III OSK 959/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 476/23 w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia 27 grudnia 2022 r. nr AD0400.465.221.2023 w przedmiocie stypendium 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2) zasądza od J.D. na rzecz Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 11 stycznia 2024 r. (II SA/Po 476/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej także "p.p.s.a.") w pkt 1 uchylił zaskarżoną przez J.D. decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z 27 grudnia 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej z 22 listopada 2022 r., zaś w pkt 2 w oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Orzeczenie to wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy. 16 października 2022 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 na kierunku prawo (V rok studiów stacjonarnych magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji UAM). Decyzją z 22 listopada 2022 r., wydaną na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 86 ust. 2 i 3, art. 91 i art. 93 ust. 4-6 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.; dalej także "ustawa") oraz § 2 ust. 1 pkt 4, § 8 i § 24-27 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu (załącznik do Zarządzenia Rektora UAM nr 365/2019/2020 z 1 października 2019 r. w sprawie ustalenia Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu z późn. zm.; dalej także "Regulamin") oraz na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej także "k.p.a."), w oparciu o przeprowadzone postępowanie kwalifikacyjne Uczelniana Komisja Stypendialna odmówiła przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium, stwierdzając w uzasadnieniu, że czas odbywania studiów przekracza liczbę semestrów, o której mowa w art. 93 ust. 4-6 ustawy. Pismem z 29 listopada 2022 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 93 ust. 4 oraz art. 93 ust. 6 ustawy. W uzasadnieniu stwierdził, że organ błędnie ustalił "łączny okres, przez który przysługują świadczenia" wliczając do niego wszystkie semestry odbytych przez skarżącego studiów, a nie liczbę rozpoczętych semestrów w okresie, w którym świadczenie przysługiwało. Decyzją z 27 grudnia 2022 r. organ odwoławczy w oparciu o art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz art. 91 ustawy oraz § 2 ust. 3 i 4, § 9 ust. 1, 7, 13 i 14 oraz § 24-27 Regulaminu oraz na podstawie art. 104, art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu złożonego odwołania utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 3 i 6 ustawy przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do łącznego okresu przysługiwania stypendium rektora należy wliczać semestry, w których świadczenie to jeszcze nie przysługiwało, jak również semestry odbyte przed dniem wejścia w życie ustawy, a także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 1 pkt 2 i pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe oznaczenie daty wydania decyzji i nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezasadne zastosowanie przez organ odwoławczy i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy Odwoławcza Komisja Stypendialna powinna uchylić w całości decyzję organu oraz orzec co do istoty sprawy. W związku z powyższymi uchybieniami skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, bądź też wskutek nieuwzględnienia tego wniosku, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a w każdym przypadku uchylenie w całości poprzedzającej zaskarżoną decyzją decyzji Komisji Stypendialnej i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji. Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci wydruku korespondencji e-mail z pracownikiem organu. Skarżący wskazał, że od dnia wniesienia odwołania 29 listopada 2022 r. do 15 maja 2023 r. nie udostępniono mu żadnej informacji o czynnościach podjętych w postępowaniu odwoławczym, co skutkowało złożeniem przez niego ponaglenia. Po otrzymaniu decyzji organu odwoławczego i jej analizie, skarżący stwierdził, że zawiera ona błędną datę, upatrując w tym zakresie naruszenia art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a., a ranga tego uchybienia pozwala na stwierdzenie jej nieważności. Ponadto uzasadnienie decyzji nie odnosi się do argumentacji zawartej w złożonym odwołaniu, poza przywołaniem niektórych przepisów ustawy i ograniczenia się do stwierdzenia o wyczerpaniu liczby semestrów, co legło u podstaw odmowy przyznania stypendium, a także do lakonicznego stwierdzenia, że w odwołaniu "podważono zasadność stosowania" art. 93 ust. 4 ustawy. W dalszej części skarżący wskazał na okresy w jakich studiował, określając jak w jego ocenie należy liczyć semestry na gruncie ustawy. Jego zdaniem, mając na względzie m.in. reguły języka, a także wartości przypisywane prawodawcy, w szczególności te wynikające z Konstytucji RP, przyjąć należy, że jednoznaczna norma postępowania odtworzona z art. 93 ust. 6 ustawy nakazuje wliczać do łącznego okresu, przez który przysługuje stypendium rektora, wszystkie rozpoczęte semestry, w tym semestry przypadające w okresie urlopów, oczywiście z wyjątkiem semestrów, gdy stypendium rektora jeszcze nie przysługiwało oraz semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Z powyższych względów w ocenie skarżącego semestr zimowy oraz semestr letni roku akademickiego 2022/2023 są odpowiednio jedenastym i dwunastym semestrem okresu, w którym przysługuje mu stypendium rektora. Oprócz tego skarżący powołał się na orzecznictwo zgodnie z którym do okresu przysługiwania świadczenia zaliczać należy jedynie okresy przysługiwania studentowi świadczeń, które nastąpiły już po wejściu w życie nowych przepisów, tj. po 1 października 2019 r. Podkreślano, że skoro pod rządami ustawy z 2005 r. brak było tego rodzaju generalnego ograniczenia czasu pobierania świadczeń przez studentów, to działające w zaufaniu do prawa osoby mogły tak kształtować swoją ścieżkę kształcenia, by ograniczeń wsparcia finansowego związanych z czasem trwania studiów nie doznawać. Zatem dopiero wejście w życie (a co najmniej opublikowanie w sposób prawem przewidziany) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 r. umożliwiało studentom dostosowanie się do nowego otoczenia prawnego, w tym podejmowanie bieżących decyzji edukacyjnych. Zaliczanie okresów pobierania czy też możliwości pobierania wszelkich stypendiów (w tym stypendium rektora) przyznawanych studentom na podstawie ustawy z 2005 r. prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, albowiem zdarzenia zaistniałe w całości pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że aktualna treść art. 93 ust. 4 ustawy nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Z treści przepisu jednoznacznie wynika, że okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na 1 i 2 stopień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta. Tym samym, bez znaczenia dla ustalenia przysługiwania prawa do świadczenia ma fakt czy we wskazanym okresie 12 semestrów student faktycznie pobierał stypendium rektora. Nowelizacja art. 93 ust. 4 ustawy jednoznacznie ograniczyła okres przysługiwania świadczeń pomocy materialnej do 12 semestrów, wiążąc ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej związanej z uprawnieniem do ubiegania się o świadczenia, z których student może korzystać. Wobec faktu, że rezultat wykładni językowej art. 93 ust. 4 ustawy nie budzi wątpliwości, dla odkodowania treści normy prawnej płynącej z tego przepisu nie jest konieczne - wbrew twierdzeniom skarżącego - odwołanie się do rezultatów wykładni systemowej i celowościowej. Organ podniósł, iż oczywiście błędne jest stanowisko prezentowane przez skarżącego jakoby do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 ustawy nie należało wliczać semestrów rozpoczętych przed wejściem w życie ustawy. Organ podkreślił, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej wykładni art. 93 ust. 4 i art. 93 ust. 6 ustawy i prawidłowo ustalił, że skarżący w latach 2016-2022 odbywał studia na dwóch kierunkach na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu przez łącznie 12 semestrów wliczając w to semestry, w których skarżący stypendium rektora nie pobierał (semestr zimowy i semestr letni roku akademickiego 2016/2017), jak również semestry odbyte przed dniem wejścia w życie art. 86-95 ustawy (semestr zimowy i semestr letni roku akademickiego 2016/2017, 2017/2018 i 2018/2019). W kwestii zarzutu naruszenia przepisów postępowania organ wskazał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają wymogom prawa i nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, względnie do jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji. Skarżone decyzje zawierają bowiem wszystkie elementy określone w art. 107 k.p.a.: dokładnie wskazaną podstawę prawną, oznaczenie organu od którego pochodzą, datę wydania, oznaczenie strony, uzasadnienie i pouczenie o trybie złożenia odwołania oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania, pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, wysokości opłaty od skargi, możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy oraz podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji. Co do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wadliwe oznaczenie daty wydania decyzji organ wyjaśnił, że data wydania decyzji jest tożsama z datą posiedzenia organu odwoławczego, na którym została podjęta decyzja w sprawie, zaś późniejsze jej doręczenie pozostaje bez wpływu na prawidłowość oznaczenia daty jej wydania. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę. Sąd meriti nie podzielił argumentacji skarżącego dotyczącej stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji, uznając zarzut ten jako chybiony. Odmiennie natomiast potraktowane zostały pozostałe zarzuty, które w ocenie Sądu okazały się skuteczne. WSA w treści uzasadnienia opisując zasady postępowania dotyczące przyznania stypendium rektora w oparciu o przepisy ustawy i dokonując wykładni przepisu art. 93 ust. 4 ustawy, nie podzielił argumentacji organu sprowadzającej się do braku możliwości przyznania stypendium rektora studentowi, który studiował większą liczbę semestrów niż okresy wymienione w art. 93 ust. 4 ustawy. Zdaniem Sądu organ wadliwie uznał, że zawarte w art. 93 ust. 4 ustawy wyrażenie "świadczenie przysługuje" jest pojęciem tożsamym z wyrażeniem "posiada status studenta". Sąd przyjął, że okres 12 semestrów, o którym mowa w powołanym przepisie, a także okres 9 semestrów dla studiów pierwszego stopnia oraz okres 7 semestrów dla studiów drugiego stopnia należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej danego typu. Sąd przyjął zatem, że wskazane w art. 93 ust. 4 ustawy okresy ograniczające czas przysługiwania stypendium należy liczyć od momentu uzyskania uprawnienia do pobierania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 12 semestrów upłynie po 72 (60 – przyp. NSA) miesiącach otrzymywania stypendium, okres 9 semestrów – po upływie 45 miesięcy otrzymywania stypendium, a okres 7 semestrów – po 35 miesiącach otrzymywania stypendium. Taki sposób liczenia powyższych okresów wynika z treści art. 92 ust. 1 ustawy, który wskazuje, iż stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Nie można zatem, jak błędnie przyjęły w niniejszej sprawie organy administracji, wiązać okresów wskazanych w art. 93 ust. 4 ustawy z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie stypendium. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczynają biec okresy wymienione w powyższym przepisie. Nie ma także podstaw do wliczania do okresu przysługiwania studentom świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy, świadczeń, które im przysługiwały na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Z art. 93 ust. 4 ustawy wynika, że przepisy te odnoszą się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem rozpoczęcie biegu tego terminu (niezależnie od tego jak go rozumieć) nie mogło mieć miejsca wcześniej niż z dniem wejścia w życie tych regulacji, to jest z 1 października 2019 r. WSA nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego skarżącego, albowiem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ponieważ kontrola legalności oparta jest o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Wyjątek stanowi przepis art. 106 § 3 p.p.s.a., który uprawnia sąd administracyjny do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego, ale jedynie z dokumentów i jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie, czego w niniejszym przypadku nie stwierdzono. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj.: a) art. 93 ust. 4 i 6 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 i w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okresy w których przysługuje stypendium rektora należy liczyć od momentu uzyskania przez studenta uprawnienia do otrzymania stypendium i wiązać z jego pobieraniem podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna polegać na przyjęciu, że okresy w których przysługuje stypendium należy liczyć od momentu rozpoczęcia studiów i wiązać z samym posiadaniem statusu studenta (okresem studiowania), który warunkuje możliwość ubiegania się o stypendium rektora bez względu na okres, w którym student faktycznie to stypendium pobierał; b) art. 93 ust. 4 i 6 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te odnoszą się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem rozpoczęcie biegu terminów wskazanych w art. 94 ust. 4 nie mogło mieć miejsca wcześniej niż z dniem wejścia w życie tych regulacji, to jest z 1 października 2019 r. i nie ma podstaw do wliczenia okresów studiowania (pobierania świadczeń) w okresie obowiązywania ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017, poz. 2183 t.j.) podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna polegać na przyjęciu, że okresy studiowania sprzed 1 października 2019 r. powinny być wliczone do okresów, o których mowa w art. 93 ust. 4; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 93 ust. 4 i 6 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 i w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji organu z 27 grudnia 2022 r. nr AD0400.465.221.2023 oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej z 22 listopada 2022 r., nr 2022/2023/242546 w wyniku błędnego uznania, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, które to naruszenie przepisów postępowania przez WSA w Poznaniu miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało nieprawidłowym uchyleniem zaskarżonej decyzji z 27 grudnia 2022 r. nr AD0400.465.221.2023 oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Stypendialnej z 22 listopada 2022 r, nr 2022/2023/242546 przy wydaniu których organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W oparciu o powyższe zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty przez oddalenie skargi w całości, ewentualnie - w przypadku uznania, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Oświadczono także o zrzeczeniu się rozprawy. Organ w uzasadnieniu podważył stanowisko Sądu meriti, który w zaskarżonym wyroku dokonał historycznej wykładni przepisów, pomijając całkowicie aktualne brzmienie art. 93 ust. 4 ustawy i jego wykładnię przyjmowaną w piśmiennictwie i orzecznictwie, na które się powołano. Argumentowano, że wykładnia ta jest nieprawidłowa, pomija bowiem całkowicie fakt, że w treści art. 93 ust. 4 ustawy ustawodawca wskazał wprost, że dla biegu okresu, w którym świadczenia pomocy materialnej przysługują nie ma znaczenia ich pobieranie przez studenta. Wobec faktu, iż rezultat wykładni językowej art. 93 ust. 4 ustawy nie budzi wątpliwości, dla odkodowania treści normy prawnej z tego przepisu nie było konieczne odwołanie się przez WSA do rezultatów wykładni systemowej i celowościowej. W konsekwencji natomiast błędnej wykładni przepisów prawa materialnego Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że organy badając zaistnienie przesłanek przyznania stypendium rektora nieprawidłowo wliczyły cały okres studiowania skarżącego, nie ustalając jednak przez ile semestrów skarżący faktycznie studiował, a także - co istotniejsze - czy będące przedmiotem sprawy świadczenie rzeczywiście skarżącemu przysługiwało, a to z kolei doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem organu w obu decyzjach dokonano prawidłowej wykładni przepisów ustawy i prawidłowo ustalono okres studiowania przez skarżącego, co determinowało konieczność oddalenia złożonej skargi przez WSA. W odpowiedzi, skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, albowiem wydane orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Ponadto skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Skarżący dokonując interpretacji przepisów prawa wspartej orzecznictwem i doktryną w uzasadnieniu obszernie odniósł się do kwestii rozpoczęcia okresu przysługiwania świadczenia w postaci stypendium oraz zagadnienia związanego z okresem odbywania studiów w różnych reżimach prawnych i interpretacji zasad dotyczących przysługiwania tego stypendium w zakresie obliczania semestrów kształcenia uprawniającego do jego poboru. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Wobec oświadczenia wnoszącego skargę kasacyjną organu o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania jej przeprowadzenia przez skarżącego, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Zakres podniesionych zarzutów, a także charakter sprawy umożliwiały zbadanie istoty problemu, który sprowadzał się do wykładni przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie świadczenia w postaci stypendium rektora przez osobę, która rozpoczęła studia pod rządami innego reżimu prawnego, wynikającego z ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz zmian w tym zakresie wynikających z nowo wprowadzonego aktu prawnego. Słowem wstępu zauważyć należy, że organ w środku zaskarżenia podniósł obie kategorie zarzutów, określone przepisem art. 174 p.p.s.a., stąd co do zasady w pierwszej kolejności winny zostać rozpoznane zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego. Przy czym, zarzuty w tym kierunku są ściśle powiązane z zarzutami odnoszącymi się do prawa materialnego, co umożliwia odwrócenie wskazanej kolejności, bowiem zarzucane naruszenie przepisów postępowania stanowi następstwo wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego. Złożonym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 w ramach odbywanych studiów na kierunku prawo, wobec uzyskania wyróżniających wyników w nauce, w tym również osiągnięć naukowych, na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 4 Regulaminu. Podstawy i tryb przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym stypendiów, regulują bowiem przepisy art. 86 i następne ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z brzmieniem art. 93 ust. 4 ustawy, obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Komisję Stypendialną, nadanym ustawą z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232) "[ł]ączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów". Do 18 grudnia 2021 r., kiedy to weszła w życie powołana wyżej nowelizacja art. 93 ustawy dokonana ustawą z 17 listopada 2021 r., odpowiednik art. 93 ust. 4 stanowił art. 93 ust. 2 pkt 1, zgodnie z którym "świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". Rację ma tym samym Sąd pierwszej instancji, że sześcioletni okres o którym mowa w przepisie art. 93 ust. 2 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym do 18 grudnia 2021 r. powiązany został bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Sytuacja taka miała miejsce od 1 października 2019 r. do 17 grudnia 2021 r. Należy bowiem wyjaśnić, iż za sprawą art. 1 pkt 3 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.), art. 86-95 ustawy regulujące kwestie związane ze stypendiami weszły w życie 1 października 2019 r. i od tej daty, aż do 17 grudnia 2021 r. obowiązywało unormowanie do którego odnosi się WSA. Jak trafnie z kolei wyjaśnił to organ, powołując się na rządowe uzasadnienie projektu ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw zawartej w druku sejmowym nr 1569, proponowane zmiany miały na celu usunięcie wątpliwości i ujednolicenie sposobu ustalania przez uczelnie prawa do świadczeń, poprzez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania tychże świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Powołana ustawa nowelizująca w swej treści nie zawierała natomiast przepisów intertemporalnych odnoszących się do studentów, którzy swoje studia rozpoczęli w trakcie obowiązywania ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i kontynuują je pod rządami ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Wyjątek dotyczył dwóch przypadków. Pierwszy z nich odnosił się do studentów odbywających studia w roku akademickim 2018/2019, albowiem stosownie do art. 270 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ubieganie się o pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie odbywało się na zasadach dotychczasowych tj. określonych ustawą z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Drugi wyjątek dotyczył świadczeń przyznawanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w oparciu o art. 16 ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, do których zastosowanie miały przepisy dotychczasowe, tj. art. 93 ust. 4 ustalający sześcioletni okres przysługiwania świadczenia, który liczony był jako faktyczny czas pobierania tego świadczenia, a nie okres studiowania. W niniejszej sprawie nie zachodził zatem żaden z powyższych dwóch przypadków, który determinowałby możliwość przyznania skarżącemu stypendium rektora, albowiem przedmiotowy wniosek dotyczył przyznania stypendium na rok akademicki 2022/2023. Słusznie tym samym organ odwoławczy posiłkując się stanowiskiem doktryny podniósł w treści złożonej odpowiedzi na skargę, iż na gruncie aktualnego brzmienia art. 93 ust. 4 ustawy ustawodawca rozróżnił pojęcia "przysługiwania" świadczenia i jego "pobierania", czemu dał wyraz limitując okres przysługiwania tegoż świadczenia materialnego do 12 semestrów, niezależnie od tego czy świadczenie to było faktycznie pobierane czy też nie, wiążąc jednocześnie ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej związanej z uprawnieniem do ubiegania się o świadczenia możliwe do skorzystania przez studenta. Ustawa nowelizująca z 17 listopada 2021 r. dokonała zatem radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentom w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 oraz 359 ustawy. W uprzednio obowiązującym porządku prawnym, judykatura przyjmowała, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" użyte w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji jest rozumiane jako posiadanie przez daną osobę statusu studenta, która ubiega się o świadczenie i wskutek spełnienia kryteriów jego przyznania, faktycznie je otrzymała. Okres zatem odbywania studiów nie był powiązany z czasookresem studiów, a badanie prawa do świadczenia sprowadzało się do ustalenia faktycznego jego pobierania. Innymi słowy limitowanie czasookresu świadczeń uwarunkowane było czasem ich pobierania. Dokonana nowelizacja ustawy uzależniła natomiast prawo do przyznania świadczenia dodatkowo od czasookresu studiowania, co wynika wprost z literalnego brzmienia art. 93 ust. 4 ustawy. W konsekwencji, argumentacja zawarta w uzasadnieniu wydanego przez Sąd pierwszej instancji wyroku nie jest prawidłowa i opiera się na błędnej wykładni przepisów ustawy dokonanej w oparciu o nieaktualny stan prawny oraz orzecznictwo wydane na jego podstawie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że skarżący w latach 2016-2022 był studentem na dwóch kierunkach Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, tj. przez łącznie 12 semestrów, przy czym liczba ta została ustalona z uwzględnieniem ustawowo określonej zasady, że w przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów, semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr (art. 93 ust. 6 ustawy). Ponadto zgodnie z brzmieniem art. 93 ust. 2 ustawy "student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku". Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się przy tym do stanowiska wyrażonego przez organ w odpowiedzi na skargę skarżącego, z którego wynika, że do okresu 12 semestrów o którym mowa w art. 93 ust. 4 ustawy należy także wliczać semestry rozpoczęte przed wejściem w życie ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Niczym nieuzasadniona jest bowiem wykładnia sprowadzająca się do możliwości nieuwzględnienia przy rozpoznawaniu wniosków studentów o przyznanie świadczeń materialnych na gruncie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce okresów odbywania studiów sprzed wejścia w życie przepisów tejże ustawy, traktując takich studentów jako osoby studiujące, które świadczenia nie pobierały, mimo faktycznego ich pobierania przez nich w oparciu o akt prawny wcześniej obowiązujący. Wykładnia dopuszczająca liczenie okresu odbywania studiów niejako od nowa począwszy od 1 października 2019 r. na gruncie ustawy, prowadziłaby do umożliwienia takim studentom pobierania świadczeń finansowych przez okres znacznie przekraczający limit 12 semestrów wyznaczonych normą art. 93 ust. 4 ustawy, co godziłoby jednocześnie w konstytucyjną zasadę równości, wskutek dyskryminacji studentów rozpoczynających studia pod rządami ustawy z 20 lipca 2018 r., w zestawieniu ze studentami, którzy rozpoczęli studia w uprzednio obowiązującym reżimie prawnym na gruncie ustawy z 27 lipca 2005 r. Niezasadnie zatem wywodzi Sąd meriti, że tego typu rozwiązanie godziłoby w zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), skoro jednoznaczną wolą ustawodawcy było uporządkowanie kwestii związanych z liczeniem okresu w którym student mógł otrzymywać świadczenie materialne. Pogląd na to zagadnienie, na który Sąd pierwszej instancji się powołał w oparciu o wyrok WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r. (II SA/Ol 216/21) oraz wyrok WSA w Białymstoku z 15 czerwca 2021 r. (II SA/Bk 218/21) należy uznać za nieodnajdujący podstaw do uwzględnienia, zważywszy, że wyrażony został w oparciu o treść art. 93 ust. 4 ustawy, w stanie prawnym obowiązującym do 17 grudnia 2021 r., tj. nieuwzględniającym znowelizowanej treści tego przepisu. Słusznie zatem organ ustalił odbywanie w latach 2016-2022 przez skarżącego studiów na dwóch kierunkach UAM w Poznaniu, przez łącznie 12 semestrów, uwzględniając przy tym semestry kiedy stypendium przez skarżącego nie było pobierane (semestr zimowy i letni roku akademickiego 2016/2017), jak również semestry sprzed wejścia w życie art. 86-95 ustawy (semestry zimowe i letnie 2017/2018 i 2018/2019). W sprawie nie mógł mieć