III OZ 159/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezydenta Miasta Otwock na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 40/25 o wymierzeniu grzywny w sprawie z wniosku A. D. o wymierzenie Prezydentowi Miasta Otwocka grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargą i aktami sprawy postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 30 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi Miasta Otwocka grzywnę w wysokości 1000 zł oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 5 sierpnia 2025 r. nadanym drogą elektroniczną skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi Miasta Otwocka grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z 8 czerwca 2025 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Otwocka wniósł o oddalenie wniosku w całości. Poinformował, że ww. skarga wraz z aktami administracyjnymi sprawy została przekazana do sądu 10 września 2025 r., wobec czego wymierzanie grzywny wobec wykonania obowiązku jest nieuzasadnione. Skarga na zarządzenie Prezydenta Miasta Otwocka z 23 maja 2025 r. nr 120/2025 została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 2222/25. Wymierzając organowi grzywnę, Sąd pierwszej instancji wskazał, że bezspornie organ uchybił trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi z 8 czerwca 2025 r., co też aktualizowało uprawnienie wnioskodawczyni do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem. W ocenie tego Sądu wysokość wymierzonej grzywny jest adekwatna do zawinienia organu. Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 1000 zł, podczas gdy przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku poprzednim (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2024 r. (M.P. z 2025r. poz. 125) wyniosło 8181,72 zł. Skarga została bowiem złożona 10 czerwca 2025 r., a zatem organ powinien był przekazać ją do Sądu 10 lipca 2025 r., czego nie uczynił. Skargę do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy organ przekazał 10 września 2025 r. z przekroczeniem terminu przewidzianego przez art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") o dwa miesiące. Sąd ten uznał, że wymierzenie grzywny w wysokości 1000 zł pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Wymierzając grzywnę Sąd miał na względzie to, że grzywna ma na celu zdyscyplinowanie organu, by działał w sprawie wnikliwie i szybko bez nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu i prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, domagając się jego uchylenia. Podniósł, że przekazanie skargi przed wymierzeniem grzywny powinno skutkować odstąpieniem od wymierzenia grzywny, która nadto została wymierzona nieproporcjonalnie do stopnia naruszenia obowiązków. W odpowiedzi na zażalenie skarżąca wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5). W niniejszej sprawie organ bezspornie nie wywiązał się z obowiązku przekazania skargi skarżącej do sądu w przewidzianym w ustawie terminie. W okolicznościach sprawy skarżąca wniosła skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta Otwocka z 23 maja 2025 r. nr 120/2025 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu 10 czerwca 2025 r. Obowiązkiem organu było więc jej przekazanie w ustawowym terminie trzydziestu dni, a więc do 10 lipca 2025 r., czego organ nie uczynił. Skarga ta została przekazana wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy dopiero 10 września 2025 r., a więc z przekroczeniem terminu przewidzianego przez art. 54 § 2 p.p.s.a. o dwa miesiące. Fakt, iż w przedmiocie ww. zarządzenia toczy się postępowanie administracyjne przed Wojewodą Mazowieckim (choć tej okoliczności zaprzeczyła skarżąca w odpowiedzi na zażalenie) nie usprawiedliwia opóźnienia w przekazaniu przez organ samej skargi. Prezydent Miasta Otwock miał bowiem bezwzględny obowiązek przekazania skargi do sądu w ustawowym terminie, zaś w piśmie przewodnim mógł zawrzeć informację, że akta sprawy znajdują się w dyspozycji innego organu i zostaną dostarczone w terminie późniejszym. Tak samo należy odnieść się do wniosków skarżącej o udostepnienie informacji publicznej związanej z tymi aktami – wnioski te nie stały na przeszkodzie w przekazaniu samej skargi z odpowiednią informacją. Z kolei przekazanie przez organ skargi wraz z aktami przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie niweczyło celu przedmiotowego postępowania – oczywiście jest to okoliczność, która może mieć wpływ na wysokość wymierzonej grzywny, ale nie powoduje, że jej wymierzenie jest bezcelowe, chociażby z uwagi na jej prewencyjny i represyjny charakter (cel przymuszający do wykonania obowiązku wówczas odpada). W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji miał wszelkie podstawy do wymierzenia organowi grzywny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymierzona przez Sąd pierwszej instancji grzywna jest co do zasady prawidłowa – w sprawie ziściły się ustawowe przesłanki do jej wymierzenia, bowiem organ nie przekazał w ustawowym terminie złożonej za jego pośrednictwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi wnioskodawczyni. Wysokość zasądzonej grzywny oscyluje w minimalnych granicach przewidzianych w ustawie (por. art. 156 § 6 p.p.s.a.), nie sposób więc stwierdzić, że w okolicznościach sprawy jest ona wygórowana i zbyt dotkliwa dla organu. Dwumiesięczne opóźnienie w przekazaniu skargi bez wykazania obiektywnie uzasadnionej przyczyny tłumaczy wymierzenie grzywny w wysokości 1000 zł. Rację ma organ, że Sąd pierwszej instancji dość lakonicznie uzasadnił wysokość wymierzonej grzywny, lecz uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy z przyczyn podanych wyżej. Wymierzenie grzywny ma wprawdzie charakter fakultatywny, lecz oznacza to jedynie tyle, że w przypadku zaistnienia przesłanek do jej wymierzenia Sąd ma prawo (ale nie obowiązek) odstąpić od jej wymierzenia, jeżeli organ wykaże, że opóźnienie miało obiektywnie uzasadnione przyczyny, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Argumentacja przedstawiona przez organ w zażaleniu świadczy o tym, że wymierzenie organowi grzywny przyczyni się do realizacji prewencyjnego charakteru tego środka, bowiem dzięki temu Prezydent Miasta Otwock podejdzie do obowiązków wynikających z p.p.s.a., a mających realny wpływ na sytuację skarżących, z należytą starannością. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a.