III OSK 963/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 842/23 w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r. znak: KOA/1387/Oś/22 w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska postanawia zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 842/23 i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 października 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 842/23 oddalił skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r. znak: KOA/1387/Oś/22, utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Wojewódzkiego Mazowieckiego z dnia 17 lutego 2022 r. nr 109/22/OS o wymierzeniu wobec w/w Spółki opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym za rok 2020 w kwocie 325.090 zł. Pismem z dnia 22 grudnia 2023 r. T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), wskazując na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła m.in., że aktualna sytuacja finansowa Spółki jest trudna. Spółce nie udało się osiągnąć planowanych na 2023 r. przychodów ze względu na niepowodzenie w pozyskiwaniu części kontraktów, a zgromadzony na początku 2023 r. dochód nie jest na satysfakcjonującym poziomie, pozwalającym utrzymać dotychczasową skalę działalności operacyjnej. Zobowiązania Spółki obejmują m.in. kredyt w wysokości 96.000 zł. W związku z pogorszeniem sytuacji finansowej Spółka zmuszona była upłynnić część majątku, tj. sprzedać cały tabor pojazdów ciężarowych (4 samochody ciężarowe), jak też zrezygnować z korzystania z kolejnych 2 samochodów oraz zwolnić 6 kierowców. Pozwoliło to utrzymać działalność operacyjną, ale tylko w ograniczonym zakresie. Mimo to, wynik finansowy Spółki jest ujemny, co potwierdza załączony do wniosku Rachunek Zysków i Strat na dzień 31 października 2023 r. Spółka podniosła ponadto, że bieżące płatności realizowane są często z opóźnieniami i balansuje ona na granicy niewypłacalności. Brak jest także prognoz na znaczącą i nagłą poprawę sytuacji finansowej Spółki. Każdy dodatkowy wydatek naraża ją na utratę płynności, a w związku z tym na widmo upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał już prawomocne orzeczenie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – postanowieniem z dnia 2 czerwca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 842/23 odmówił Spółce wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji aktualny wniosek Spółki, zawarty w skardze kasacyjnej, rozpoznawany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej jest zatem w istocie wniosek o zmianę w/w postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 czerwca 2023 r. Przyczyną negatywnego rozpoznania wniosku Spółki przez Sąd pierwszej instancji był przede wszystkim brak aktualnego bilansu (skarga została wniesiona prawie 9 miesięcy od daty sporządzenia tego bilansu) oraz innych dowodów uprawdopodobniających sytuację finansową Spółki. WSA we Wrocławiu wskazał ponadto, że Spółka przedstawiła jedynie hipotetyczne scenariusze o konieczności niekorzystnej sprzedaży aktywów i likwidacji Spółki lub postawienia jej w stan upadłości, niepoparte konkretnymi aktualnymi danymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w skardze kasacyjnej wniosek T. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Dokonując oceny tego rodzaju wniosku, Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – że uiszczenie określonej kwoty pieniężnej spowoduje uszczerbek w majątku strony skarżącej w zakresie, który można uznać za znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Złożony w tej sprawie ponowny wniosek pozwala tym razem na tego rodzaju ocenę. Wprawdzie Spółka nadal nie przedstawiła dowodów na poparcie twierdzeń o upłynnieniu części majątku oraz nie załączyła dowodów przedstawiających chociażby stan jej rachunku bankowego, tym niemniej z przedłożonego – aktualnego na dzień złożenia wniosku – rachunku zysków i strat wynika, że Spółka boryka się z istotnymi problemami finansowymi. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wymierzenie wobec Spółki opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska w kwocie 325.090 zł. Zdaniem NSA, tak wysoka kwota wymierzonej opłaty podwyższonej, biorąc pod uwagę skalę prowadzonego przedsiębiorstwa (z wniosku wynika, że Spółka zatrudnia 15 pracowników, od dnia 20 lipca 2022 r. do dnia 31 października 2023 r. osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w kwocie 7.236.908,68 zł, strata netto w tym okresie wyniosła 522.983,30 zł) oraz problemy finansowe Spółki, jest kwotą znaczną, zaś wykonanie zaskarżonej decyzji może stanowić w tych konkretnych okolicznościach niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., w postaci utraty płynności finansowej, a nawet upadłości Spółki. Podkreślenia wymaga także, iż podnoszone we wniosku okoliczności Spółka zobowiązana była jedynie uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.