III OSK 923/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku B.O. o wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego z dnia 17 lipca 2019 r. nr [...] w sprawie ze skargi B.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 kwietnia 2022 r. znak: SKO-EA-418-4/22 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 835/22 oddalił skargę B.O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 kwietnia 2022 r. znak: SKO-EA-418-4/22 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. B.O. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego z dnia 17 lipca 2019 r. nr [...] do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżąca kasacyjnie nie wskazała podstawy swojego wniosku. Należy jednak przyjąć, że domaga się ona wstrzymania wykonania w/w tytułu wykonawczego w oparciu o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Podkreślenia wymaga, że instytucja udzielania ochrony tymczasowej może dotyczyć także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W niniejszej sprawie B.O. nie żąda wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 kwietnia 2022 r. znak: SKO-EA-418-4/22, czy też poprzedzającego je postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 15 marca 2022 r. znak: GKOŚRiL.3160.2.2019, wydanych w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem wniosku jest wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego z dnia 17 lipca 2019 r. nr [...] dotyczący egzekucji o charakterze niepieniężnym (TW-2). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Użyty przez ustawodawcę w tym przepisie zwrot "w granicach tej samej sprawy" oznacza, że możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności dotyczy tych wszystkich aktów lub czynności, które zostały wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a., a więc takich, które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzającym istnienie i wymagalność obowiązku, do wykonania którego doprowadzić ma wszczęte na jego podstawie postępowanie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy nie mieści się w katalogu spraw, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego – nie rozstrzyga on żadnej sprawy administracyjnej, nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wobec powyższego niedopuszczalne jest wstrzymanie tytułu wykonawczego na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie jest bowiem ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji. Sądy administracyjne nie mają kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności (por. postanowienia NSA z dnia: 21 września 2022 r., sygn. akt II OZ 511/22; 23 lutego 2022 r., sygn. akt II OZ 89/22; 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1092/21; 26 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 1490/20; 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2630/20). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.