III OW 66/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie o zasypanie rowu odwadniającego postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z [...] stycznia 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zwrócił się rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.C. o zasypanie rowu na działce [...] w [...] poprzez wskazanie Wójta Gminy [...] jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, iż [...] grudnia 2020 r. wpłynęła do niego decyzja Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2020 r., nr [...] umarzająca postępowanie w sprawie wyżej opisanego wniosku oraz przekazująca prowadzenie postępowania organowi PGW Wody Polskie do załatwienia zgodnie z kompetencjami. Jednakże, w jego ocenie, w stanie faktycznym sprawy decyzja ta nie znajduje żadnego uzasadnienia. Wyjaśnił, iż na działce [...] w [...] nie jest zlokalizowany rów melioracyjny ani inne urządzenie wodne, w rozumieniu ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, co wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału, jak również z wizji w terenie oraz dokumentacji fotograficznej. Zauważył, iż z pisma R.Z. z [...] października 2019 r. wynika, iż na działce [...] znajdował się rów, który w związku z inwestycją prowadzoną przez Wójta Gminy [...] w 1998 r. związaną z budową odwodnienia na działce [...], utracił swoją funkcję i w sposób naturalny zarósł roślinnością. Podniósł, że wówczas woda z działki nr [...] nie spływał do wspomnianego rowu, a do spustu wybudowanego wzdłuż drogi asfaltowej do rzeki. Organ zwrócił również uwagę, iż na działce nr [...] znajduje się wylot z wypustem na działkę [...] w związku ze zlokalizowanym źródłem wody na działce [...]. Wyjaśnił, iż woda z tego wylotu zalewa sąsiednie działki, co stanowi o naruszeniu stosunków wodnych. Następnie Dyrektor przytoczył treść art. 197 ustawy Prawo wodne zwracając uwagę, iż w opisanym stanie faktycznym, mając na uwadze system odwodnieniowy wybudowany z końcem lat 90tych, ukształtowanie terenu na gruncie, nie sposób przyjąć, że do rowu zlokalizowanego na działce [...] wpływa woda z działki [...], jak również z działek sąsiednich. Podkreślił, iż na działce nie ma urządzeń melioracji wodnych, ani innych urządzeń wodnych w rozumieniu art. 16 pkt 64 Prawa wodnego, co stanowiłoby podstawę do zastosowania art. 191, 192 lub art. 205, 206 tej ustawy. W ocenie Dyrektora w konsekwencji w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [...] wskazał, iż potwierdzeniem istnienia rowu jest mapa zasadnicza znajdująca się w zasobach geodezyjnych Starostwa Powiatowego w [...], na której zaznaczony jest przebieg rowu. Ponadto istnienie rowu potwierdza analiza hydrologiczno-hydrauliczna wykonana na zlecenie Wójta Gminy [...] we wrześniu 2020 r., która określa rów jako urządzenie wodne w myśl art. 117 ustawy Prawo wodne. Zwrócił również uwagę, że stanowisko Dyrektora opiera się na zeznaniach tylko jednej strony postępowania, która twierdzi, że rów zarósł w sposób naturalny rodzimą roślinnością, natomiast z oględzin terenowych wynika, że odcinek rowu na działce [...] został zasypany, a nie zarośnięty. Wskazał, iż woda z działki [...] nigdy nie spływała do spornego rowu, bowiem odwadniał on zlewnię terenów położonych wyżej, odprowadzał nadmiar wód powierzchniowych spływających z pobliskiego stoku i opadowo-roztopowych do istniejącego przepustu fi 80-90 cm, a następnie do kanału deszczowego wpadającego do potoku Koszarawa. Wyjaśnił także, że omawiany rów został wykonany w celu osuszenia terenów przyległych poprzez zbieranie wody powierzchniowej. Ponadto zadaniem rowu była regulacja odpływu, niedopuszczenie do stagnacji wody dłużej niż przez okres nieszkodliwy dla roślin i gruntu. Zauważył, iż rów był rowem nieszczelnym, kształtował zasoby wodne, co kwalifikowało go do urządzenia wodnego zgodnie z art. 16 ust. 65 lit. a Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący zniszczenia (zasypania) rowu powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Sprawy dotyczące decyzji, o których mowa w art. 191 ustawy Prawo wodne są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Prawo wodne. Przepis art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Rów zgodnie z treścią art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego jest urządzeniem wodnym. Analiza akt sprawy, a w szczególności opinii biegłych sporządzonej w sprawie, oględzin nieruchomości i pisma wnioskodawcy z dnia [...] września 2019 r. wskazuje, że urządzenie wodne jakim był rów zostało zasypane na określonym odcinku, a więc sprawa dotyczy zniszczenia urządzenia wodnego, co za tym idzie stan faktyczny sprawy odnosi się do hipotezy normy z art. 191 Prawa wodnego. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w [...]. Podkreślić należy, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają twierdzenia Dyrektora Zarządu Zlewni w [...], że z pisma R.Z. wynika, że rów ten utracił swoją funkcję i w sposób naturalny zarósł roślinnością oraz że przyczyny zalewania działki należy upatrywać w innych okolicznościach to jest związanych z wybudowaniem wylotu spustowego. Stan faktyczny sprawy, w tym w szczególności opinia biegłych, wskazują na zaistnienie okoliczności związanej z zasypaniem rowu, a co za tym idzie odnoszą się do hipotezy normy prawnej zawartej w art. 191 ust. 1 Prawa wodnego. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.