III OSK 969/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak - Sudyka po rozpoznaniu w dniu 30 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 644/25 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2025 r. nr BPRM.ZŚS.270.132.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 644/25, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2025 r. nr BPRM.ZŚS.270.132.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie obowiązujący tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę. Wyrok wydano w poniższym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 7 lutego 2025 r. nr BPRM.ZŚS.270.132.2024 Prezes Rady Ministrów (dalej: "PRM", "organ") odmówił przyznania P. M. (dalej: "skarżąca") renty specjalnej. W uzasadnieniu organ powołał art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1631 ze zm., dalej jako "ustawa o emeryturach i rentach z FUS") stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. PRM wyjaśnił, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, sportowej czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Uwzględniana jest również sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. Organ podkreślił, że z akt sprawy nie wynikało również, aby zaistniało szczególne zdarzenie losowe o charakterze nadzwyczajnym, tj. posiadające element wyjątkowości w skali kraju. Tym samym wskazany przez pełnomocnika skarżącej wypadek drogowy, któremu uległa skarżąca, nie posiada takiego waloru. Premier Rady Ministrów zaznaczył, że niewątpliwie, takie zdarzenie jak wypadek komunikacyjny stanowi dramatyczne wydarzenie w życiu każdej osoby, jednak nie jest to nadzwyczajne zdarzenie losowe mogące uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego przez organ. Jednocześnie zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt. P 38/06 (Dz. U. Nr 193, poz. 1429) jednoznacznie potwierdził cel ustanowienia art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i bez wątpienia nie jest nim pomoc socjalna. Organ wskazał również, odnosząc się do prawomocnych wyroków sądów powszechnych oddalających odwołania skarżącej od decyzji odmawiającej przyznania jej renty socjalnej, że świadczenia specjalne nie stanowią alternatywy dla niekorzystnych wyroków sądowych. Świadczenia specjalne przyznawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych podlegają innym regulacjom prawnym aniżeli renty i emerytury z ubezpieczenia społecznego i stanowią odrębne obciążenie budżetu państwa. Z uwagi na obecną sytuację zdrowotną i materialną P. M. objęta jest pomocą państwa w formie zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto ma możliwość ubiegania się o inne rodzaje świadczeń, w szczególności przewidziane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Natomiast fakt, że otrzymywana pomoc finansowa jest niewystarczająca na pokrycie wszystkich wydatków nie uzasadnia przyznania przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ podkreślił też, że świadczenia specjalne nie mogą stanowić żadnego odszkodowania, zadośćuczynienia bądź rekompensaty za doznane krzywdy i cierpienia. Świadczenia specjalne nie są świadczeniami uzupełniającymi w przypadku, gdy wysokość otrzymanego zadośćuczynienia jest niesatysfakcjonująca. Objęcie zaś pojęciem "szczególnie uzasadnionych przypadków" takich okoliczności, jak trudna sytuacja zdrowotna i materialna oraz brak prawa do renty socjalnej i renty z tytułu niezdolności do pracy, spowodowałoby odejście od obowiązujących zasad przyznawania świadczeń w wyjątkowych, niepowtarzalnych przypadkach. Jednocześnie uczyniłoby te świadczenia powszechnymi dla wszystkich takich przypadków, a nie było to celem ustanowienia tego przepisu. Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie w całości. WSA w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że brzmienie powołanego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ administracji, działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy. Jednocześnie Sąd zauważył, że zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Sąd zwrócił również uwagę, że użyty w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem nieostrym, zawierającym elementy ocenne. Przy stosowaniu pojęcia nieostrego organ jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Organ dokonuje zatem "doprecyzowania" (skonkretyzowania) określonego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych indywidualnej sprawy oraz kontekstu normatywnego, w którym to pojęcie funkcjonuje. W przypadku pojęć niedookreślonych chodzi bowiem o pewien luz normatywny, związany z wykładnią tekstu prawnego oraz oceną stanu faktycznego, do którego ma być odnoszona norma prawna. Ponadto Sąd odniósł się do złożonych w sprawie wniosków dowodowych i wyjaśnił, że, jak wynika, z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przedłożone jako dowody dokumenty zostały sporządzone po dacie wydania zaskarżonej decyzji, Sąd natomiast rozstrzygał sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu (art. 133 ust. 1 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów administracyjnych, Sąd uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał na istnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego. Oddalając skargę Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja nie nosiła cech dowolności, organ prawidłowo zastosował zasady uznania administracyjnego, czego dowodem jest dokonana wnikliwa analiza okoliczności faktycznych sprawy oraz argumentacja zawarta w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, reprezentowana przez adwokata. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wystąpiła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na wezwanie Sądu I instancji, skarżąca kasacyjnie uzupełniła brak formalny wniesionej skargi kasacyjnej w ten sposób, że oświadczyła, że zrzeka się rozprawy. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: - zaświadczenia z dnia 2 marca 2026r. - Hospicjum (...) - oświadczenia z dnia 25 lutego 2026 r. – (...), - zaświadczenia o wykonywaniu świadczeń przez wolontariusza z dnia 02 marca 2026r. - Stowarzyszenie (...) - podziękowania dla wrocławskiej artystki P. M. z dnia 24 lutego 2026r. – Pałac (...), - ogłoszenia o licytacjach na rzecz m.in. Hospicjum (...), Stowarzyszenia (...), Fundacja (...),- artykułu prasowego o skarżącej P. M. – (...), wszystkich na okoliczność działalności charytatywnej skarżącej. Wskazała, że przeprowadzenie dowodu z dokumentów nie spowoduje przedłużenia postępowania, a to po myśli art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie dokonał właściwych ustaleń dotyczących cech osobistych skarżącej, jej zasług na niwie artystycznej i społecznej, w szczególności jej działalności charytatywnej na rzecz osób potrzebujących, które to naruszenie przepisów postępowania skutkowało błędnym przyjęciem, że po stronie skarżącej nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie jej renty specjalnej, 2. naruszenie prawa materialnego to jest art. 82 § 1 (powinno być "ust. 1" – przyp. NSA) ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i retach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r, poz. 1631) przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" nie odnosi się do skarżącej, podczas gdy posiada ona rozliczne zasługi w sferze działalności charytatywnej. W motywach skargi kasacyjnej przedstawione zostało uzasadnienie jej zarzutów i podstaw prawnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Premier Rady Ministrów, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie. Wystąpił również o oddalenie złożonych wniosków dowodowych jako nieistotnych dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i powodujących nadmierne przedłużenia postępowania w sprawie. Organ złożył również wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa prawnego jako norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na mocy przepisu art. 182 § 2 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Rozpatrzenie zarzutów skargi kasacyjnej należało poprzedzić pewną uwagą wstępną. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1688/07). Wprawdzie nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa samodzielnie poszukiwać wzorca kontroli kasacyjnej, czy też domniemywać intencji strony, tudzież konkretyzować zarzuty kasacyjne sformułowane przez stronę postępowania, w tym domyślać się i uzupełniać przedstawioną w rozpoznawanym środku prawnym argumentację. Dlatego też do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, a w przypadku kiedy przepis składa się z wielu jednostek redakcyjnych wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej, której naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza zatem, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach ustawowych. Wskazała bowiem obok podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego w postaci naruszenia przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), także i podstawę wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z tą uwagą, że naruszenie przepisów postępowania ograniczyło się tylko i wyłącznie do wskazania przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). Rozpoznając zatem postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania w świetle poczynionych powyżej uwag należało stwierdzić, że zarzut ten został postawiony nieskutecznie. Skarżąca kasacyjnie nie tylko bowiem nie wskazała, która konkretnie jednostka redakcyjna tego przepisu miałaby zostać naruszona, w sytuacji gdy § 1 tego przepisu zawiera aż trzy punkty, a jego punkt 1., dodatkowo trzy podpunkty, ale nie dokonała, w ramach tak sformułowanego zarzutu, bezpośredniego powiązania przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy, kontrolując zaskarżoną decyzję administracyjną. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie podkreśla się, że przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak m.in. art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a., mają charakter ogólny (blankietowy). Są przepisami procesowymi normującymi sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji odpowiednio prawa materialnego i przepisów postępowania, o ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). Przepis ten ma więc charakter swoistej "instrukcji" dla sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W "czystej" postaci zarzuty naruszenia ww. przepisów są zatem zasadne wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, nieznane normie prawnej w nich zawartej. A następnie także wówczas, gdy sąd wadliwie uzna legalność zaskarżonego aktu i oddali skargę od niezgodnego z prawem aktu, bądź błędnie uwzględni skargę od aktu odpowiadającego prawu. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia któregoś z powyższych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy (por. np. ostatnie wyroki NSA: z dnia 24 czerwca 2026 r., sygn. akt I GSK 964/25, czy też z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt I GSK 1426/24, System Informacji Prawnej LEX). Innymi słowy, zarzucane naruszenie przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. nie mogło stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ przepis ten wskazuje wyłącznie, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy skarga nie została uwzględniona. Unormowanie to jest przepisem kompetencyjnym - dającymi sądowi administracyjnemu podstawę do podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz wynikowym - stanowiącym o tym, jaki może być wynik sprawy. Jego naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym Przepis te można naruszyć jedynie w powiązaniu z wyraźnie wskazanymi przepisami postępowania lub prawa materialnego. Dopiero bowiem naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego może doprowadzić do konieczności uwzględnienia skargi. Ocena, czy nieuwzględnienie skargi jest wadliwe i stanowi naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. - przez jego niezastosowanie możliwa jest zatem wtedy, gdy zostanie wykazane naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego. Nadto Sąd i instancji nie stosował tego przepisu oddalając skargę. Konstrukcja zatem zarzutu naruszenie przepisów postępowania dokonana w rozpoznanej skardze kasacyjnej nie spełniała wskazanych wymogów, a brak uwzględnienia przez Sąd I instancji wymienionych w zarzucie okoliczności był niewystarczający, aby zarzut ten pozwalał na jego rozpoznanie przez NSA, przy wskazanym powyżej wysoce sformalizowanym charakterze samej skargi kasacyjnej. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor, nie wymienił żadnych innych przepisów, które wskazywałyby na takie powiązanie. W tej zaś sytuacji NSA, w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną, uznał, że objęty kontrolą sądowoadministracyjną Sądu I instancji stan faktyczny, ustalony uprzednio przez organ, był prawidłowy. To z kolei miało bezpośredni wpływ na ocenę drugiego z postawionych zarzutów, a mianowicie naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Rozpoznając wskazany zarzut również i w tym miejscu należało poczynić wstępną uwagę. Skarżąca kasacyjnie zarzuca w nim błędną wykładnię tego przepisu polegająca na uznaniu, że klauzula "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie odnosi się do skarżącej. Przypomnieć zatem należało, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (tak NSA w wyroku z dnia z dnia 19 czerwca 2026 r., sygn. III OSK 691/26, Legalis nr 3995794). Wynika z powyższego, że także i w tej części zarzut ten został sformułowany nieprawidłowo, przy czym, w tym przypadku jego rozpoznanie było możliwe, ponieważ wada jego konstrukcji polegała na jego nieprecyzyjnym sformułowaniu przy wyraźnie wskazanym przepisie prawa materialnego. Co oczywiste, skarżąca kasacyjnie postawiła w zarzucie, wbrew jego nieprecyzyjnej treści, zarzut jego niewłaściwego zastosowania. Zarzut ten, w niepodważonym przez skarżącą kasacyjnie stanie faktycznym sprawy, nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym zakresie NSA w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że w odniesieniu do skarżącej nie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" , który należy łączyć z uhonorowaniem wyjątkowych osiągnięć indywidualnych wnioskodawcy w określonej dziedzinie aktywności, również w znaczeniu niepowtarzalnych. Tym ocennym pojęciem należy zatem objąć przypadki osób szczególnie zasłużonych dla Rzeczypospolitej Polskiej, których dorobek jest szczególnie istotny dla Państwa. Dotyczy to zatem osób o ponadprzeciętnym dorobku np. ludzi kultury, nauki, polityki, czy sportowców (np. medalistów olimpijskich), ale też innych osób, który wykazały się szczególnymi zasługami (np. weteranów wojennych). To dlatego ustawodawca właściwość rzeczową w sprawach przyznawania rent specjalnych przypisał Prezesowi Rady Ministrów, czyli organowi kierowniczemu, reprezentującemu Państwo przede wszystkim w jego sferze wewnętrznej (por. art. 148 Konstytucji RP). W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo uznał, że renta specjalna nie może dotyczyć sytuacji trudnych wyłącznie pod względem bytowym i materialnym (a taka sytuacja bezspornie ma i miała miejsce w przypadku skarżącej kasacyjnie), które nie wyróżniają się jednak owym szczególnym, opisanym powyżej charakterem. Główną cechą tego świadczenia nie jest bowiem jedynie polepszenie sytuacji życiowej, lecz uhonorowanie, czy też wyróżnienie osób zasłużonych dla kraju w sposób szczególny. Należy jeszcze raz podkreślić, że celem art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest przede wszystkim stworzenie możliwości uhonorowania osób zasłużonych dla społeczeństwa, a skoro tak, to nie sposób przyznać tego świadczenia osobie, której zasługi nie mają obiektywnie wymiaru ogólnospołecznego, choćby nawet znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Innymi słowy, o wybitności osiągnięć wnioskodawcy powinno świadczyć ich wykorzystanie w praktyce, przełożenie tych osiągnięć na korzyść dla społeczeństwa. Z tych powodów zarówno Prezes Rady Ministrów, jak też, oceniający jego decyzję pod kątem legalności, WSA w Warszawie nie dopuściły się naruszenia przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez jego błędne zastosowanie. W rezultacie oznaczało to, że wniesiona skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw. Jednocześnie NSA nie uwzględnił zamieszczonych w skardze kasacyjnej wniosków dowodowych, ponieważ nie miały one wpływu na ustalony stan faktyczny, który, jak już wskazano, nie został skutecznie podważony. Ocena zaś złożonych wniosków dowodowych dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. (punkt drugi sentencji wyroku), ze względu na charakter sprawy (sprawa z zakresu ubezpieczenia społecznego) oraz trudną sytuację bytową skarżącej kasacyjnie.