Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 770/22

III OSK 770/22 - Wyrok NSA z 2024-12-11

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
11 grudnia 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1815/20 w sprawie ze skargi T.T na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 14 lipca 2020 r., nr 82 w przedmiocie przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T.T na rzecz Komendanta Głównego Straży Granicznej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 listopada 2021 r., II SA/Wa 1815/20, oddalił skargę T.T. o na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z 14 lipca 2020 r. nr 82, utrzymującą w mocy decyzję Komendanta [..] Oddziału Straży Granicznej z 2 czerwca 2020 r., nr 6974 w przedmiocie przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy. Naczelnik Wydziału Zamiejscowego Biura Spraw Wewnętrznych w [...] pismem z 17 marca 2020 r. poinformował Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej: "Komendant NOSG", "organ pierwszej instancji"), że Prokurator Prokuratury Krajowej w [...] Wydział Zamiejscowy Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji (dalej: "prokurator"), w ramach postępowania przygotowawczego PK II WZ Ds. 50.2019, 11 marca 2020 r. ogłosił T.T. (dalej: "skarżący") zarzut, że: w okresie od lipca 2011 r. daty dziennej nieustalonej do dnia listopada 2011 r. daty dziennej nieustalonej w [...] i innych miejscowościach [...] w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w związku z pełnioną funkcją publiczną, jako funkcjonariusz Straży Granicznej z [...] Oddziału Straży Granicznej - Placówki Straży Granicznej w [...] co najmniej dwudziestokrotnie przyjął od P.P. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w kwocie trzykrotnie po [...] zł oraz siedemnastokrotnie po [...] zł., tj. pieniądze w łącznej kwocie [...] zł w zamian za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa polegające na ujawnieniu P.P. informacji stanowiącej tajemnicę służbową o rozmieszczeniu patroli Straży Granicznej i wskazaniu czasu oraz miejsca, w których możliwe będzie wykonanie przemytu z terytorium [...] wyrobów tytoniowych bez polskich znaków skarbowych akcyzy, z uwagi na brak rozlokowania w tych miejscach patroli Straży Granicznej, którą uzyskał w związku z wykonywaniem czynności służbowych i której ujawnienie mogło narazić na szkodę prawnie chroniony interes, czyniąc sobie z popełnionego przestępstwa stałe źródło dochodu, tj. o przestępstwo z art. 228 § 3 k.k. w zb. z art. 266 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. W związku z przedstawionym skarżącemu zarzutami, Komendant NOSG decyzją z 18 marca 2020 r., nr 3980, działając na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 305, dalej: "ustawa o Straży Granicznej") oraz § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a i § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania w czynnościach służbowych funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1581, dalej: "rozporządzenie MSWiA z 4 marca 2002 r."), zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres od 19 marca 2020 r. do 19 czerwca 2020 r. Pismem z 27 maja 2020 r. prokurator poinformował organ pierwszej instancji, że postępowanie przygotowawcze PK II WZ Ds. 50.2019 jest w toku, a ogłoszone funkcjonariuszowi zarzuty nie uległy zmianie. Wobec powyższego, Komendant NOSG decyzją z 2 czerwca 2020 r., nr 6974, działając na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej oraz § 1 ust. 3 w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz § 2 rozporządzenia MSWiA z 4 marca 2002 r., przedłużył zawieszenie w czynnościach służbowych skarżącego do czasu ukończenia postępowania karnego. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Komendant Główny Straży Granicznej (dalej: "KGSG" lub "organ odwoławczy") decyzją z 14 lipca 2020 r., nr 82 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołując się na art. 31 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą wątpliwości co do nieposzlakowanej opinii skarżącego, w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego. Czyny zarzucane skarżącemu przez prokuratora pozostają w bezpośrednim związku ze służbą i związane są z naruszeniem obowiązków służbowych skarżącego. Dopuszczenie skarżącego do wykonywania obowiązków służbowych w sytuacji, gdy toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o czyn związany ze służbą, naruszałoby wizerunek Straży Granicznej jako formacji stojącej na straży praworządności i porządku publicznego, a nadto miałoby demoralizujący wpływ na współpracowników. Organ odwoławczy zaznaczył, że celem zastosowania art. 43 ustawy o Straży Granicznej jest odsunięcie funkcjonariusza od bieżącego wypełniania zadań służbowych w sytuacji, gdy istnieją konkretne podstawy do przyjęcia, że przestał on spełniać wymogi stawiane funkcjonariuszowi Straży Granicznej i naruszył przepisy prawa karnego. Przy czym zawieszenie w czynnościach służbowych nie koliduje w jakimkolwiek stopniu z obowiązującą w postępowaniu karnym zasadą domniemania niewinności. KGSG podkreślił, że z chwilą wszczęcia postępowania karnego właściwy organ zobowiązany jest obligatoryjnie zawiesić funkcjonariusza w wykonywaniu przez niego czynności służbowych na okres trzech miesięcy, o tyle przedłużenie tego zawieszenia dotyczy okresu następującego bezpośrednio po upływie wspomnianych trzech miesięcy, i dlatego ocena zaistnienia szczególnego uzasadnionego przypadku (art. 43 ust. 3 ustawy pragmatycznej), przemawiającego za takim przedłużeniem, musi odnosić się do tych okoliczności sprawy, które istnieją do chwili upływu trzech miesięcy od wszczęcia postępowania karnego. W tym stanie rzeczy KGSG uznał, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę KGSG wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym wyżej wyrokiem oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu pierwszej instancji organ był uprawniony do tego, aby uznać, że w sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, uzasadniający przedłużenie skarżącemu okresu zawieszenia w czynnościach zawodowych z uwagi na popełnienia przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego, jak również z uwagi na charakter (wagę) czynów zarzucanych skarżącemu, w tym zarzut popełnienia przestępstwa na szkodę [...] Oddziału Straży Granicznej. Przedstawienie skarżącemu przez prokuratora zarzutów dotyczących popełnienia przestępstw umyślnych spowodowało utratę nieposzlakowanej opinii niezbędnej do dalszego rzetelnego pełnienia służby. Dalsze pełnienie przez skarżącego służby godziłoby w jej dobre imię oraz wpływałoby negatywnie na ocenę tej formacji w środowisku społecznym. Zdaniem Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący ustaliły i oceniły wszystkie okoliczności istotne dla wydania rozstrzygnięcia. Co istotne, kluczowe w sprawie okoliczności faktyczne w postaci przedstawienia skarżącemu przez prokuratora zarzutu popełnienia ww. przestępstw i toczącego się nadal postępowania karnego, nie były między stronami sporne Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że wprawdzie zaskarżona decyzja ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, nie mniej jednak jej ocena wskazuje, że organ uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w sposób uniemożliwiający postawienie mu zarzutu dowolności, czy wyjścia poza granice uznania administracyjnego. Jednocześnie Sąd uznał, że podnoszone przez skarżącego zarzuty związane z prawidłowością wszczęcia i prowadzenia postępowania karnego nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie karne toczy się bowiem niezależnie od postępowania administracyjnego. Konkludując Sąd stwierdził, że brak było podstaw do eliminacji zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. Rozstrzygnięcie o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego w okolicznościach niniejszej sprawy jest prawidłowe, a zaistniałe w sprawie uchybienia o charakterze procesowym (art. 61 § 4 k.p.a.) nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy Skarżący, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo że w sprawie Sąd uznał rację skarżącego, co do naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., co przejawiało się tym, że w sprawie w ogóle nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne (nie zostało wydane odpowiednie postanowienie w przedmiocie wszczęcia takiego postępowania), co w konsekwencji prowadziło do tego, że skarżący na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji w ogóle nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym, które formalnie nie zostało wszczęte i w konsekwencji uniemożliwiono skarżącemu branie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a mimo uznania przez Sąd zasadności postawionych w tym zakresie zarzutów oddalenie skargi z uwagi na niezasadne przyjęcie, że postawione w tym zakresie zarzuty nie mają wpływu na wynik sprawy, w sytuacji gdy naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do naruszenia fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego i wydania decyzji mimo faktycznego pozbawienia skarżącego możliwości podjęcia