji wyjaśnił, odnosząc się do pozostałych argumentów z wniosku skarżącego, że przesłanki do wyłączenia sędziego nie może stanowić także argumentacja związana z terminowością rozpoznawania spraw skarżącego przez sędziego objętego wnioskiem, gdyż Sąd nie kontroluje terminowości rozpatrzenia spraw skarżącego w sprawie o wyłączenie sędziego. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wobec sędziego Piotra Borowieckiego nie wystąpiła żadna z ustawowych przeszkód w orzekaniu i w związku z tym uznał, że L. B. nie wskazał okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego WSA Piotra Borowieckiego od orzekania w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 22 września 2023 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że sędzia Piotr Borowiecki wielokrotnie odmawiał przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, które w jego ocenie należało mu przyznać z uwagi na to, że jest osobą niewidomą, z I grupą inwalidzką, o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie skarżącego jeżeli sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy za każdym razem odrzuca jego wnioski, to sam powinien się wyłączyć od orzekania w niniejszej sprawie, gdyż oczywistym jest, że rozpozna wszystkie sprawy negatywnie dla strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji dokonał rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędziego opierając się na przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., w których wymienione są bezwzględne i względne przesłanki wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślone zostało jednocześnie, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, które miałyby świadczyć o obawach co do bezstronności sędziego w odniesieniu do konkretnej, będącej przedmiotem rozpoznania, sprawy. Bazując na oświadczeniu sędziego, którego dotyczył wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie, Sąd I instancji słusznie stwierdził, że nie zachodzą przesłanki bezwzględnego wyłączenia, a o braku bezstronności sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie nie może świadczyć subiektywne przekonanie skarżącego o stronniczości i niesprawiedliwości sędziego Piotra Borowieckiego uzasadniane tym, że rozpoznaje on wszystkie sprawy skarżącego z negatywnym rezultatem dla strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał także, że wbrew argumentacji skarżącego w realiach niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 283 p.p.s.a., gdyż fakt orzekania sędziego w sprawie przyznania prawa pomocy nie jest braniem udziału w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Skarżący nie kwestionował stanowiska Sądu I instancji co do niewystąpienia w sprawie innych przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy, wskazanych w art. 18 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast się do okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że obejmują one zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy rozumieć, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Natomiast inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć, np. wcześniejszych związków sędziego z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Przy czym należy podkreślić, że przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego jest wyłącznie okoliczność wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego – wyłącznie w danej sprawie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie sędziego Piotra Borowieckiego od orzekania w niniejszej sprawie, a tym samym uznał, że zażalenie skarżącego nie jest zasadne. Skarżący nie wskazał na okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności objętego wnioskiem sędziego. Przesłanki do wyłączenia sędziego nie może stanowić, wbrew twierdzeniom skarżącego, orzekanie przez niego w sprawie dotyczącej przyznania mu prawa pomocy, jak i rozpoznawanie wszystkich jego dotychczasowych spraw, a także zastrzeżenia co do terminowości podejmowanych przez niego czynności w sprawie, której to Sąd – jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu – nie bada w ramach rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego od orzekania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.