III OZ 111/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 424/20 w sprawie ze skarg Stowarzyszenia [...] z siedzibą w S., Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K., Stowarzyszenia [...] i Prokuratora Regionalnego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 27 marca 2020 r., nr SKO.60.79.2019 postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 424/20, oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] o wyłączenie sędziego Bogusława Jażdżyka od orzekania w sprawie II SA/Ol 424/20. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że wnioskiem z dnia 19 września 2022 r. Stowarzyszenie [...], powołując się na treść art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej: P.p.s.a.), wystąpiło o wyłączenie sędziego WSA Bogusława Jażdżyka od rozpoznawania sprawy ze skarg Stowarzyszenia [...] z siedzibą w S., Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K., Stowarzyszenia [...] i Prokuratora Regionalnego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 27 marca 2020 r. w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego. W uzasadnieniu wniosku powołano się na treść uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2021 r. (sygn. akt III OZ 408/21), którym wyłączono sędzię WSA Ewę Osipuk od orzekania w sprawie i przytoczono jego obszerne fragmenty. Wskazano, że na podstawie art. 45 Konstytucji RP wnioskodawca ma prawo do sprawiedliwego, jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Sędzia, którego dotyczy wniosek, złożył do akt sprawy oświadczenie, w którym wskazał, że nie istnieje między nim a żadną ze stron postępowania okoliczność z art. 19 P.p.s.a., tj. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozpoznaniu sprawy, a ponadto że w niniejszej sprawie nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyjaśnił, że stosownie do art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przez okoliczności, o których mowa w art. 19 P.p.s.a., rozumieć należy zarówno okoliczności związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak również inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Warunkiem koniecznym uwzględnienia wniosku strony o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. jest zatem – oparte wyłącznie na zobiektywizowanych przesłankach – uprawdopodobnienie istnienia opisanych okoliczności, które będą budzić wątpliwości odnośnie do wydania przez sędziego orzeczenia. Ocena zaistnienia bądź braku podstaw do wyłączenia sędziego od orzekania musi dotyczyć konkretnej sprawy, w której sędzia orzeka. Tymczasem niniejszy wniosek dotyczy sędziego, który w ogóle nie został wyznaczony do składu orzekającego. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 9 marca 2022 r. do orzekania w sprawie wyznaczono sędziów: Alicję Jaszczak-Sikorę, Marzennę Glabas oraz Adama Matuszaka. Wprawdzie odnośnie do tych sędziów Stowarzyszenie także złożyło wniosek o ich wyłączenie, ale postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Ol 424/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek Stowarzyszenia, a postanowieniem z dnia 7 lipca 2022 r. (sygn. akt III OZ 439/22) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie. W związku z tym sprawa będzie rozpoznana w wyznaczonym składzie, w którym nie ma sędziego Bogusława Jażdżyka, o którego wyłączenie wnioskuje Stowarzyszenie. Z powyższym postanowieniem nie zgodziło się Stowarzyszenie [...], które wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o wyłączeniu sędziego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 19 w zw. z art. 20 P.p.s.a., poprzez uznanie, że w sprawie nie występuje przesłanka do wyłączenia sędziego powodu występowania uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W niniejszej sprawie kluczowym zagadnieniem jest ustalenie pojęcia "w danej sprawie". Pojęcie to, w tym przypadku, należy interpretować jako sprawa przydzielona do rozpoznania konkretnemu sędziemu oraz składowi orzekającemu, który ma rozpoznać sprawę (zapoznać się ze sprawą) i wydać w niej orzeczenie. Z akt sądowych wynika, że zarządzeniem z dnia 9 marca 2022 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Olsztynie wyznaczył termin rozpoznania sprawy oraz wskazał skład orzekający w sprawie. Do orzekania w sprawie wyznaczył sędziów: Alicję Jaszczak-Sikorę, Marzennę Glabas oraz Adama Matuszaka. W danej sprawie zatem sędzia Bogusław Jażdżyk nie został wyznaczony ani jako sędzia sprawozdawca, ani jako sędzia składu rozpoznającego niniejszą sprawę. Sędzia ten nie podejmował również żadnych czynności procesowych w tej sprawie. Tym samym prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie, nie został wyznaczony do składu orzekającego, to nie zachodziły podstawy do zastosowania art. 19 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie może on być uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.