III OW 35/26

Dnia 17 czerwca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy S. a Dyrektorem Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej zgłoszenia zanieczyszczenia wód gruntowych przy ul. [...] w S. postanawia: wskazać Wójta Gminy S. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 15 kwietnia 2026 r. Wójt Gminy S. (dalej: "Wójt") wniósł o rozstrzygnięcie sporu o kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor PGWWP") w sprawie dotyczącej zgłoszenia zanieczyszczenia wód gruntowych przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu wniosku Wójt wskazał, że 9 stycznia 2026 r. do Urzędu Gminy S., wpłynęło zgłoszenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska dotyczące zanieczyszczania wód gruntowych na nieruchomości położonej przy ul. [...], [...] S. Wójt, po dokonaniu analizy treści zgłoszenia, uznał się za organ niewłaściwy rzeczowo. Wskazał, że przedmiot interwencji dotyczy "ochrony wód podziemnych", co zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960; dalej: "p.w.") w kompetencjach Dyrektora PGWWP. W związku z powyższym, pismem z 3 lutego 2026 r. przekazał sprawę Dyrektorowi PGWWP. Dyrektor PGWWP, pismem z 9 lutego 2026 r. zakwestionował swoją właściwość i odesłał sprawę Wójtowi. W odpowiedzi na powyższe, Wójt pismem z 23 marca 2026 r., ponownie wskazał, iż zgłoszenie dotyczy bezpośrednio zanieczyszczenia wód a nie powierzchni ziemi. Dyrektor PGWWP pismem z 27 marca 2026 r. ponownie odmówił przyjęcia sprawy, odsyłając dokumentację do Wójta. Zdaniem Wójta, wydanie decyzji dotyczącej zanieczyszczenia wód gruntowych nie należy do jego właściwości. Wskazał, że problematyka ochrony wód gruntowych (podziemnych) jest ustawowo przypisana PGW Wody Polskie. W związku z powyższym Wójt wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpoznania sprawy dotyczącej zanieczyszczenia wód gruntowych jest Dyrektor PGWWP. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Dyrektor PGWWP wniósł o wskazanie Wójta jak organu właściwego do rozpoznania sprawy objętej wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W uzasadnieniu Dyrektor PGWWP wskazał, że zgłoszenie, przekazane pierwotnie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, dotyczyło prowadzenia na nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. działalności polegającej na gromadzeniu oraz składowaniu odpadów, w tym substancji ropopochodnych, olejów i płynów eksploatacyjnych, w miejscu do tego nieprzeznaczonym oraz bez wymaganych zabezpieczeń środowiskowych. Z opisu stanu faktycznego wynika, że zasadniczym przedmiotem zgłoszenia jest nieprawidłowe postępowanie z odpadami a nie korzystanie z wód ani wykonywanie działań regulowanych przepisami ustawy p.w. Dyrektor PGWWP stwierdził, że ustawa p.w. nie przyznaje Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie kompetencji do prowadzenia postępowań dotyczących składowania odpadów, ustalania obowiązku ich usunięcia ani rozstrzygania odpowiedzialności związanej z ich nielegalnym gromadzeniem. Kompetencje PGW Wody Polskie obejmują wyłącznie sprawy dotyczące korzystania z wód, usług wodnych, urządzeń wodnych oraz inne zagadnienia wprost wskazane w tej ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 15 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem właściwym do rozstrzygania sporów kompetencyjnych. W tych sprawach stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Spory rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym negatywnym, który powstał pomiędzy Wójtem a Dyrektorem PGWWP dotyczącym zgłoszenia zanieczyszczenia wód gruntowych przy ul. [...] w S., wynikającego z prowadzenia na ww. nieruchomości działalności polegającej na gromadzeniu oraz składowaniu odpadów, w tym substancji ropopochodnych, olejów i płynów eksploatacyjnych, w miejscu do tego nieprzeznaczonym oraz bez wymaganych zabezpieczeń środowiskowych. Osią sporu kompetencyjnego w niniejszej sprawie jest kwalifikacja powyższego zgłoszenia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Dyrektora PGWWP, że przedmiotem zgłoszenia jest nieprawidłowe postępowanie z "odpadami" a nie "korzystanie z wód" ani wykonywanie działań regulowanych przepisami ustawy p.w. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane w zgłoszeniu pośrednie oddziaływanie składowanych na działce odpadów na grunt oraz potencjalne przedostawanie się substancji do wód podziemnych ma charakter wtórny i pozostaje skutkiem niewłaściwego gospodarowania odpadami. To działalność polegająca na naprawie samochodów osobowych (wskazana w zgłoszeniu) może generować w pierwszej kolejności powstawanie różnych odpadów. To, że niektóre z nich (np. płyny eksploatacyjne czy oleje) mogą przyczyniać się do zanieczyszczania wód gruntowych nie zmienia faktu, że w niniejszej sprawie samo zgłoszenie dotyczy składowania odpadów w wyniku prowadzenia określonej działalności (por. Kategoria zgłoszenia: porzucenie/nielegalne zdeponowanie/składowanie/zakopywanie odpadów niebezpiecznych – dokument w aktach sprawy). W świetle obowiązujących przepisów, sprawy dotyczące niewłaściwego postępowania z substancjami mogącymi stanowić odpady, w tym odpady niebezpieczne, oraz sprawy związane z zanieczyszczeniem powierzchni ziemi i gruntu należą do właściwości organów gminy. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.; dalej: "u.o.") w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Powyższa regulacja nie znajduje zatem zastosowania w przypadkach, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wygaśnięcia zezwolenia (art. 26 ust. 2 in fine u.o.). Powyższe oznacza, że właściwość Wójta w niniejszej sprawie wynika z art. 26 ust. 2 u.o. Z tych względów i na podstawie art. 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.