III OZ 117/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wójta Gminy K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 488/19 o oddaleniu wniosku o wykładnię wyroku w sprawie ze skargi A. B. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy Koniusza w przedmiocie zmiany stosunków wodnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 15 listopada 2022 r., II SAB/Kr 488/19, oddalił wniosek Wójta Gminy K. o wykładnię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 28 lutego 2020 r., II SAB/Kr 488/19 w sprawie ze skargi A. B. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy K. w przedmiocie zmiany stosunków wodnych. W jego uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 28 lutego 2022 r., II SAB/Kr 488/19, po rozpoznaniu skargi A. B. (dalej: "skarżący") na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy K. (dalej: "organ") w przedmiocie zmiany stosunków wodnych zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie wniosku skarżącego z [...] września 2019 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Organ wnioskiem z 4[...] października 2022 r. zwrócił się o wykładnię powyższego wyroku, wskazując, że Sąd powinien wyjaśnić: 1. czy użyte w sentencji i uzasadnieniu wyroku określenie wskazujące na zobowiązanie Wójta Gminy K. "do wydania aktu lub dokonania czynności" oznacza nałożenie na organ jednego z ww. obowiązków w zakreślonym przez Sąd terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy tzn. zobowiązanie do "wydania aktu", w sytuacji gdy organ jest w stanie ów akt wydać lub "dokonania czynności" rozumianej jako podjęcie czynności w sprawie rozpatrzenia wniosku, przez co należy rozumieć podjęcie odpowiedniej czynności procesowej prowadzącej do wydania aktu będącego rozstrzygniecie sprawy administracyjnej; 2. czy nałożone na organ zobowiązanie "wydania aktu" w postaci decyzji administracyjnej wobec zakreślonego 14 dniowego terminu winno wobec tak zredagowanego obowiązku nastąpić w oparciu o akta postępowania administracyjnego zgromadzone w sprawie na dzień wydania wyroku; 3. czy wobec nałożonego na organ zobowiązania "wydania aktu (...) w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy", termin ów należy liczyć uwzględniając dni kalendarzowe, czy też należy przyjąć, iż do tak zakreślonego terminu nie wlicza się terminów na dokonanie czynności nienależących do organu. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że uwzględnienie skargi na przewlekłość postępowania organów prowadzi, w myśl art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub do dokonania czynności. Sąd nie może jednak określać, w jaki sposób powinna być rozpoznana sprawa, w której organ pozostaje w przewlekłości. Innymi słowy mówiąc, zobowiązanie pozostającego w bezczynności lub przewlekłości organu przez Sąd nie może sprowadzać się do nakazywania temuż organowi np. wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści. Także sama kontrola czynności podejmowanych przez organ w konkretnej sprawie obejmuje jedynie ich kierunek wyznaczony przez przedmiot postępowania i winna odbywać się bez ingerencji w kwestie związane bezpośrednio z merytorycznym rozstrzyganiem. Stąd też uwzględniając skargę na przewlekłość, która wniesiona została w zakresie zmiany stosunków wodnych, Sąd zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie wniosku skarżącego z 23 września 2019 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu wydany wyrok nie budzi wątpliwości, zatem nie zachodzi konieczność dokonania jego wykładni. Organ, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 158 p.p.s.a., poprzez oddalenie wniosku i tym samym odmowę dokonania wykładni wyroku, w sytuacji, kiedy z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że wyrok w zakresie punktu 1. sentencji jest niejasny i wymaga wyjaśnienia pojawiających się na jego tle wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 158 p.p.s.a. sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Zgodnie z ugruntowanym poglądem zarówno orzecznictwa, jak i doktryny konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia. Nie może ona jednak prowadzić do nowego rozstrzygnięcia, ani zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA z 6 kwietnia 2011 r., I OSK 1133/10; z 17 grudnia 2010 r., II OSK 1287/09; z 21 lipca 2010 r., II FSK 123/09; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 652). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 28 lutego 2020 r. w pkt I: "zobowiązał Wójta Gminy K. do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] września 2019 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy". Tak sformułowana sentencja chociaż odbiega od treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bowiem ustawodawca posłużył się w przepisie alternatywą rozłączną "albo do dokonania czynności" a nie jak Sąd w ww. wyroku alternatywą łączną "lub do dokonania czynności", to jednak nie pozostawia wątpliwości, że organ w wyroku tym został zobowiązany do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego. Podstawowym celem takiego zobowiązania i to w sytuacji, gdy stwierdzona w wyroku przewlekłość prowadzenia postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jest zdyscyplinowanie organu do jak najszybszego załatwienia (zakończenia) sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że w ramach wykładni nie mieści się żądanie uzyskania wyjaśnień co do dalszego prowadzenia postępowania (por. postanowienie NSA z 3 października 2017 r., II OZ 1101/17). Przedmiotem wykładni mogą być jedynie rzeczywiste wątpliwości co do istoty rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, a nie udzielanie odpowiedzi na kreowane przez organ pytania. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, na postawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.