Sygnatura
III OSK 888/24
Wyrok NSA z 14 października 2026 r., III OSK 888/24
Wynik
Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 14 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia delegowany WSA Kazimierz Bandarzewski (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Żak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 268/23 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 268/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. (dalej "skarżący") na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "Prezes UODO" lub "organ") z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych: 1. uchylił zaskarżoną decyzję: 2. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., zwanej dalej "K.p.a."), w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) oraz art. 6 ust. 1 lit. b, c i f i art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, zwanego dalej "RODO"), odmówił uwzględnienia wniosku J. K. z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwanego dalej "uczestnikiem postępowania" lub "spółką"), polegające na przetwarzaniu danych osobowych w zakresie numeru rachunku bankowego bez podstawy prawnej oraz niewypełnieniu obowiązku informacyjnego realizowanego w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą, tj. o którym mowa w art. 14. Skarga została wniesiona bez jej odpisów i zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2023 r. (akta sądowe, karta nr 75), na podstawie punktu 2 zarządzenia wykonano kserokopię nadesłanej i podpisanej skargi doręczając taką kserokopię stronie skarżącej kasacyjnie. Sąd pierwszej instancji rozpoznając merytorycznie sprawę wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżący był udziałowcem spółki, zgodnie z zawartą w dniu 31 maja 2017 r. umową. Spółka pozyskała jego dane osobowe w zakresie: imienia, nazwiska, adresu, numeru PESEL, numeru rachunku bankowego w związku z nabyciem przez niego udziałów. Z kolei w dniu 11 maja 2018 r. przed Sądem Rejonowym w [...] została zawarta ze skarżącym ugoda, która dotyczyła m.in. zrzeczenia się roszczeń skarżącego przeciwko spółce. W pkt 2 tej ugody zawarty był również numer rachunku bankowego skarżącego, który jak wskazała spółka - skarżący sam udostępnił. W związku z tym, iż zawarta ugoda dotyczyła także spółki, to również ona posiadała dostęp do numeru rachunku bankowego skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sąd wyjaśnił, że w sprawie Prezes UODO prowadził postępowanie mające na celu ustalenie, czy przetwarzanie danych osobowych skarżącego w zakresie jego numeru rachunku bankowego było zgodne z prawem, tj. w szczególności czy spełnione zostały warunki określone w art. 6 ust. 1 RODO. Organ uznał, że spółka jest uprawniona do przetwarzania danych osobowych skarżącego w omawianym zakresie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b, c i f RODO, a ponadto spółka nie była zobowiązana do realizacji obowiązku informacyjnego określonego w art. 14 RODO, natomiast wypełniła obowiązek informacyjny określony w art. 13 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że dla prawidłowego zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego, w tym również ww. przepisów RODO, konieczne jest, by organ w pierwszej kolejności prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy niezbędny do ustalenia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. W związku zaś z odesłaniem w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych nakazującym stosowanie do postępowań administracyjnych przed Prezesem UODO, o których mowa w rozdziałach 4-7 i 11 (a więc również w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji), ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, organ zobligowany był do stosowania reguł postępowania dowodowego określonych w ww. Kodeksie, w tym w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz dokonania oceny udowodnienia danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Dokonane ustalenia powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawierającym wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 K.p.a.). W ocenie Sądu pierwszej instancji organ naruszył ww. przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Organ nie ustalił bowiem prawidłowo stanu faktycznego tej sprawy, a niektóre ze stwierdzeń organu, istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Po pierwsze, w ocenie Sądu ustalenia organu dotyczące tego, kiedy i w jakich okolicznościach spółka weszła w posiadanie numeru rachunku bankowego skarżącego, stoją w sprzeczności z dokumentami znajdującymi się w aktach administracyjnych, w tym również z wyjaśnieniami samej spółki. Zdaniem organu spółka nabyła informacje o rachunku bankowym skarżącego bezpośrednio od niego w momencie nabycia przez skarżącego udziału w spółce, choć okoliczność ta nie wynika z umowy nabycia udziałów z dnia [...] maja 2017 r., w której numer rachunku bankowego skarżącego nie został podany. Nadto w piśmie z dnia 23 listopada 2021 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień, spółka wskazała, że weszła w posiadanie numeru rachunku bankowego w dniu 11 maja 2018 r. (a więc rok po zawarciu ww. umowy) w związku z ugodą zawartą w tym dniu przed Sądem Rejonowym w [...]