III OW 73/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia del. WSA Sławomir Pauter, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Poznańskiego z [...] lutego 2021 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Poznańskim a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie prawidłowego utrzymania rowu melioracyjnego postanawia: wskazać Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jak organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 11 lutego 2021 r. Starosta Poznański wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia w drodze decyzji szczegółowego zakresu i terminu wykonywania konserwacji rowu znajdującego się na działce o nr ewid. [...], obręb [...], gm. [...]. Jako podstawę ustalenia właściwości organu Starosta Poznański powołał art. 205 i art. 206 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej: Prawo wodne). W uzasadnieniu wniosku Starosta Poznański wskazał, że 11 września 2020 r. wpłynęło do niego pismo Wójta Gminy Dopiewo z 7 września 2020 r. w sprawie trzech obumarłych drzew i jednego w złym stanie fitosanitarnym, znajdujących się na przedmiotowej działce. Działka należy do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, którym gospodaruje Starosta Poznański. Wniosek Wójta Gminy Dopiewo przekazano według właściwości Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu. Następnie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu zwrócił wniosek Staroście Poznańskiemu powołując się na art. 205 w związku z art. 462 Prawa wodnego. W ocenie Starosty Poznańskiego, z art. 205 i art. 206 Prawa wodnego wynika właściwość Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu do załatwienia sprawy. Przepis art. 462 Prawa wodnego nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w tej sprawie. Nadzór i kontrola działalności spółki wodnej sprawowana przez właściwego miejscowo starostę dotyczy podejmowania uchwał zgodnie z przepisami prawa oraz działania zgodnie ze statutem. Ponadto Starosta Poznański wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzonej wizji terenowej stwierdzono, że drzewa rosnące na przedmiotowej działce nie mają wpływu na funkcjonowanie urządzenia melioracji wodnej, czyli na przepływ wody w rowie. Konieczność usunięcia drzew wynika z zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wniósł o oddalenie wniosku lub wskazanie Starosty Poznańskiego jako organu właściwego w sprawie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wskazał, że rów znajdujący się na przedmiotowej działce objęty jest działalnością Poznańskiego Związku Spółek Wodnych. Dlatego też zastosowanie będzie miał art. 205 w związku z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Po pierwsze, zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205 Prawa wodnego, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 206 Prawa wodnego). Norma z art. 206 Prawa wodnego dotyczy sytuacji, w której organ nakłada obowiązki związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 206 Prawa wodnego jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, co wynika wprost z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Natomiast zgodnie z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego, nadzór i kontrolę nad działalnością spółki wodnej sprawuje właściwy miejscowo starosta. Norma z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego w żaden sposób nie wpływa na właściwość organu do wydania decyzji na podstawie art. 206 Prawa wodnego, ponieważ ta została jednoznacznie określona w tym przepisie (właściwy organ Wód Polskich) w związku z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Natomiast starosta nie jest organem Wód Polskich, a norma z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego uprawnia jedynie do sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością spółki wodnej na danym terenie. Zakres kontroli i nadzoru został sprecyzowany w dalszych jednostkach redakcyjnych tego przepisu oraz w art. 463 Prawa wodnego. Obejmuje on kontrolę uchwał spółek wodnych pod kątem ich zgodności z prawem, a także rozwiązanie zarządu spółki wodnej i ustanowienie zarządu komisarycznego. Sprawowanie nadzoru na działalnością spółki wodnej nie oznacza w żadnym wypadku modyfikacji innych przepisów ustawowych, które w sposób jednoznaczny wskazują jako organ właściwy w sprawie organ Wód Polskich. Stąd też organem właściwym w tej sprawie jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu na podstawie art. 206 w związku z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza jednocześnie, że w tej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji z art. 206 Prawa wodnego, wskazując jedynie, że organem właściwym do prowadzenia postępowania na tej podstawie, jest organ Wód Polskich. Po drugie, wniosek Wójta Gminy Dopiewo z 7 września 2020 r. został złożony w sprawie trzech obumarłych drzew i jednego w złym stanie fitosanitarnym, znajdujących się na przedmiotowej działce. Wniosek ten nie zawiera dodatkowych informacji, w tym nie odnosi się w żadnym miejscu do art. 205 i art. 206 Prawa wodnego, jak i kwestii prawidłowego utrzymania urządzenia wodnego. Starosta Poznański wyjaśnił natomiast, że w trakcie przeprowadzonej wizji terenowej stwierdzono, że drzewa rosnące na przedmiotowej działce nie mają wpływu na funkcjonowanie urządzenia melioracji wodnej, czyli na przepływ wody w rowie. Konieczność usunięcia drzew wynika z zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Zaistniały w tym zakresie spór między organami nie ma więc charakteru prawnego. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór wyłącznie w zakresie wnioskowanej przez organy pozostające w sporze wykładni art. 206 Prawa wodnego oraz art. 462 ust. 1 Prawa wodnego. Przepisy te zostały bowiem powołane przez oba organy. Natomiast odrębną kwestią jest ustalenie organu właściwego w sprawie ewentualnej wycinki drzew, co na obecnym etapie nie było przedmiotem sprawy. Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.