III OZ 17/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt II SPP/Gd 95/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze sprzeciwu H.P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 sierpnia 2024 r. nr SKO Gd/4384/23 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia oddalić zażalenie.

H.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 sierpnia 2024 r. nr SKO Gd/4384/23 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W treści sprzeciwu skarżący wniósł o zwolnienie go z kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządzeniem z dnia 21 października 2024 r. sygn. akt II SPP/Gd 95/24 pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a."). W dniu 28 października 2024 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r. sygn. akt II SPP/Gd 95/24 utrzymał w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 21 października 2024 r. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 29 listopada 2024 r., wraz z pouczeniem, że nie podlega ono zaskarżeniu. W dniu 3 grudnia 2024 r. (data stempla pocztowego) wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pismo zatytułowane "sprzeciw H.P. od postanowienia o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2024 roku, sygn. akt II SPP/Gd 95/24 zapadłe w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16.08.2024 r., sygn. akt SKO/Gd/4384/23 uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt II SPP/Gd 95/24 odrzucił zażalenie. W uzasadnieniu postanowienia wskazał na treść art. 259 § 1 oraz art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., z których wynika, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji, a więc sprzeciw wniesiony od tego orzeczenia jest środkiem odwoławczym. Z kolei wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia, w tym także zażalenie. Żaden przepis szczególny nie przewiduje bowiem możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I OZ 714/24). Zgodnie zaś z art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do postępowania zażaleniowego. Z tych względów zażalenie należało uznać za niedopuszczalne. Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku stało się przedmiotem zażalenia H.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, zaś sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których rodzaje wymieniono w tym przepisie. Powyższy przepis nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Pozostałe przepisy p.p.s.a., w tym przepisy działu V, również nie przewidują możliwości zaskarżenia tego rodzaju rozstrzygnięć do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie H.P. wniósł zatem zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, które nie podlega zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tej sytuacji zażalenie – jako niedopuszczalne – podlegało odrzuceniu, a więc zaskarżone postanowienie z dnia 18 grudnia 2024 r. odpowiada prawu. Z uwagi na charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia i powołane wyżej przepisy dotyczące dopuszczalności zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie prawa pomocy, podniesiona w zażaleniu argumentacja niezwiązana z w/w kwestią nie podlegała ocenie na tym etapie sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.