jakichkolwiek działań przed Komendantem NOSG; 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi i w konsekwencji zaakceptowanie przez WSA w Warszawie zaniechania przez organy oceny materiału dowodowego, w tym powoływanych przez skarżącego dowodów i uznanie, że samo wszczęcie postępowania karnego uzasadnia zawieszenie funkcjonariusza Straży Granicznej z zajmowanego przez niego dotychczas stanowiska, w sytuacji gdy powoływany przez Sąd art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej stwarza tego rodzaju możliwości, nie nakazując obligatoryjnie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zawieszenia w służbie funkcjonariusza na wypadek wszczęcia postępowania karego, co w konsekwencji nakłada na organ administracyjny obowiązek uzasadnienia wydanej w ten sposób decyzji. Art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej nie może być bowiem rozumiany w ten sposób, że samo wszczęcie postępowania karnego uzasadnia zawieszenie funkcjonariusza Straży Granicznej z pełnienia przez niego obowiązków, taka wykładania wspomnianego przepisu powodować będzie, że nawet całkowicie niezasadne wszczęcie postępowania karnego (z jakim mamy do czynienia w sprawie), skutkować będzie, że wieloletni, oddany służbie funkcjonariusz Straży Granicznej, wyeliminowany zostanie ze służby (nawet w przypadku bezzasadnie formułowanych wobec niego pomówień - z czym mierzymy się w sprawie); 3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi mimo, że organ odwoławczy w ogóle nie rozpoznał sprawy na nowo i ograniczył się tylko do rozpoznania wniesionego odwołania, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie przeprowadzenie postępowania drugoinstancyjnego było uzasadnione szczególnie, ponieważ organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego wydając jedynie decyzję administracyjną; 4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a., w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, że w sprawie interes władzy publicznej zdecydowanie dominuje nad interesem jednostki, bowiem w ogóle nie rozważono sytuacji osobistej, finansowej, zawodowej skarżącego, który faktycznie pomimo braku uzasadnionych powodów został pozbawiony źródła utrzymania jego oraz jego rodziny, gdy tymczasem na przestrzeni wielu lat był szczególnie uznanym i oddanym funkcjonariuszem Straży Granicznej; 5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi pomimo, że wydane wobec skarżącego decyzje obu instancji wydane zostały całkowicie dowolnie, brak w nich jasnego uzasadnienia powodów, którymi organ się kierował na etapie ich wydawania — natomiast uzasadnieniem wydanej w tym zakresie decyzji nie może być ograniczenie się przez organ wyłącznie do przywołania samego wszczęcia postępowania karnego, tak jak mato miejsce w niniejszej sprawie; II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z w zw. z art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, poprzez oddalenie przez Sąd wywiedzionej w sprawie skargi, co skutkowało usankcjonowaniem sposobu stosowania art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej przez organy, przejawiającego się tym, że organ niejako automatycznie zawiesza w obowiązkach służbowych funkcjonariusza w sytuacji wszczęcia wobec niego postępowania karnego, nie badając żadnych okoliczności towarzyszących zainicjowaniu tego rodzaju postępowania i faktycznie automatycznie wydaje decyzję nawet bez formalnego wszczęcia odpowiedniego postępowania administracyjnego, a wydana decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia z jakich powodów organ zawiesił funkcjonariusza z pełnionej przez niego służby, co niejako czyni tego rodzaju postępowanie administracyjne fikcyjnym, a sposób jego prowadzenia narusza fundamentalne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz wniósł o przeprowadzenie rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż sformułowane w niej zarzuty nie zostały oparte na uzasadnionych podstawach. Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariusza zawiesza się w czynnościach służbowych na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w razie jego tymczasowego aresztowania lub wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Natomiast, stosownie do ust. 2 powołanego przepisu, funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo nieumyślne ścigane z oskarżenia publicznego albo przestępstwo skarbowe nieumyślne lub postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby – na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. Zasadą jest zatem zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych na okres nie dłuższy niż 3 lub 12 miesięcy, a "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" przedłużenie tego okresu, stosownie do art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, wymaga wydania odrębnej decyzji i zawsze (z woli ustawodawcy) następuje do czasu zakończenia postępowania karnego, czyli na czas bliżej nieokreślony. Użycie w przepisie art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej niedookreślonego zwrotu "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" oznacza, że decyzja o możliwości przedłużenia okresu zawieszenia funkcjonariusza Straży Granicznej w pełnieniu obowiązków służbowych ma charakter uznaniowy. Z tego względu wykładnia powyższego przepisu nie powinna prowadzić do rozszerzenia pojęcia "szczególnie uzasadnione przypadki", ale powinna oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe dalsze pełnienie obowiązków służbowych przez funkcjonariusza Straży Granicznej, a konieczność jego odsunięcia od pełnienia tych obowiązków zachodzi ze względu na ważny interes służby. Instytucja przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, może znaleźć zastosowanie, gdy organ wykaże zaistnienie przesłanki z tej normy prawnej i to przez pryzmat możliwości wykonywania obowiązków służbowych przez funkcjonariusza. W trakcie dokonywania oceny w powyższej kwestii, organ zobligowany jest mieć na uwadze zarówno słuszny interes obywateli, tutaj funkcjonariusza, jak też uwzględnić interes społeczny, w tym przypadku służby. Decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego wymaga szczególnie starannego uzasadnienia w odniesieniu do wyboru zastosowanego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola takiej decyzji jest ograniczona do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W orzecznictwie podkreśla się, że samo zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych na podstawie art. 43 ust. 1 i 3 ustawy o Straży Granicznej pełni rolę podobną do roli środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym. Zgodnie z art. 276 k.p.k., tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oskarżonego w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu albo nakazać powstrzymanie się od określonych działalności. Jednakże w obu wypadkach instytucja zawieszenia w czynnościach służbowych realizuje, co wymaga podkreślenia, odmienne cele. Zawieszenie funkcjonariusza przez przełożonego - służy ochronie dobrego imienia i prestiżu Straży Granicznej, natomiast zgodnie z dyrektywą art. 249 § 1 k.p.k. środki zapobiegawcze, w tym zawieszenie w czynnościach służbowych, stosuje się w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., I OSK 2614/17). Wystąpienie okoliczności unormowanych w art. 43 ust. 1 i ust. 3 ustawy o Straży Granicznej stanowi samodzielną, niezależną od zastosowanego przez prokuratora na podstawie art. 276 k.p.k. środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Przepis art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej dotyczy tych funkcjonariuszy Służby Granicznej, wobec których wydano już decyzję administracyjną o zwieszeniu czynności służbowych w sprawie o przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego na okres do trzech miesięcy. O ile z chwilą wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego w sprawie ściśle określonego rodzaju przestępstwa właściwy organ Straży Granicznej zobowiązany jest obligatoryjnie zawiesić tego funkcjonariusza w pełnieniu przez niego czynności służbowych na okres do trzech miesięcy, o tyle przedłużenie tego zawieszenia należy odnosić do okresu następującego bezpośrednio po upływie pierwotnego zawieszenia. Dlatego ocena zaistnienia szczególnego przypadku, jakim mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, musi uwzględniać aktualny etap toczącego się postępowania karnego. Postępowanie w przedmiocie zawieszenia funkcjonariusza w obowiązkach nie ma na celu wykazanie, że doszło do popełnienia zarzucanego czynu, gdyż to będzie przedmiotem postępowania dowodowego w toku postępowania karnego. Jeżeli więc przeciwko funkcjonariuszowi toczy się jeszcze postępowanie przygotowawcze, to ustawowej cechy szczególności przypadku mającego przemawiać za przedłużeniem zawieszenia w czynnościach służbowych należy poszukiwać przede wszystkim w postanowieniu o przedstawienia mu zarzutów. Z tego względu nie sam fakt toczącego się przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, lecz charakter przedstawionych w takim postanowieniu zarzutów może przesądzać, czy możliwe jest dopuszczenie do sytuacji, że funkcjonariusz będzie pełnił służbę, czy też nadal powinien być odsunięty od wykonywania swych obowiązków służbowych. Jeżeli zatem w sprawie karnej zgromadzone dowody pozwoliły na przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, zważywszy dodatkowo, że jeden z tych zarzutów odnosi się do przestępstwa popełnionego na szkodę organu, pozostaje zatem w związku ze służbą, to stan taki można ocenić jako szczególny przypadek uzasadniający zastosowanie wobec takiego funkcjonariusza instytucji, o jakiej mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej (por. wyrok NSA z 7 marca 2013 r., I OSK 1376/12). