III OW 80/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia WSA (del.) Maciej Kobak, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy B. a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji o obowiązku utrzymania urządzeń melioracji wodnej postanawia: wskazać Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

W piśmie z 9 marca 2023 r. Wójt Gminy B. (dalej: "Wójt") złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor") przez wskazanie Dyrektora jako organu właściwego do rozpoznania sprawy wniosku o podjęcie działań w sprawie odwodnienia nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku Wójt wskazał, że wnioskiem z 20 lipca 2021 r. A.W. wystąpiła z wnioskiem do Wójta Gminy B. o podjęcie działań w celu udrożnienia odwodnienia nieruchomości w miejscowości G. na której zamieszkuje. W przesłanym piśmie poinformowała, że po ostatnich deszczach wymieniona działa została zalana. Za przyczynę zalania działki wskazała nieruchomość sąsiednią przez która przebiegają urządzenia melioracji wodnej w kierunku rzeki i które są niedrożne. Po przeprowadzeniu wizji w terenie stwierdzono, że w granicach działek nr [...] obręb G. przebiega rurociąg drenarski o średnicy 160 mm w kierunku cieku wodnego, który odbiera nadmiar wód gruntowych z przyległych terenów. Drenaż w obrębach działek nr [...] i [...] w miejscowości G. został udrożniony przez właściciela działki nr [...], natomiast na działce nr [...] drenaż w chwili oględzin był niedrożny. Właściciela działki poinformowano o obowiązku wynikającego z art. 205 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, które mówi, że utrzymanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów. Pismem z dnia 23 listopada 2022 r. ponownie wystąpiono do Wójta Gminy B. z wnioskiem o podjęcie działań w sprawie odwodnienia nieruchomości. W związku z tym, że przyczyną zalania działki są niedrożne urządzenia melioracji wodnej pismem z dnia 29 listopada 2022 r. sprawę przekazano Dyrektorowi. Pismem z dnia 6 grudnia 2022 r. skierowanym do Wójta Gminy B. Dyrektor poinformował o zakończeniu postępowania polegającego na wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r. nakładającą obowiązek należytego utrzymania urządzeń melioracji wodnej w obrębie działki nr [...] obręb G. W wymienionym piśmie wskazano, że przyczyną zalewania nieruchomości jest "brak technicznego rozwiązania na odprowadzenie wody opadowej z przyległej do wskazanej nieruchomości drogi stanowi przyczynę podtapiania tych nieruchomości". W ocenie Wójta błędnym jest stwierdzenie, iż przyczyną zalewania działki są wody opadowe z drogi. Przyczynę zalewania i nadmiernego zawilgocenia nieruchomości stanowią niedrożne urządzenia melioracji wodnej. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor wniósł o wskazanie Wójta jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że oględziny terenowe zostały przeprowadzone w dniach 9 - 10 listopada 2021 r. z udziałem stron zainteresowanych. Podczas oględzin otwarto zbieracz drenarski zlokalizowany przy posesji G. i stwierdzono brak wody w ww. rurociągu. Do zbieracza drenarskiego dopuszczono wodę z rurociągu wcześniej ją zabarwiając. Po upływie trzech godzin stwierdzono przepływ wody. Woda wypełniła 2/3 średnicy rurociągu i nie pokazał się na wylocie w rowie przydrożnym co świadczy o tym, że uległa ona rozsączeniu. Zdaniem Dyrektora sieć drenarska jest już zdekapilizowana poprzez długą eksploatację i wymaga w niedługim czasie odbudowy. Następnie w dniu 10 listopada 2021 r. ponownie dokonano oględzin. Stwierdzono, że niedrożność zbieracza drenarskiego występuję na działce nr [...] obręb G., w którym nie stwierdzono przepływu wody. Pomiaru spadku na ww. działce dokonano niwelatorem i wynosi on 3 promile. Właściciel działki nr ew. [...] został zobowiązany decyzją Dyrektora z [...] grudnia 2021 r. do wykonania prac naprawczych zbieracza drenarskiego zlokalizowanego w działce nr ew. [...] z obrębu G. polegających na przełożeniu dren zbieracza na całej długości działki nr ew. [...] i ułożeniu go z właściwym spadkiem, określając termin do 31 maja 2022 r. Dnia 26 lipca 2022 r. upoważnieni pracownicy organu ponownie dokonali oceny stopnia wykonania ww. decyzji. W wyniku oględzin stwierdzono, że rurociąg pozostał nieprzełożony. Dodatkowo stwierdzono, że do studzienki melioracyjnej na działce nr ew. [...] odprowadzana jest woda z powierzchni dachu budynku. Ze względu na odprowadzanie przez rurociąg drenarski wód opadowych, rurociąg ten przestał spełniać funkcję tylko urządzenia melioracyjnego. Zdaniem Dyrektora, postępowanie w zakresie należytego utrzymania urządzeń melioracji wodnych zakończyło się rozstrzygnięciem, tj. decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nakładającą obowiązek należytego utrzymania urządzeń melioracji wodnych w obrębie działki nr ew. [...]. Brak technicznego rozwiązania na odprowadzenie wody opadowej z przyległej do wskazanych nieruchomości drogi stanowi przyczynę podtapiania tych nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Okolicznością niesporną jest kwalifikacja drenażu na przedmiotowych działkach jako urządzenia wodnego, co implikuje właściwość Dyrektora. Ustalenie, czy w sprawie wniosku z 23 listopada 2022 r. rzeczywiście zachodzi powaga rzeczy osądzonej, nastąpić może jedynie w toku postępowania administracyjnego bądź poprzez odmowę jego wszczęcia. W przypadku ustalenia, że sprawa została już w całości bądź w części załatwiona decyzją ostateczną (decyzjami ostatecznymi), postępowanie w tej części lub w całości należy zakończyć decyzją administracyjną o umorzeniu postępowania. Do wydania takich rozstrzygnięć właściwy jest Dyrektor. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.