III OW 30/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Zachodniopomorskiego a Prezydentem Miasta Świnoujście w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów dla instalacji postanawia: wskazać Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego jako organ właściwy w sprawie.

Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Świnoujście poprzez wskazanie tego organu jako właściwego do załatwienia sprawy z wniosku z 13 lutego 2025 r. [...] sp. z o.o. w W. o wydanie na okres 10 lat pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów dla instalacji, która stanowi węzeł betoniarski, oraz przyjęcie zgłoszenia instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, a której eksploatacja wymaga zgłoszenia – instalacja energetyczna o nominalnej mocy cieplnej powyżej 1 MW, którą stanowią 4 kotły grzewcze do podgrzewania kruszyw i wody wykorzystywanych do produkcji betonu o sumarycznej nominalnej mocy cieplnej wynoszącej 1,34 MW. W uzasadnieniu wskazał, że Prezydent Miasta Świnoujście przekazał wniosek ww. spółki do Marszałka zgodnie z właściwością, powołując się na art. 378 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 poz. 54; dalej: "p.o.ś.") oraz na § 2 ust. 1 pkt 34 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz.1839; dalej "rozporządzenie"). W ocenie Prezydenta teren, na którym wnioskodawca prowadzi działalność, spełnia definicję z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2023 r., poz. 1796), dlatego właściwym w sprawie jest Marszałek. Zdaniem Marszałka charakter instalacji, która jest przedmiotem wniosku spółki, nie spełnia definicji infrastruktury portowej (art. 2 pkt 4 ustawy o portach i przystaniach morskich), nie jest związana z funkcjonowaniem portu – spółka w ramach działalności nie wykorzystuje infrastruktury portowej i nie świadczy usług związanych z działalnością portową. Wobec powyższego to Prezydent Miasta jest właściwy w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Świnoujście wniósł o wskazanie Marszałka jako organu właściwego w sprawie. Powtórzył, że wobec prowadzenia przez ww. spółkę działalności na obszarze portu morskiego w S., to Marszałek jest właściwy do załatwienia sprawy z wniosku z 13 lutego 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Ogólna właściwość organów ochrony środowiska została uregulowana w art. 378 ust. 1 p.o.ś., z którego wynika, że organem ochrony środowiska właściwym między innymi w sprawach decyzji z art. 152 ust. 1 i art. 183 ust. 1 p.o.ś. jest starosta. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 378 ust. 2a pkt 1 p.o.ś., który stanowi, że marszałek województwa jest właściwy między innymi w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zakładów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm.). Stosownie do art. 3 pkt 48) p.o.ś. ilekroć w ustawie jest mowa o zakładzie - rozumie się przez to jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami. Z kolei zgodnie z pkt. 6) ilekroć w ustawie jest mowa o instalacji - rozumie się przez to: a) stacjonarne urządzenie techniczne; b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu; c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję. Punkt 31) stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o prowadzącym instalację - rozumie się przez to podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 34) do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m.in. porty lub przystanie morskie w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1933 oraz z 2019 r. poz. 1716), do obsługi statków o nośności większej niż 1350 t, z wyłączeniem przystani dla promów. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o portach i przystaniach morskich ilekroć w ustawie jest mowa o porcie lub przystani morskiej - rozumie się przez to akweny i grunty oraz związaną z nimi infrastrukturę portową, znajdujące się w granicach portu lub przystani morskiej. Pismem z 13 lutego 2025 r. spółka wniosła o wydanie na okres 10 lat pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów dla instalacji, która stanowi węzeł betoniarski, oraz przyjęcie zgłoszenia instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, a której eksploatacja wymaga zgłoszenia – instalacja energetyczna o nominalnej mocy cieplnej powyżej 1 MW, którą stanowią 4 kotły grzewcze do podgrzewania kruszyw i wody wykorzystywanych do produkcji betonu o sumarycznej nominalnej mocy cieplnej wynoszącej 1,34 MW. Działalność spółki objęta wnioskiem ma miejsce w przemysłowej dzielnicy [...] miasta S., położonym na wyspie [..], przy wschodnim brzegi cieśniny [...] ([...]). Dzierżawiony przez spółkę ww. teren bezspornie znajduje się na obszarze portu morskiego w S., co potwierdza rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2025 r. w sprawie granicy portu morskiego w Świnoujściu (Dz. U. z 2025 r., poz. 318). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia gramatyczna ww. przepisów nie dawała prostej odpowiedzi na pytanie, który z pozostających w sporze organów powinien być właściwy do rozpatrzenia wniosku spółki, dlatego w sprawie należało sięgnąć do pozostałych metod wykładni. Z jednej strony zgodzić się należało z Marszałkiem, że charakter instalacji, która jest przedmiotem wniosku spółki, nie spełnia definicji infrastruktury portowej i nie jest związany z funkcjonowaniem portu. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 4) ustawy o portach i przystaniach morskich ilekroć w ustawie jest mowa o infrastrukturze portowej - rozumie się przez to znajdujące się w granicach portu lub przystani morskiej akweny portowe oraz ogólnodostępne obiekty, urządzenia i instalacje, związane z funkcjonowaniem portu, przeznaczone do wykonywania przez podmiot zarządzający portem zadań, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 5. W związku z tym nie jest całkowicie pozbawione podstaw twierdzenie, że w takiej sytuacji uzasadniona byłaby właściwość ogólna organu ochrony środowiska. Wszak skoro wnioskowana instalacja, poza bezspornym faktem, że zlokalizowana będzie na terenie portu morskiego, z portem morskim z punktu widzenia funkcjonalnego nie ma nic wspólnego (przynajmniej prima facie), to brak jest podstawy do przypisywania Marszałkowi właściwości rzeczowej do rozpoznania wniosku spółki, która zresztą ma i tak charakter wyjątkowy. Z drugiej jednak strony nie można całkowicie pominąć okoliczności, że ww. instalacja zlokalizowana będzie właśnie na obszarze portu morskiego w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o portach i przystaniach morskich. Okoliczność ta jest istotna z punktu widzenia art. 378 ust. 2a pkt 1 p.o.ś., który uzależnia właściwość Marszałka od tego, gdzie będzie mieć miejsce planowane przedsięwzięcie, a nie od charakteru tego przedsięwzięcia. W orzecznictwie wskazuje się, że zgodnie z art. 378 ust. 2a pkt 1 p.o.ś. o właściwości marszałka województwa nie decyduje to, czy dane przedsięwzięcie jest przedsięwzięciem zawsze znacząco oddziałującym na środowisko, ale to czy jest przedsięwzięciem na terenie zakładu, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Dla ustalenia właściwości marszałka województwa na podstawie art. 378 ust. 2a pkt 1 p.o.ś. nie jest w ogóle konieczne, żeby dane przedsięwzięcie było przedsięwzięciem znacząco oddziałującym na środowisko, ale jego realizacja lub eksploatacja na terenie zakładu (w rozumieniu art. 3 pkt 48 p.o.ś.), który jest przedsięwzięciem zawsze znacząco oddziałującym na środowisko (por. np. postanowienie NSA z 28 maja 2024 r., III OW 155/23). Powyższy pogląd, choć pomocny w niniejszej sprawie, nie może mieć w niej wprost zastosowania. Niewątpliwie port morski jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko i na jego terenie ma być zlokalizowana instalacja objęta wnioskiem spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie należało przyjąć, że wniosek o wydanie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów dla instalacji oraz przyjęcie zgłoszenia instalacji na terenie portu morskiego w S., bez względu na to czy ww. przedsięwzięcia są związane z funkcjonowaniem tego portu, kwalifikują się jako przedsięwzięcie i zdarzenie na terenie zakładu, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a więc port morski. Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.