zastosowania również przepis art. 93 ust. 5 ustawy, wydłużający możliwość przysługiwania świadczenia o dwa dodatkowe semestry, albowiem jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym również stanowiska skarżącego, podjęte przez niego kierunki studiów wynosiły odpowiednio 6 i 10 semestrów (prawo europejskie - studia pierwszego stopnia rozpoczęte w roku akademickim 2016/2017 i zakończone we wrześniu 2019 r. oraz prawo - studia jednolite magisterskie rozpoczęte w roku akademickim 2018/2019 i zakończone w 2023 r.). Żaden z tych kierunków nie spełniał tym samym wymogów określonych art. 93 ust. 5 ustawy, albowiem łączny czas każdego z tych kierunków nie wynosił 11 albo 12 semestrów. Warto przy tym także dodać, jak również trafnie zauważył to organ odwoławczy, że decyzja w sprawie stypendium rektora ma charakter uznaniowy, co potwierdza treść art. 86 ust. 2 ustawy oraz § 2 ust. 3 Regulaminu, powodując tym samym, że zakres kognicji sądów administracyjnych dotyczący jej kontroli jest ograniczony i sprowadza się do ustalenia czy nie nosi ona cech dowolności, a zatem czy organy zebrały i rozważyły cały materiał dowodowy oraz dokonały wyboru właściwego sposobu załatwienia sprawy, po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych oraz czy użyte zostały trafne argumenty, uzasadniające decyzję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe kryteria zostały spełnione w niniejszym przypadku. Organ dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, czego w istocie nie zakwestionował skarżący, a następnie po jego wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu, dokonał właściwej subsumcji przepisu prawa przeprowadzając jego prawidłową wykładnię w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji, co następnie potwierdził również organ odwoławczy. Decyzja ta pozbawiona była zatem dowolności. Ponadto decyzje obu organów zawierały wszystkie elementy wymagane przepisem art. 107 § 1 k.p.a., umożliwiające przeprowadzenie kontroli sądowadministracyjnej, co także podkreślił organ odwoławczy i z czym zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny, a przede wszystkim dokładnie podaną podstawę prawną, oznaczenie organów od których pochodzą, daty wydania, oznaczenie strony, uzasadnienie i pouczenie o trybie złożenia odwołania oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania, pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, wysokości opłaty od skargi, możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy oraz podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji. Również i w zakresie wadliwego oznaczenia daty wydania decyzji przez Odwoławczą Komisję Stypendialną UAM uzasadniającej stwierdzenie jej nieważności nie sposób było przyznać racji skarżącemu, co w sposób prawidłowy wyjaśnił WSA w uzasadnieniu wyroku, albowiem data przedmiotowej decyzji jest tożsama z datą odbycia posiedzenia organu drugiej instancji. Sam fakt późniejszego sporządzenia uzasadnienia decyzji i jej doręczenia zgodnie przepisami pozostawał bez znaczenia dla daty jej wydania. W konsekwencji nie sposób podzielić zapatrywań Sądu pierwszej instancji, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na jej wynik, uzasadniając konieczność uchylenia decyzji obu organów. Zaprezentowane przez Sąd meriti rozważania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku mogłyby zostać uznane za prawidłowe, gdyby odnosiły się do stanów faktycznych jakie miały miejsce przed wejściem w życie znowelizowanego przepisu art. 93 ust. 4 ustawy, co nastąpiło 18 grudnia 2021 r. Po tej dacie, w związku z nową rzeczywistością prawną nie jest możliwe przekładanie sytuacji prawnej osób w niej się znajdującej do unormowań prawnych nie obowiązujących, w tym także pozbawionego aktualności stanowiska wypracowanego przez judykaturę. Z tych wszystkich względów wobec wadliwości orzeczenia Sądu pierwszej instancji powodującej jego niezgodność z prawem, w powiązaniu z treścią podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które okazały się skuteczne, uznając, iż przedmiotowa sprawa została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił skargę w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. o czym orzekł w pkt 1 sentencji. Decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu. Sąd nie znalazł przy tym podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (art. 183 § 2 p.p.s.a. i art. 189 p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.