III OSK 801/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A.B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Ol 574/25 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia 21 lipca 2025 r. nr 166/2025/Pers. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 września 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 574/25.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2026 r. sygn. akt II SA/Ol 574/25 oddalił skargę A.B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia 21 lipca 2025 r. nr 166/2025/Pers. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy. Skargę kasacyjną od w/w wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł A.B. (dalej w skrócie: "skarżący"), wnosząc jednocześnie – na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") – o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowana trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący podkreślił, że brak wstrzymania wykonania decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej spowoduje natychmiastowe ustanie źródła jego dochodów, co spowoduje pozbawienie środków do życia. Ponadto wskazał, że zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy wywoła skutki w sferze stosunków kadrowych, które są niezwykle trudne do późniejszego przywrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie tego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał już prawomocne orzeczenie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia 21 lipca 2025 r. nr 166/2025/Pers. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy – postanowieniem z dnia 29 września 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 574/25 odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 listopada 2025 r. sygn. akt III OZ 639/25 oddalił zażalenie skarżącego na w/w postanowienie Sądu pierwszej instancji. W takiej sytuacji aktualny wniosek skarżącego, zawarty w skardze kasacyjnej, rozpoznawany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej jest zatem w istocie wniosek o zmianę w/w postanowienia WSA w Olsztynie z dnia 29 września 2025 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w skardze kasacyjnej ponowny wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia 21 lipca 2025 r. nr 166/2025/Pers. – nie zasługuje na uwzględnienie. NSA jest bowiem uprawniony do zmiany zapadłego prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu tylko wtedy, jeżeli uległyby zmianie okoliczności. Jak już natomiast wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 listopada 2025 r. sygn. akt III OZ 639/25, przedmiotem skargi w tej sprawie skarżący uczynił decyzję o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej z dniem 14 sierpnia 2025 r. i przeniesieniu do pasywnej rezerwy, a zatem w dacie złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu 22 sierpnia 2025 r., jak również w dniu orzekania przez WSA w Olsztynie, tj. w dniu 29 września 2025 r., skutek wynikający z zaskarżonej decyzji już nastąpił, bowiem decyzja o zwolnieniu ze służby została już wykonana. Objęcie ochroną przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko i wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. W sytuacji zaś, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania jest bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji brak jest podstaw do zmiany zapadłego już w tej sprawie postanowienia z dnia 29 września 2025 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.