III OSK 971/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "X" od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wr 698/23 o odrzuceniu skargi J. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "X" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 698/23, po rozpoznaniu skargi J. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "X" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 września 2023 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia - w punkcie I. odrzucił skargę; w punkcie II. zwrócił uiszczony wpis w kwocie 200 zł. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji J. A. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "X" - dalej: "skarżący", "strona skarżąca" wniósł, w dniu 16 listopada 2023 r., skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu – dalej: "SKO" w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W odpowiedzi na skargę SKO we Wrocławiu stwierdziło, że wyjaśnienia odnośnie przysługiwania skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym zawarte zostały w decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze wszczęte jego odwołaniem. Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie skarżący nie posiada interesu prawnego, wobec czego zasadne jest odrzucenie jego skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Wskazanym na wstępie postanowieniem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. Powołując się na treść art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094) – dalej: "ustawa środowiskowa". Sąd meriti wskazał, że uwzględniając lokalizację działek nr [...] i [...], [...], ob. [...], stanowiących własność skarżącego, zauważyć należy, że działki te zlokalizowane są w odległości ponad 100 m od granic terenu inwestycji. Ponadto, zgodnie z wnioskiem inwestora nie przewidziano, żeby realizacja, eksploatacja lub użytkowanie wnioskowanego przedsięwzięcia, spowodowały przekroczenie standardów jakości środowiska lub powodowała ograniczenie w zagospodarowaniu jakichkolwiek nieruchomości, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. Również na załączniku graficznym na którym zaznaczono przewidywany zasięg oddziaływania działka skarżącego nie znajduje się w powyższym oddziaływaniu. Nadto Sąd Wojewódzki wskazał, że w sprawie swoje opinie wyraziły również wyspecjalizowane podmioty tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny. W opinii z dnia 2 lutego 2023 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że eksploatacja planowanego rodzaj inwestycji oraz przedstawiona w przedłożonej dokumentacji analiza akustyczna wskazują, że przedmiotowa inwestycja nie spowoduje przekroczenia poziomów hałasu wyznaczonych na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014 r. poz. 112). Wobec skali oraz charakteru przedsięwzięcia, a także lokalnego i możliwego do przewidzenia na tym etapie postępowania oddziaływania, organ stwierdził, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Również znajdująca się w aktach administracyjnych opinia sanitarna Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu jednoznacznie stwierdza, że jak wykazała przeprowadzona analiza oddziaływania na stan jakości powietrza na etapie eksploatacji przedsięwzięcia, nie wystąpi ponadnormatywne oddziaływanie przedsięwzięcia w tym zakresie. Przyjęte zaś rozwiązania w zakresie gospodarki odpadami oraz w zakresie gospodarki wodno-ściekowej przy przestrzeganiu założeń opracowanej karty informacyjnej przedsięwzięcia, nie powinny stanowić zagrożenia dla środowiska. Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że działki skarżącego, zlokalizowane ponad 100 m od granic terenu inwestycji, nie znajdują się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Również opinie organów wskazują na brak oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości skarżącego. Tym samym nie można uznać, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy środowiskowej do uznania skarżącego za stronę postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji, a co za tym idzie również prowadzonego w jego ramach postępowania dotyczącego oceny oddziaływania na środowisko. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. O zwrocie wpisu Sąd ten orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł J. A. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "X". Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Sądu pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów skargi i nieodniesienie się do zarzutów skargi, a także nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na braku oceny statusu strony procesowej skarżącego w świetle: - sztucznego podziału przedsięwzięcia przez wnioskodawcę, - braku dwuinstancyjnego rozważenia przez organy oddziaływania przedsięwzięcia wnioskodawcy na sposób korzystania z nieruchomości skarżącego; 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej Instancji, które odnosiłoby się do całości zarzutów podniesionych przez skarżącego w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną; i w konsekwencji powyższego: 3) art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i brak uchylenia zaskarżonej decyzji wyrokiem uwzględniającym skargę, podczas gdy za uchyleniem wyroku przemawiają okoliczności podniesione w skardze; 4) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i umorzenie postępowania z powołaniem się rzekomy na brak interesu prawnego skarżącego w sprawie, w której skarżący przytoczył szereg dowodów - zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym - na bezzasadne pominięcie jego udziału jako strony procesowej w postępowaniu administracyjnym. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Y Sp. z o.o. z siedzibą we W. wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w trybie art. 178 P.p.s.a.; ewentualnie odrzucenie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 178 w zw. z art. 180 P.p.s.a.; ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej w całości na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Sprawa tego rodzaju może być przekazana do rozpoznania na rozprawie, jeżeli Sąd dojdzie do przekonania, że ma to znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł takiej potrzeby, stąd też wniosek skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie nie został uwzględniony. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy środowiskowej, stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej analizy akt sprawy i na tej podstawie stwierdził, że nie została spełniona przesłanka uznania skarżącego za stronę postępowania na podstawie ww. przepisu. Należy przy tym podkreślić, że Sąd pierwszej instancji nie dokonywał oceny legalności zaskarżonej decyzji, ponieważ nie był do tego uprawniony na obecnym etapie postępowania. Sąd pierwszej instancji ocenił jedynie, czy na podstawie akt sprawy można uznać, że działki skarżącego znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Natomiast zarówno z przedstawionych przez inwestora dokumentów (w tym map), jak i ustaleń organów, wynika, że działki skarżącego nr [...] i [...] , [...], ob. [...], zlokalizowane są w odległości ponad 100 m od granic terenu inwestycji. Ponadto zgodnie z wnioskiem inwestora nie przewidziano, żeby realizacja, eksploatacja lub użytkowanie wnioskowanego przedsięwzięcia, spowodowały przekroczenie standardów jakości środowiska lub powodowała ograniczenie w zagospodarowaniu jakichkolwiek nieruchomości, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. Również na załączniku graficznym na którym zaznaczono przewidywany zasięg oddziaływania działki skarżącego się w powyższym oddziaływaniu nie znajdują, co uniemożliwia przyjęcie, że skarżący dysponuje interesem prawnym, o którym stanowi art. 50 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie w skardze kasacyjnej skarżący nie przedstawił żadnych argumentów uzasadniających przeciwne stanowisko. Stąd też prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie braku interesu prawnego skarżącego, o którym stanowi art. 50 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej. Sąd pierwszej instancji miał zatem podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Nie mógł też odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Z unormowania tego wynika, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Natomiast granice sprawy wyznacza przede wszystkim, jak ma to miejsce w tym przypadku, treść zaskarżonego aktu. Oznacza to, że o naruszeniu przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, względnie nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono oczywiste i istotne uchybienia, które sąd powinien dostrzec i uwzględnić. W rozpoznawanej sprawie żadna ze wskazanych sytuacji nie miała miejsca, bowiem Sąd pierwszej instancji nie wykroczył poza granice sprawy a i nie było w sprawie takich naruszeń, które należałoby ujawnić jako oczywiste i istotne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Ponadto naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, w ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu, jest zobowiązany jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi określone w tym przepisie. Zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawił stan faktyczny sprawy przyjęty za jego podstawę, a także podał, z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie orzeczenia nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób wystarczający, umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia, odniósł się do zarzutów skargi i wyjaśnił, z jakich przyczyn nie podzielił stanowiska skarżącego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.