III OW 102/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Staszów z 18 grudnia 2025 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Staszów a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Sandomierzu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie podtopienia nieruchomości spowodowanego zasypywaniem terenów bagiennych postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Staszów jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 18 grudnia 2025 r. Burmistrz Miasta i Gminy Staszów wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Sandomierzu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie podtopienia nieruchomości spowodowanego zasypywaniem terenów bagiennych. W uzasadnieniu wniosku Burmistrz Miasta i Gminy Staszów wyjaśnił, że 6 lutego 2024 r. wpłynęło pismo J.J. (dalej: wnioskodawca) w sprawie podtopienia nieruchomości przy ul. [...] (działka nr ewid. [...]/1), spowodowanego zasypywaniem sąsiednich terenów bagiennych (działki nr ewid. [...]/1 i [...]/1) dokonywanym przez ich właścicieli. Następnie 26 marca 2024 r. przedstawiciele Burmistrza Miasta i Gminy Staszów dokonali oględzin nieruchomości. Z kolei zawiadomieniem z 26 kwietnia 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy Staszów wszczął postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie. W toku tego postępowania sporządzono opinię biegłego w dziedzinie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych i melioracji wodnych. Po sporządzeniu opinii oraz dokonaniu oględzin nieruchomości, biegły stwierdził zmianę stanu wód na działkach nr ewid. [...]/1 i [...]/1 przez zasypanie części znajdujących się tam zbiorników wodnych. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym sprawy, Burmistrz Miasta i Gminy Staszów doszedł do przekonania, że wobec zasypania zbiornika wodnego, sprawa powinna się toczyć w trybie art. 191 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 54 – dalej: Prawo wodne), a nie na podstawie art. 234 tej ustawy, co oznacza, że właściwy w sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Sandomierzu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Jak prawidłowo wskazał Burmistrz Miasta i Gminy Staszów, powołując się w tym zakresie na utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący zasypania zbiorników wodnych powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 ustawy - Prawo wodne czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem odpowiedni organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego) lub w ściśle określonych przypadkach, które nie znajdują w tej sprawie zastosowania, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 ustawy - Prawo wodne są różne. Norma z art. 234 ust. 3 ustawy - Prawa wodne ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy - Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 ustawy - Prawo wodne). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 ustawy - Prawo wodne, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Nie jest to jednak katalog nieograniczony, a jak wynika z akt sprawy i dotychczasowych ustaleń organu, na przedmiotowych działkach znajdował się naturalny zbiornik wodny pełniący rolę lokalnej retencji terenowej. Nie jest to więc urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 pkt 65 ustawy - Prawo wodne, ponieważ nie stanowi budowli lub urządzenia oraz nie został wymieniony w przykładowym katalogu urządzeń wodnych z art. 16 pkt 65 lit. a) - j) tej ustawy. Tego rodzaju zbiornik może się natomiast mieścić w pojęciu gruntu pokrytego wodami w rozumieniu art. 16 pkt 16 ustawy Prawo wodne. Stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy Staszów nie zasługuje zatem na uwzględnienie, ponieważ zasypanie tego rodzaju zbiornika nie mieści się w szerokiej definicji prawidłowego utrzymania urządzenia wodnego. W tej sprawie mamy natomiast do czynienia z zmianą stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, na co zwrócił też uwagę biegły w sporządzonej w postępowaniu opinii opartej na wiadomościach specjalnych. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie nie będzie właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni (art. 191 ust. 1 w związku z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b oraz w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo wodne), lecz właściwy miejscowo wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy – Prawo wodne. Oznacza to, że organem właściwym w sprawie zakreślonej wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest Burmistrz Miasta i Gminy Staszów. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia