III OZ 16/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1565/21 o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 18 lutego 2021 r. nr 35/WZ/E/SWA/BF/2021 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 18 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 18 lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący 22 marca 2021 r. wniósł skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z 18 lutego 2021 r., którą organ działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 oraz art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby. Postanowieniem z 15 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił niniejsze postępowanie z uwagi na wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 866/20 o zbadanie zgodności art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP. Sprawa została zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą akt P 7/21. Sąd podkreślił, że od rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia objętego tym pytaniem, a więc przesądzenia kwestii konstytucyjności art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zależy wynik niniejszej sprawy, co zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.) stanowi przesłankę do zawieszenia niniejszego postępowania z urzędu. Postanowieniem z 7 października 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt III OZ 759/21) oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z 10 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 kwietnia 2022 r. (sygn. akt III OZ 260/22) oddalił zażalenie na to postanowienie. 9 listopada 2022 r. skarżący złożył kolejny wniosek o podjęcie postępowania wskazując, że pomimo upływu czasu od skierowania pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego, wciąż nie jest znany termin ich rozpoznania. Sprawa dotyczy natomiast kwoty przyznanego mu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, którego nie może otrzymać w prawidłowej wysokości od 20 lat. Argumentując zasadność podjęcia zawieszonego postępowania skarżący powołał się także na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 21 lipca 2022 r. w sprawie Bieliński przeciwko Polsce (skarga nr 48762/19) oraz na konieczność zastosowania rozproszonej kontroli konstytucyjnej przez sądy, która zapewnia zachowanie prawo obywatela do Sądu i jest skutecznym narzędziem przeciwdziałającym naruszeniom art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 7 października 2021 r. sygn. akt III OZ 759/21 oddalił zażalenie na postanowienie z 15 czerwca 2021 r., a które to stało się prawomocne i w myśl art. 170 P.p.s.a. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd, rozpoznając wniosek o podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2021 r., nie był zatem uprawniony do weryfikacji prawidłowości tego postanowienia, a w szczególności do oceny, czy zasadnie w nim przyjęto, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania prowadzonego przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt P 7/21. Dlatego z uwagi na to, że obowiązkiem Sądu jest ustalenie, czy zachodzą podstawy do podjęcia zawieszonego postępowania, należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ustała przyczyna jego zawieszenia. Sprawa zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 7/21, tj. sprawa w której zostało zadane ww. pytanie prawne i z powodu której zawieszone zostało przedmiotowe postępowanie, nadal oczekuje w Trybunale Konstytucyjnym na rozpoznanie. Jak wynika z metryki sprawy o sygn. akt P 7/21 i złożonych w niej dokumentów, sprawa wpłynęła do Trybunału Konstytucyjnego 15 lutego 2021 r. Natomiast 1 kwietnia 2022 r. do Trybunału wpłynęło stanowisko Prokuratora Generalnego, zaś 9 czerwca 2022 r. stanowisko Sejmu RP. Na dzień wydania niniejszego postanowienia sprawa pozostaje w toku. Sąd pierwszej instancji zauważył również, że skoro zaskarżona decyzja wydana została już pod rządami ustawy z 14 sierpnia 2020 r., z uwzględnieniem jej art. 9 ust. 1, którego konstytucyjność została zakwestionowana, to sądy orzekające w sprawie są obowiązane do wstrzymania się z wydaniem orzeczenia kończącego sprawę do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny również odmówił podjęcia zawieszonych postępowań w sprawach, w których postępowania zawieszono z tych samych względów, co w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 w zw. z art. 131 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i podjęcie zawieszone postępowania. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że nie odniósł się do sformułowanej we wniosku o podjęcia postępowania argumentacji, w szczególności do przywołanego wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu oraz tego, że od 20 lat nie może otrzymać prawidłowego ekwiwalentu. Następnie skarżący wskazał na niekonstytucyjność przepisu art. 115a ustawy o Policji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a. "Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania – od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie; sąd może jednak i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie". W przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna obligatoryjna przesłanka do podjęcia zawieszonego postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy, postanowieniem z 15 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. P 7/21 dotyczącego pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (postanowienie z 21 stycznia 2021 r., sygn. II SA/Bk 866/20) co do konstytucyjności unormowania art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy o Policji do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. Skoro zatem, jak słusznie wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, postępowanie toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym wszczęte ww. pytaniem prawnym nie zostało zakończone, to brak było podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania. Zadane pytanie prawne odnosi się do sytuacji prawnej skarżącego i od rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia objętego tym pytaniem, a więc przesądzenia kwestii konstytucyjności przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, zależy wynik niniejszej sprawy. Tym samym nie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a., gdyż aktualna pozostaje przesłanka zawieszenia postępowania sądowego z przyczyn wskazanych powyżej. Należy również podkreślić, ze stosownie do treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez Trybunał zapewni w większym stopniu jednolitość i stabilność orzecznictwa, co ma szczególne znaczenie uwzględniając ilość spraw zbieżnych z niniejszą. Problem dotyczy bowiem wszystkich funkcjonariuszy, którzy w okresie obowiązywania art. 115a w niekonstytucyjnym brzmieniu obowiązującym od 19 października 2001 r. do 6 listopada 2018 r. odeszli ze służby (skarżący, jak wynika z akt sprawy, służbę w Policji pełnił w okresie od 28 czerwca 1972 r. do 30 czerwca 2003 r.). To z kolei ma związek z potrzebą zapewnienia równego i sprawiedliwego potraktowania wszystkich zainteresowanych osób, co najpełniej może zostać osiągnięte w przypadku ewentualnego wyeliminowania normy prawnej z porządku prawnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, który wywołuje skutek wobec wszystkich adresatów normy prawnej (erga omnes). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji i również nie stwierdził podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania. Przesłanka zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. pozostaje aktualna. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.