. Tymczasem, zdaniem Sądu pierwszej instancji, ustalenie ww. okoliczności jest szczególnie istotne z punktu widzenia zasadności oceny wystąpienia w sprawie obowiązku informacyjnego określonego w art. 14 RODO, który aktualizuje się w przypadku, gdy podmiot uzyskał dane osobowe w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą. Sąd pierwszej instancji wskazał nadto, że zdaniem organu numer rachunku bankowego skarżącego był wykorzystywany przez spółkę i skarżącego "do wzajemnych transakcji finansowych między sobą". Tymczasem w aktach administracyjnych znajduje się jedynie jedno potwierdzenie dokonania przelewu przez spółkę tytułem wynagrodzenia za umorzenie udziału, co trudno uznać za potwierdzenie dokonywania "wzajemnych" transakcji, ponieważ dotyczy jedynie przelewu o charakterze jednorazowym. Organ nie wyjaśnił natomiast, na jakiej innej podstawie przyjął omawianą okoliczność za udowodnioną. Sąd pierwszej instancji podniósł też, że Prezes UODO nie wyjaśnił które konkretnie przepisy wskazanych przez niego aktów prawnych, czyli Kodeksu spółek handlowych, ustawy o rachunkowości oraz Ordynacji podatkowej, stanowią podstawę do przetwarzania danych osobowych skarżącego w zakresie dotyczącym numeru rachunku bankowego (a takiego zakresu przetwarzanych danych dotyczyła skarga). Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ nie wyjaśnił nadto na jakiej podstawie uznał za udowodnioną okoliczność otrzymania przez skarżącego od spółki klauzulę informacyjną, która realizowała obowiązek informacyjny określony w art. 13 ust. 1 i 2 RODO. Na znajdującym się w aktach administracyjnych przesłanym przez spółkę dokumencie "Klauzula informacyjna dotycząca zasad i sposobów przetwarzania danych osobowych wspólnika E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]" brak jest jakichkolwiek adnotacji o zapoznaniu się z nim przez skarżącego. Sąd dodał, że nadesłana wraz z klauzulą kserokopia jednej strony zwrotnego potwierdzenia odbioru nie zawiera informacji, czy przesyłka, której dotyczy, została doręczona adresatowi, kiedy została nadana i odebrana, a także jakiej w istocie przesyłki dotyczy. Organ tych okoliczności nie wyjaśnił, ani się do nich nie odniósł, co uniemożliwia poznanie, na jakiej podstawie organ uznał tę okoliczność za udowodnioną. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że opisane powyżej błędy w zebraniu, a przede wszystkim w ocenie zebranego materiału dowodowego, powodują, że kluczowe z punktu widzenia zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności sprawy nie zostały w sposób prawidłowy ustalone przez organ, co z kolei mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd nie przesądził czy skarga skarżącego jest zasadna, uznając, że ocena taka będzie możliwa dopiero po prawidłowym i wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł uczestnik postępowania, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, a niektóre ze stwierdzeń organu, istotnych z punktu widzenia jej rozstrzygnięcia, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, podczas gdy organ zastosował zasadę prawdy obiektywnej wynikającą z art. 7 K.p.a., w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., dokonał oceny udowodnienia wszelkich okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgodnie z art. 80 K.p.a. a dokonane ustalenia organu znalazły swój wyraz w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., a to: a) organ prawidłowo ustalił, że skarżąca kasacyjnie spółka weszła w posiadanie danych skarżącego w momencie nabycia przez niego udziałów, natomiast posiadanie numeru rachunku bankowego skarżącego skarżąca kasacyjnie spółka uzyskała w wyniku zawartej ugody; b) organ prawidłowo ustalił, że numer rachunku bankowego był wykorzystywany do transakcji finansowych, bowiem skarżący kasacyjnie uczestnik postępowania na wskazany numer rachunku bankowego skarżącego dokonał przelewu tytułem wynagrodzenia za umorzenie udziału; c) organ prawidłowo ustalił, że dane osobowe skarżącego przetwarzane są na podstawie kodeksu spółek handlowych, natomiast prawo do przetwarzania numeru rachunku bankowego skarżącego wynika z art. 74 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; d) organ prawidłowo ustalił, że skarżąca kasacyjnie spółka spełniła wobec skarżącego obowiązek informacyjny wynikający z art. 13 ust. 1 i 2 RODO; 2) art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a, polegające na braku wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci przedłożenia odpisu skargi dla skarżącej kasacyjnie spółki, działającej jako uczestnik postępowania na prawach strony, co w konsekwencji doprowadziło do braku doręczenia odpisu skargi skarżącego ww. spółce, która została pozbawiona możliwości ustosunkowania się do jej treści, a ponadto skardze tej nie powinien zostać nadany prawidłowy bieg, bowiem skarga ta zawierała ww. brak formalny. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o wyznaczenie rozprawy i rozpoznanie przedmiotowej skargi kasacyjnej na rozprawie, oraz o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest zasadna, jednakże z powodu wskazanego w skardze kasacyjnej uchybienia dotyczącego braku usunięcia wady formalnej samej skargi. Tym samym kontrola zaskarżonego wyroku zostanie ograniczona tylko do tego zakresu. Uzasadniony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 49 § 1 P.p.s.a. polegający na braku wezwania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci przedłożenia odpisu skargi dla skarżącej kasacyjnie Spółki, co w konsekwencji doprowadziło do braku doręczenia odpisu skargi skarżącego ww. Spółce. Jak wynika z akt sprawy, uczestnikiem postępowania na prawach strony była Spółka E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Tym samym wnosząc skargę skarżący J. K. powinien dołączyć do niej odpis zarówno dla strony przeciwnej (Prezesa UODO) jak i uczestnika na prawach strony – Spółki E. Sp. z o.o. Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Wymóg ten stosuje się wprost do skargi. Nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżący nie dołączył odpisu wniesionej skargi, który byłby przekazany uczestnikowi na prawach strony. Skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunku formalnego poprzez brak dołączenia odpisu skargi i w takiej sytuacji, stosując art. 49 § 1 P.p.s.a., przewodniczący wydziału miał obowiązek wezwać skarżącego o uzupełnienie skargi poprzez przedłożenie jej odpisu w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Rygor ten wynika wprost z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem sąd odrzuca skargę w przypadku, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Brakiem formalnym skargi jest brak dołączenia do niej wymaganych odpisów. Sąd pierwszej instancji powinien dostrzec to uchybienie także na rozprawie i podjąć stosowne czynności celem wezwania skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi. Nie spełnia wymogów doręczenia odpisu skargi uczestnikowi postępowania sporządzenie przez sąd kserokopii skargi i przesłanie takiej kserokopii uczestnikowi. Kwestia ta nie była jednolicie postrzegana w orzecznictwie, co spowodowało podjęcie przez NSA uchwały składu 7 sędziów z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13. W uchwale tej wyraźnie wskazano, że niedołączenie przez stronę liczby odpisów skargi i jej załączników wymaganej zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3, uniemożliwiającym nadanie skardze biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Sąd nie może zastępować strony skarżącej w sporządzeniu przez nią odpisów. Nawet, jeżeli taka czynność byłaby dokonana, to jest ona nieskuteczna i oznacza, że w sprawie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem pominąć i tego, że gdyby skarżący, prawidłowo wezwany do przedłożenia Sądowi pierwszej instancji odpisu skargi dla uczestnika, i tego zobowiązania nie wykonał, to wówczas skarga podlegała odrzuceniu, a nie merytorycznemu rozpoznaniu. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skoro Sąd pierwszej instancji nie usunął braku formalnego skargi, to tym samym zaskarżony wyrok podlega uchyleniu w całości na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., a sprawa zostaje przekazana temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd pierwszej instancji winien prawidłowo wezwać skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi i dopiero po jego usunięciu sprawę rozpoznać. W tym stanie sprawy przedwczesna byłaby kontrola zaskarżonego wyroku w zakresie obejmującym pozostały zarzut skargi kasacyjnej.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 15 marca 2024
- Symbol z opisem
- 647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych
- Hasła tematyczne
- Ochrona danych osobowych
- Skarżony organ
- Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
- Sędziowie
- Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 47 § 1, art. 49 § 1 · Dz.U. 2023 poz. 1634
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III OSK 1478/24 · 14 października 2026
Wyrok NSA z 14 października 2026 r., III OSK 1478/24
Sygnatura: III OSK 1398/24 · 9 października 2026
Wyrok NSA z 9 października 2026 r., III OSK 1398/24
Sygnatura: II SA/Wa 2394/25 · 8 października 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 8 października 2026 r., II SA/Wa 2394/25
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny