III OZ 159/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 77/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 27 lutego 2024 r., IV SA/Po 77/24, po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 1 czerwca 2023 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z 13 października 2022 r., nr [...], o wymierzeniu skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 43.680 zł, za usunięcie bez zezwolenia drzewa z gatunku dąb szypułkowy, rosnącego na terenie działki nr [...] - ark. mapy 1, obręb [...] w gminie [...]. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżąca w jego treści nie wykazała przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Sądu, Spółka uzasadniając swoje żądanie ograniczyła się jedynie do zawnioskowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że jej wykonanie spowoduje u niej znaczną szkodę majątkową. Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że skarżąca nie uprawdopodobniła tezy, iż wykonanie zaskarżonej decyzji – a co wiązałoby się z koniecznością uiszczenia należności kwocie 43.680 zł – niesie za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla działalności Spółki. Nie zostało bowiem wyjaśnione, jakie realne, konkretne skutki, czy też szkodę pociągnie za sobą uiszczenie grzywny wymierzonej za wycinkę drzewa. Dodatkowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że obciążenie finansowe, jeśli w wyniku kontroli sądowej okaże się niezasadne, podlega zwrotowi, co za tym idzie ma charakter odwracalny, nie można zatem mówić o skutku, którego usunięcie będzie co najmniej bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca nie zgodziła się z WSA w Poznaniu, że nie uprawdopodobniono, iż wykonanie zaskarżonej decyzji niesie za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla działalności spółki, chociażby "w postaci wyegzekwowania należności wskazanej w zaskarżonej decyzji". Skarżąca podkreśliła, że nie w każdym przypadku sama możliwość odzyskania uiszczonej należności oznaczać będzie, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie zasługuje na uwzględnienie. Wysokość wymierzonej kary pieniężnej, może w oczywisty sposób spowodować ograniczenie działalności skarżącej oraz doprowadzić do powstania strat finansowych, co w konsekwencji może powodować ograniczenie płynności finansowej, niezbędnej do lepszego (optymalnego) funkcjonowania Spółki. Zatem uiszczenie tak pokaźniej kwoty, względnie ściągnięcie jej w drodze egzekucji administracyjnej, może narazić skarżącą na niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w ww. przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Podkreślić należy, że wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T.Woś [w:] T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008, s. 335 i n.). Jednocześnie wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przedstawienia we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i poparcia ich wszelkimi możliwymi dowodami, na uprawdopodobnienie istnienia realnego i bezpośredniego zagrożenia wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków Przy czym okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni argumentację Sądu pierwszej instancji dotyczącą braku przedstawienia przez skarżącą odpowiednich argumentów, które przemawiałyby za istnieniem zdarzeń uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zamieszczając w skardze przedmiotowy wniosek, skarżąca nie wykazała przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek ten nie został bowiem poparty podaniem okoliczności, które uprawdopodobniałyby, a tym samym uzasadniały zastosowanie przez Sąd ochrony tymczasowej. Wskazane przez skarżącą przesłanki, mające w jej ocenie przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, zostały oparte wyłącznie na lakonicznych twierdzeniach o negatywnych skutkach kary dla finansów Spółki. Tymczasem, stan finansowy skarżącej w istocie nie jest znany. Brak wykazania rzeczywistej sytuacji Spółki, np. określonymi dokumentami świadczącymi o przychodach i wydatkach skarżącej, uniemożliwia Sądowi zastosowanie ochrony tymczasowej. Należy pamiętać, że wstrzymanie wykonania przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu przed rozstrzygnięciem skargi jest wyjątkiem od zasady, co oznacza obowiązek szczególnie starannego wykazania przez zainteresowaną stronę postępowania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie może bowiem oczekiwać od Sądu, aby ten wyręczając ją, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku, potwierdzającego, że zapłata kary finansowej przez skarżącą niesie ze sobą wysokie ryzyko destabilizacji sytuacji ekonomicznej Spółki. Ponadto, jak słusznie zauważył to Sąd pierwszej instancji, zapłata oznaczonej w zaskarżonym postanowieniu grzywny ma charakter odwracalny. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczona kwota będzie podlegać zwrotowi, co dodatkowo przemawia za odwracalnością skutków, które wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować dla strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka nie uprawdopodobniła więc, że zaskarżona decyzja wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków, a więc wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.