III OW 72/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 3 września 2025 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Burmistrzem Miasta i Gminy Myślenice przez wskazanie organu właściwego w sprawie przywrócenia stosunków wodnych postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 3 września 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice jako organu właściwego w sprawie przywrócenia stosunków wodnych. W uzasadnieniu Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie wskazał, że pismem z 15 lipca 2025 r. Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice przekazał Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie pismo A.N. (dalej: wnioskodawca) w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie przekazał następnie pismo wnioskodawcy do Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie, wskazując jednocześnie, że sprawa powinna zostać rozpoznana w trybie art. 234 i art. 235 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087, dalej: Prawo wodne). W ocenie Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie, pismo wnioskodawcy z 15 lipca 2025 r. w sprawie zmiany stosunków wodnych na terenie sąsiadującym z Zakładem Górniczym [...], zawierało w istocie dwa wnioski. Pierwszy dotyczył zmian wody na gruncie i sprawa ta powinna zostać rozstrzygnięta na podstawie art. 234 Prawa wodnego przez Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice. Natomiast drugi wniosek dotyczył braku pozwolenia wodnoprawnego Zakładu Górniczego [...] i Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie nie kwestionuje swojej właściwości w tym zakresie. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu, Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice wniósł o wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie jako organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4. W świetle natomiast art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania, a w konsekwencji przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, a nie do sfery ocennej organu administracji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III OW 31/21 oraz z 18 maja 2021 r., sygn. akt III OW 39/21). Organy powinny mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko wnioskodawcy, który w sposób jednoznaczny sformułował swój wniosek. W oparciu o art. 234 i 235 Prawa wodnego wnioskodawca wniósł o wydanie decyzji w sprawie przywrócenia prawidłowych stosunków wodnych. We wniosku poza podaniem podstawy prawnej, wnioskodawca precyzyjnie sformułował żądanie, wskazując jakich czynności żąda. Brak jest normy prawnej, z której wynikałoby, że jeśli do zmiany stosunków wodnych na gruncie doszło na skutek działalności zakładu górniczego, organem właściwym do wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 2 Prawa wodnego, jest organ Wód Polskich. Nie jest w szczególności tego rodzaju normą powołany w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego art. 334 pkt 13 Prawa wodnego, który zakreśla wyłącznie zakres kontroli gospodarowania wodami, a zatem nie stanowi samodzielnej podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego i nie może stanowić podstawy wszczęcia sporu kompetencyjnego. Spór kompetencyjny jest bowiem sporem co do prawa, w którym dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe (spór pozytywny) lub niewłaściwe (spór negatywny) do rozpoznania sprawa administracyjnej, a więc sprawy załatwianej w procesowych formach postępowania administracyjnego. Tego rodzaju sprawą nie są natomiast czynności kontrolne, które co najwyżej mogą (ale nie muszą) skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego na podstawie ustaleń kontroli i na podstawie właściwej normy prawa materialnego oraz właściwej normy kompetencyjnej określającej właściwość organu do prowadzenia tej sprawy. Tego rodzaju norm prawnych Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice w tej sprawie nie powołał. Nie ulega przy tym wątpliwości, że z art. 234 ust. 2 Prawa wodnego wynika wyłączna kompetencja właściwego miejscowo wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, do wszczęcia i prowadzenia postępowania na tej podstawie. Oznacza to, że skoro żądanie wnioskodawcy zostało oparte na podstawie z art. 234 Prawa wodnego, to organem właściwym do rozpoznania tego żądania jest Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice. Ponadto, norma z art. 235 Prawa wodnego dotyczy zawarcia ugody dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie, a skuteczność tego rodzaju ugody zależy od jej zatwierdzenia, w drodze decyzji, przez właściwego miejscowo wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Również ten przepis został powołany w piśmie wnioskodawcy i w tym zakresie również właściwy jest Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice. Z tych względów i na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.