III OZ 166/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Bank [...] S.A. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1744/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi [...] Bank [...] S.A. [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 26 sierpnia 2024 r., nr DS.523.3665.2021.FT.PP w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać pkt 1 zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1744/24, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 26 sierpnia 2024 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sąd, po przekazaniu skargi, może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przewidziana tym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z ich wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Nadto sąd administracyjny, podejmując decyzję w sprawie zastosowania bądź odmowy zastosowania ochrony tymczasowej, powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes prawny skarżącego czy interes publiczny, ale także interesy prawne i stanowiska innych stron i uczestników postępowania. WSA w Warszawie wskazał, że strona powinna we wniosku przedstawić taką argumentację, która przekona sąd, iż konsekwencje wykonania zaskarżonego aktu mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie uzasadnienie wniosku nie odnosi się do konkretnych okoliczności. Bank uważa, że usunięcie danych jest działaniem nieodwracalnym i już to przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, ryzyko związane z możliwością utrzymywania stanu bezprawnego przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania przemawia przeciwko zastosowaniu ochrony tymczasowej. Automatyczne wstrzymanie zaskarżonej decyzji nakazującej usunięcie danych osobowych w praktyce oznaczałoby przyzwolenie na długotrwałe przetwarzanie danych objętych ostateczną i wykonalną decyzją organu, a wydany w sprawie wyrok mógłby mieć dla uczestnika walor historyczny w sytuacji, w której okres przetwarzania danych ulegnie zakończeniu w trakcie postępowania przed sądami administracyjnymi. Porównując sytuację prawną uczestnika postępowania oraz skarżącego, Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby wywołać dużo bardziej dolegliwe skutki względem uczestnika będącego osobą fizyczną aniżeli dla skarżącego, zwłaszcza w porównaniu ze skalą prowadzonej przez bank działalności gospodarczej. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Bank wnosząc zażalenie i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., podnosząc, że raz usunięte dane osobowe nie będą mogły już zostać odtworzone do stanu poprzedniego. Wykonanie zaskarżonej decyzji wywołałoby skutek niweczący, co uczyniłoby dalsze postępowanie bezprzedmiotowym. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu. Jedną z wymienionych przez ustawodawcę przesłanek jest spowodowanie wykonaniem zaskarżonego aktu trudnych do odwrócenia skutków. Mogą one mieć zarówno charakter prawny, jak i faktyczny. Nie jest przy tym wymagane, by w jakimkolwiek zakresie skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły. Trudne do odwrócenia skutki, to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10 oraz z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13). Należy podkreślić, że rozpoznając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu, Sąd nie ocenia argumentacji samej skargi, ani prawidłowości wydania zaskarżonego aktu pod kątem zgodności z prawem, ale to, czy wykonanie tego orzeczenia, jeszcze przed prawomocnym jego skontrolowaniem, może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki ochrony tymczasowej wystąpiły. Strona skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła, że wykonanie punktu 1 zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Zaskarżona decyzja dotyczy nakazania usunięcia danych osobowych, a w takiej sytuacji w razie jej wykonania, niezależnie od rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, dane zostaną utracone. Operacja usunięcia danych jest bowiem w swojej istocie działaniem nieodwracalnym. Należy zatem zgodzić się co do tego, że ewentualne zrealizowanie kwestionowanego pkt 1 decyzji na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje niemożność przywrócenia stanu poprzedniego, a tego rodzaju działanie powinno być postrzegane jako spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. W przypadku usunięcia danych osobowych, a następnie ewentualnego uwzględnienia skargi, przywrócenie poprzedniego stanu nie będzie możliwe, ponieważ dane osobowe będą już usunięte. Tymczasem kwestią sporną, wymagającą rozstrzygnięcia, jest prawidłowość decyzji Prezesa UODO tym zakresie. W konsekwencji należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że wykonanie punktu 1 zaskarżonej decyzji może spowodować wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Błędnie zatem Sąd pierwszej instancji orzekł o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.