III OW 49/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Kalisza z 24 czerwca 2025 r. znak WGOŚ.6233.5.2025 o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Kalisza a Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego przez wskazanie organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów postanawia: wskazać Marszałka Województwa Wielkopolskiego jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 24 czerwca 2025 r. Prezydent Miasta Kalisza wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Marszałka Województwa Wielkopolskiego jako organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na przetwarzanie odpadów. W uzasadnieniu Prezydent Miasta Kalisza wskazał, że A. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka) złożyła do Marszałka Województwa Wielkopolskiego wniosek o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Marszałek Województwa Wielkopolskiego przekazał wniosek według właściwości Prezydentowi Miasta Kalisza. Prezydent Miasta Kalisza wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wyjaśniając, że do zakładu spółki przyjmowany jest do naprawy lub serwisowania sprzęt elektryczny i elektroniczny. Na terenie zakładu diagnozuje się i naprawia do 900 Mg sprzętu rocznie. W wyniku diagnozy sprzętu i sprawdzenia możliwości jego naprawy oraz czynności naprawczych, powstają (wytwarzane są) odpady (zużyty sprzęt), w tym odpady niebezpieczne, w ilości łącznej 405,5 Mg/rok, w tym 1 Mg/rok zużytego sprzętu w postaci odpadów niebezpiecznych. Z powstałych odpadów (zużyty sprzęt) wymontowywane są części nadal spełniające swoje funkcje i kwalifikowane do zastosowania przy naprawach innego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (odpady nadające się do dalszego użytku). Odpady nienadające się do dalszego użytku przekazywane są uprawnionym odbiorcom odpadów. Zużyty sprzęt poddawany jest demontażowi i innym procesom przygotowującym zdemontowane części do ponownego użycia. Oznacza to, że w zakładzie prowadzony jest odzysk odpadów (wytworzonych w zakładzie) w postaci przygotowania do ponownego użycia. Zakład kwalifikuje się jako zakład przetwarzania, zgodnie z art. 4 pkt 22 ustawy z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. z 2024 r., poz. 573 ze zm.) oraz stanowi przedsięwzięcie zawsze znacząco oddziałujące na środowisko - § 2 ust. 1 pkt 45 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839 ze zm., dalej: rozporządzenie). Organem właściwym jest zatem marszałek województwa na podstawie art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.). W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa Wielkopolskiego wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Kalisza jako organu właściwego w sprawie, wyjaśniając, że działania realizowane przez spółkę nie stanowią przetwarzania odpadów w zakładzie przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, ale stanowią odzysk pozainstalacyjny w ramach przygotowania do ponownego użycia. Organem właściwym jest zatem starosta na podstawie art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Zezwolenie na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów wydaje, w drodze decyzji, organ właściwy odpowiednio ze względu na miejsce zbierania lub przetwarzania odpadów (art. 41 ust. 2 ustawy o odpadach). Organem właściwym w tego rodzaju sprawach jest marszałek województwa dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa), co wynika z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o odpadach. Natomiast jeśli planowane przedsięwzięcie nie jest przedsięwzięciem zawsze znacząco oddziałującym na środowisko, właściwym organem jest starosta (z art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach). W tej sprawie zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie będzie stanowić przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy środowiskowej. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 pkt 45 lit. a) rozporządzenia, do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się zakłady przetwarzania w rozumieniu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, w których jest przetwarzany zużyty sprzęt zawierający substancje lub mieszaniny niebezpieczne. W ocenie Marszałka Województwa Wielkopolskiego planowane przedsięwzięcie nie jest tego rodzaju zakładem, co uzasadnia właściwość Prezydenta Miasta Kalisza (miasto na prawach powiatu). Stanowisko to jest jednak nieprawidłowe. Po pierwsze, Marszałek Województwa Wielkopolskiego nie wyjaśnia, jakiego rodzaju przedsięwzięciem jest zatem planowana przez spółkę działalność, w szczególności w kontekście cytowanych przepisów rozporządzenia. Marszałek Województwa Wielkopolskiego wskazując, że nie jest to przedsięwzięcie z § 2 ust. 1 pkt 45 lit. a) rozporządzenia nie wskazuje innej jednostki redakcyjnej tego rozporządzenia, która pozwoliłaby na kwalifikację prawną tego przedsięwzięcia. Po drugie, w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania, a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, a nie do sfery ocennej organu administracji (por. nadal aktualny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r., sygn. akt III OW 39/21 i z 10 maja 2022 r., sygn. akt III OW 176/21). Marszałek Województwa Wielkopolskiego powinien mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko spółki. We wniosku o wydanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów spółka jednoznacznie wskazuje, że jest zakładem przetwarzania, zgodnie z art. 4 pkt 22 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz planuje działalność uwzględnioną w § 2 ust. 1 pkt 45 lit. a) rozporządzenia. Oznacza to, że Marszałek Województwa Wielkopolskiego dokonując oceny swojej właściwości w istocie dokonał oceny wniosku, co jest niedopuszczalne przed wszczęciem postępowania w danej sprawie. Po trzecie, stanowisko Marszałka Województwa Wielkopolskiego opiera się na przyjęciu założenia, że spółka będzie dokonywać przetwarzania odpadów poza instalacją. Nie ma to jednak znaczenia w tej sprawie, skoro zakładem przetwarzania w rozumieniu art. 4 pkt 22 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, jest nie tylko instalacja, ale również obiekt budowlany lub jego część, w których jest prowadzony demontaż zużytego sprzętu oraz przygotowanie do ponownego użycia zużytego sprzętu lub odpadów powstałych po demontażu zużytego sprzętu. Jednocześnie spółka sama deklaruje, że przetwarzany przez nią sprzęt zawiera substancje lub mieszaniny niebezpieczne oraz przedstawia we wniosku informacje związane ze spełnieniem w tym zakresie wymogów prawnych z ustawy o zużytym sprzęcie elektronicznym i elektrycznym. Powyższe oznacza, że organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Marszałek Województwa Wielkopolskiego na podstawie art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o odpadach. Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.