III OZ 161/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Mazowieckiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1459/24 o oddaleniu wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1459/24 w sprawie skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia 23 maja 2024 r., nr III/14/24 w przedmiocie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1459/24 uwzględnił skargę Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia 23 maja 2024 r., nr III/14/4 w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych. Następnie postanowieniem z dnia 20 lutego 2025 r., WSA w Warszawie oddalił wniosek Wojewody Mazowieckiego o uzupełnienie powyższego wyroku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego dla radcy prawnego ustanowionego w sprawie. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że uzupełnienie orzeczenia, o jakim mowa w art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a.") dotyczy sytuacji, w której orzeczenie jest niekompletne, np. w przypadku, gdy sąd nie orzekł co do kosztów postępowania, choć winien to uczynić (...). WSA w Warszawie wskazał, że wprawdzie przepis art. 200 P.p.s.a. przewiduje w razie uwzględnienia skargi prawo zwrotu na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt, kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia prawa, niemniej jednak w związku ze zwolnieniem z opłat sądowych na podstawie art. 1000 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Sąd odstąpił od ich zasądzenia, bowiem nie były one należne. Nie wykazano ponadto aby skarżący poniósł w toku postępowania jakiekolwiek uzasadnione koszty. Do skargi załączono wprawdzie pełnomocnictwo dla radcy prawnego, jednak z akt nie wynika, aby podejmował on jakiekolwiek czynności przed sądem reprezentując organ. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uzupełnienia wyroku, gdyż z treści uzasadnienia orzeczenia bądź innych okoliczności faktycznych nie wynika, aby pominięto wymagany element orzeczenia. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Wojewoda Mazowiecki, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenia na rzecz Wojewody Mazowieckiego od Miasta [...] zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1. art. 209 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 200 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie wniosku o uzupełnienie wyroku w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, pomimo że skarga została uwzględniona i strona żądała w skardze zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, a wyrok Sądu pierwszej instancji nie zawiera żadnego rozstrzygnięcia w tym zakresie w sentencji orzeczenia; 2. art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, co polegało na nieuwzględnieniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zgłoszonego w skardze, chociaż w sprawie został ustanowiony pełnomocnik w osobie radcy prawnego, na potwierdzenie czego odpis pełnomocnictwa został wymieniony w skardze jako jej załącznik i był załączony do skargi; 3. art. 138 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i przyjęcie, że samo umieszczenie wzmianki o nieuwzględnieniu wniosku w uzasadnieniu wyroku stanowi o rozstrzygnięciu sądu w przedmiocie wniosku strony o zwrot kosztów postępowania; 4. art. 100 ustawy o samorządzie gminnym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że fakt zwolnienia postępowania skargowego od opłat sądowych stanowi wystarczającą podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jako zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i art. 209 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie. Zgodnie z art. 157 § 1 P.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w nim dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Instytucja uzupełnienia służy zatem temu, aby w szczególnej sytuacji pominięcia przez Sąd jakiejś kwestii, która winna być przedmiotem zapadłego rozstrzygnięcia, wydane orzeczenie uczynić kompletnym (np. poprzez zasądzenie zwrotu kosztów postępowania). Uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania następuje w tych przypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona żądała we właściwym czasie ich przyznania. Jednym z takich orzeczeń, które sąd zamieszcza z urzędu jest orzeczenie o kosztach postępowania. Obowiązek taki wynika z art. 209 P.p.s.a., który stanowi, że sąd ma obowiązek rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Ponadto obowiązek zwrotu kosztów postępowania wynika z art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postepowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis art. 205 § 2 P.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego uważa jego wynagrodzenie. Powyższe oznacza, że skoro sąd uwzględnił skargę skarżącego, a skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, to obowiązkiem Sądu było wydanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, tzn. w zakresie przyznania wynagrodzenia. Stwierdzić zatem należy, że zasadny był wniosek pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego dla ustanowionego w sprawie radcy prawnego. Tym samym zaskarżone postanowienie nie odpowiadało prawu, bowiem w wyroku pominięto wymagany element orzeczenia. Podnieść należy, że sam fakt, że skargę podpisał piastun organu oraz, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, co nie wiązało się z możliwością stawiennictwa pełnomocnika na rozprawie, nie może stanowić podstawy do uznania, że pełnomocnik nie podejmował jakichkolwiek czynności, które generowałyby uzasadnione koszty. Zauważyć również wypada, że przepisy prawa nie nakładają na stronę obowiązku wykazywania kosztów jakie poniosła w związku z ustanowieniem pełnomocnika. Wysokość tych kosztów została bowiem określona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że wyjątek od zasady zwrotu kosztów postępowania stanowi art. 206 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wynikającej z art. 200-204 P.p.s.a., w sytuacjach w nich określonych, zwrotu niezbędnych kosztów postępowania. Art. 206 P.p.s.a. dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania, przy czym katalog sytuacji, w których sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania lub je miarkować, jest otwarty i wyznaczony zakresem "uzasadnionych przypadków", podlegających ocenie sądu. Sąd dokonuje zatem analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności sprawy i ocenia, czy występuje w niej uzasadniony przypadek. W razie miarkowania kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11). W związku z tym, że art. 206 P.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 P.p.s.a., to obejmuje swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (M. Niezgódka-Medek [w:]. B. Dauter., A. Kabat. M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz – komentarz do art. 206, LEX/el). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.