III OW 74/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia del. WSA Sławomir Pauter, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Poznańskiego z [...] lutego 2021 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Poznańskim a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie prawidłowego utrzymania rowu melioracyjnego postanawia: wskazać Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jak organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 11 lutego 2021 r. Starosta Poznański wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia w drodze decyzji szczegółowego zakresu i terminu wykonywania konserwacji rowu znajdującego się na działce o nr ewid. [...], obręb [...], gm. [...]. Jako podstawę ustalenia właściwości organu Starosta Poznański powołał art. 205 i art. 206 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej: Prawo wodne). W uzasadnieniu wniosku Starosta Poznański wskazał, że 7 lipca 2020 r. wpłynęło do niego pismo Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Bolechowie w likwidacji w sprawie skutków wichury, w wyniku której połamane topole uszkodziły dach budynku inwentarskiego i magazynu oraz betonowe przęsła ogrodzenia gospodarstwa. W związku z występującym w dalszym ciągu zagrożeniem dla bezpieczeństwa mienia i ludzi, spółdzielnia wystąpiła o zadośćuczynienie wyrządzonej szkody oraz usunięcie niebezpiecznych drzew. Wniosek spółdzielni przekazano według właściwości Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Następnie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu zwrócił wniosek Staroście Poznańskiemu powołując się na art. 205 w związku z art. 462 Prawa wodnego. W ocenie Starosty Poznańskiego, z art. 205 i art. 206 Prawa wodnego wynika właściwość Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu do załatwienia sprawy. Przepis art. 462 Prawa wodnego nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w tej sprawie. Nadzór i kontrola działalności spółki wodnej sprawowana przez właściwego miejscowo starostę dotyczy podejmowania uchwał zgodnie z przepisami prawa oraz działania zgodnie ze statutem. Ponadto Starosta Poznański wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzonej wizji terenowej stwierdzono, że drzewa rosnące na przedmiotowej działce nie mają wpływu na funkcjonowanie urządzenia melioracji wodnej, czyli na przepływ wody w rowie. Konieczność usunięcia drzew wynika z zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wniósł o oddalenie wniosku lub wskazanie Starosty Poznańskiego jako organu właściwego w sprawie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wskazał, że rów znajdujący się na przedmiotowej działce objęty jest działalnością Poznańskiego Związku Spółek Wodnych. Dlatego też zastosowanie będzie miał art. 205 w związku z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Po pierwsze, zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205 Prawa wodnego, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 206 Prawa wodnego). Norma z art. 206 Prawa wodnego dotyczy sytuacji, w której organ nakłada obowiązki związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 206 Prawa wodnego jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, co wynika wprost z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Natomiast zgodnie z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego, nadzór i kontrolę nad działalnością spółki wodnej sprawuje właściwy miejscowo starosta. Norma z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego w żaden sposób nie wpływa na właściwość organu do wydania decyzji na podstawie art. 206 Prawa wodnego, ponieważ ta została jednoznacznie określona w tym przepisie (właściwy organ Wód Polskich) w związku z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Natomiast starosta nie jest organem Wód Polskich, a norma z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego uprawnia jedynie do sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością spółki wodnej na danym terenie. Zakres kontroli i nadzoru został sprecyzowany w dalszych jednostkach redakcyjnych tego przepisu oraz w art. 463 Prawa wodnego. Obejmuje on kontrolę uchwał spółek wodnych pod kątem ich zgodności z prawem, a także rozwiązanie zarządu spółki wodnej i ustanowienie zarządu komisarycznego. Sprawowanie nadzoru na działalnością spółki wodnej nie oznacza w żadnym wypadku modyfikacji innych przepisów ustawowych, które w sposób jednoznaczny wskazują jako organ właściwy w sprawie organ Wód Polskich. Stąd też organem właściwym w tej sprawie jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu na podstawie art. 206 w związku z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza jednocześnie, że w tej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji z art. 206 Prawa wodnego, wskazując jedynie, że organem właściwym do prowadzenia postępowania na tej podstawie, jest organ Wód Polskich. Po drugie, wniosek Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Bolechowie został złożony w sprawie likwidacji skutków wichury, w wyniku której połamane topole uszkodziły dach budynku inwentarskiego i magazynu oraz betonowe przęsła ogrodzenia gospodarstwa. Wniosek ten nie zawiera dodatkowych informacji, w tym nie odnosi się w żadnym miejscu do art. 205 i art. 206 Prawa wodnego, jak i kwestii prawidłowego utrzymania urządzenia wodnego. Starosta Poznański wyjaśnił natomiast, że w trakcie przeprowadzonej wizji terenowej stwierdzono, że drzewa rosnące na przedmiotowej działce nie mają wpływu na funkcjonowanie urządzenia melioracji wodnej, czyli na przepływ wody w rowie. Konieczność usunięcia drzew wynika z zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Zaistniały w tym zakresie spór między organami nie ma więc charakteru prawnego. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór wyłącznie w zakresie wnioskowanej przez organy pozostające w sporze wykładni art. 206 Prawa wodnego oraz art. 462 ust. 1 Prawa wodnego. Przepisy te zostały bowiem powołane przez oba organy. Natomiast odrębną kwestią jest ustalenie organu właściwego w sprawie ewentualnej wycinki drzew, co na obecnym etapie nie było przedmiotem sprawy. Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.