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżącemu 11 marca 2020 r. postawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego. Przedstawiony zarzut bez wątpienia pozostaje w bezpośrednim związku ze służbą, jest związany z naruszeniem obowiązków służbowych funkcjonariusza, gdyż polega na co najmniej dwudziestokrotnym przyjęciu korzyści majątkowej o łącznej kwocie [...] zł w zamian za ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę służbową o rozmieszczeniu patroli Straży Granicznej i wskazaniu czasu i miejsca, w których będzie możliwe wykonanie przemytu z terytorium Ukrainy wyrobów tytoniowych bez polskich znaków skarbowych akcyzy. NSA wiadomym jest z urzędu, z akt sprawy o zwolnienie skarżącego ze służby w Straży Granicznej toczącej się pod sygnaturą III OSK 2440/22, że w rozpoznawanej sprawie został wniesiony do Sądu przeciwko skarżącemu akt oskarżenia. Wskazane powyżej okoliczności zostały uwzględnione przez orzekające w sprawie organy, które oceniły, że czyn, o popełnienie którego podejrzany jest skarżący, stanowi całkowite sprzeniewierzenie się rocie złożonego ślubowania i zasadom etyki zawodowej. W sytuacji gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do nieposzlakowanej opinii skarżącego, dopuszczenie go do realizacji obowiązków służbowych, naruszałoby wizerunek Straży Granicznej jako formacji stojącej na straży praworządności i porządku publicznego i wywierałoby demoralizujący wpływ na współpracowników. Mając na względzie powyższe zarzut naruszenia art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej przez jego błędne zastosowanie należy uznać za bezpodstawny. Także zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie. Jak wynika z art. 7 k.p.a. organ jest związany zasadą prawdy obiektywnej, która wyraża się w obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w przepisie art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego - przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. Uwzględniając zastosowaną w sprawie podstawę przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych, organ obowiązany był zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, a zwłaszcza wystąpienia szczególnie uzasadnianego przypadku, jak i pozwalałby na wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem decyzji wydanej na podstawie powyższego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, że taki materiał został w sprawie zgromadzony, a jego ocena była swobodna lecz nie dowolna. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustalenia faktyczne nie były między stronami sporne. W sprawie istotne było, że skarżącemu został postawiony określony i opisany w decyzji zarzut, pozostający w ścisłym związku z pełnioną służbą i że postępowanie karne nie zostało zakończone. Organ w zaskarżonej decyzji, w zgodzie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowo wyjaśnił, w jakich okolicznościach upatruje zaistnienia w sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku", jak również dlaczego przyjął prymat interesu społecznego nad słusznym interesem skarżącego. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego wynika szereg istotnych obowiązków organów administracyjnych, w tym – w uproszczeniu - obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej (art. 8), zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym jego stadium (art. 10 § 1), wyjaśniając zasadność przesłanek, jakimi organy kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 § 1), działania wnikliwego i szybkiego (art. 12). Nadto organy administracyjne mają obowiązek praworządnego działania i podejmowania wszelkich czynności w celu wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7), jak też informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, udzielając niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w celu uniknięcia przez strony szkody wywołanej nieznajomością prawa (art. 9). Ocena działania organu stosownie do przytoczonych reguł wymaga każdorazowego odniesienia do okoliczności indywidualnej sprawy administracyjnej, także pod kątem skutków ewentualnych zaniedbań. Analizując okoliczności tej sprawy, w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodobna zarzucić organowi uchybienia wskazanym przepisom. Organy administracji przytoczonym wymogom sprostały, bowiem wyjaśniły sprawę do rozstrzygnięcia i wydały orzeczenia zgodne z zasadą praworządności, rozważając kwestię słusznego interesu strony, jak i interesu społecznego. Precyzując do czego sprowadza się interes służby, organy zasadnie przyjęły, że w okolicznościach sprawy góruje on nad interesem funkcjonariusza przejawiającym się pogorszeniem jego sytuacji materialnej w wyniku obniżenia uposażenia. Stanowisko organu w tym zakresie jest przekonujące i w pełni należy się z nim zgodzić. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebranym materiale dowodowym i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Taka sama zasadę należy odnieść do zarzutu naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżący formułując zarzut naruszenia powyższych przepisów nie precyzuje jaki był wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Zwrócić należy uwagę, że zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. in fine, należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II GSK 784/10 i przywołane w nim: wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06; wyrok SN z 21 marca 2006 r., I CSK 63/05; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, str. 508). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej z powyższej powinności nie wywiązał się. Zauważenia wymaga, że skarżący odwołała się od rozstrzygnięcia organu pierwszej, w którym to środku odwoławczym mógł, i to uczynił, przedstawić swoje stanowisko w sprawie. Skarżący w swojej argumentacji odwołuje się jednak zasadniczo do toczącego się postępowania karnego, co jednak nie mogło być uznane za zasadne. Zarówno organy, jak i Sąd pierwszej instancji wyjaśniły, że organy nie mogą oceniać zasadności postawionego skarżącemu zarzutu, jak i prawidłowości podjętych w postępowaniu karnym czynności procesowych. Nie mogą też dokonywać oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym. Podkreślenia także wymaga, że zarzut naruszenia art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. zawarty był również w skardze do Sądu pierwszej instancji i Sąd ten szczegółowo do tego zarzutu się odniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z argumentacją Sądu należy się w pełni zgodzić, uznając nadto, że nie została ona skutecznie podważona w skardze kasacyjnej. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP. W sprawie została zachowana zasada dwuinstancyjności postępowania. Istota wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności sprowadza się do spoczywającego na organie odwoławczym obowiązku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W praktyce oznacza to, iż organ drugiej instancji ma obowiązek po pierwsze, ocenić prawidłowość decyzji organu pierwszej instancji, po drugie zaś rozpoznać sprawę na nowo biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie orzekania przez ten organ. Na organie odwoławczym spoczywa przy tym również obowiązek ustosunkowania się do zgłoszonych w złożonym środku zaskarżenia zarzutów i wniosków. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności sytuacja, w której organ rozpoznając odwołanie w uzasadnieniu ostatecznej decyzji nie ustosunkuje się do niektórych z zarzutów zawartych w odwołaniu, zwłaszcza tych dotyczących kwestii niemających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zasadnicze znaczenie ma czy organ rozpoznała istotę sprawy, także w kontekście stanowiska strony wyrażonego w odwołaniu. Ten obowiązek w rozpoznawanej sprawie został zrealizowany. Organ odwoławczy wyjaśnił dlaczego przyjął, że w sprawie zrealizowała się przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", jak i dlaczego interes służby góruje nad interesem skarżącego. Odniósł się też do zarzutów skarżącego dotyczących toczącego się postępowania karnego. Powyższe prowadzi do wniosku o niezasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. Skoro zaskarżona decyzja nie naruszała uszczegółowionych w skardze kasacyjnej przepisów, to zasadnym było oddalenie skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 marca 2022
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/ Tamara Dziełakowska /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny