III OSK 768/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Olga Żurawska–Matusiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Gromulska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1858/21 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzaju Sił Zbrojnych z dnia 9 marca 2021 r., nr 2/II/21 w przedmiocie świadczeń z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dowódcy Generalnego Rodzaju Sił Zbrojnych na rzecz T. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 grudnia 2021 r., II SA/Wa 1858/21, po rozpoznaniu skargi T.G. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 9 marca 2021 r., nr 2/II/21 w przedmiocie świadczeń z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Komendant Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w [...] (dalej: "organ pierwszej instancji") decyzją z 30 stycznia 2020 r., nr 27/2020, na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z poź. zm., dalej: "k.p.a."), art. 95 pkt 2, art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 97 w zw. z art. 97a i art. 104 ust. 1 oraz art. 95 pkt 3, art. 83 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 90 ust. 2 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 330 z póź. zm., dalej: "ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych"), przyznał skarżącemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej 31 stycznia 2020 r., następujące należności pieniężne: 1. odprawę w wysokości 600 % miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, z uwzględnieniem art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tj. w kwocie: [...] zł; 2. ekwiwalent pieniężny za 41 dni urlopu wypoczynkowego za 2020 rok oraz za urlopy zaległe: 33 dni za 2014 rok, 41 dni za 2015 rok, 41 dni za 2016 rok, 41 dni za 2017 rok, 41 dni za 2018 rok, 41 dni za 2019 rok, tj. w kwocie: [...] zł; 3. dodatkowe uposażenie roczne za 2020 rok w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który dodatkowe uposażenie roczne przysługuje, tj. w kwocie: [...] zł. Skarżący wniósł odwołanie, zaskarżając punkt 1 i 2 ww. decyzji. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych (dalej: "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") decyzją z 15 czerwca 2020 r., nr 5/11/20, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w zaskarżonym zakresie i przekazał sprawę Komendantowi Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w [...] do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż organ ten, w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji nie zawarł ustaleń mających wpływ na wysokość należności oraz nie podał ile wynosi uposażenie należne żołnierzowi w ostatnim dniu pełnienia służby, a także jakie należności pieniężne składają się na jego wysokość i jakimi decyzjami administracyjnymi zostały przyznane. Według organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie uzasadnił dlaczego przyjął, że w przypadku skarżącego ma zastosowanie art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ani też co stanowiło podstawę wyliczeń uposażenia należnego żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, WSA w Warszawie wyrokiem z 22 września 2020 r., II SA/Wa 1388/20, uchylił decyzję organu drugiej instancji z 15 czerwca 2020 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych decyzją z 9 marca 2021 r., nr 2/11/21: (I) uchylił pkt 1 decyzji Komendanta Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w [...] z 30 stycznia 2020 r., Nr 27/2020, w części obejmującej wysokość odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i w tym zakresie przyznał przedmiotową należność w wysokości [...] zł. W pozostałym zakresie pkt 1 ww. decyzji utrzymał w mocy; (II) uchylił pkt 2 decyzji Komendanta Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w [...] z 30 stycznia 2020 r., Nr 27/2020, w sprawie przyznania ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy i w tym zakresie przyznał przedmiotową należność w wysokości [...] zł. W pozostałym zakresie pkt 2 ww. decyzji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu ww. decyzji organ drugiej instancji wyjaśnił, że skarżący pełnił służbę wojskową nieprzerwanie od [...] 1988 r. Na skutek wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego [...] 2019 r., z 31 stycznia 2020 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej decyzją Ministra Obrony Narodowej z 20 sierpnia 2019 r., Nr 1935. Przywołując brzmienie art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ odwoławczy wskazał, iż skarżącemu przysługuje odprawa w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym. Jak podał organu drugiej instancji, do 31 marca 2019 r. skarżący pełnił służbę na stanowisku służbowym Naczelnik Wydziału [...]: płk, zaszeregowanym do grupy uposażenia U:16. Z 1 kwietnia 2019 r. objął obowiązki na stanowisku służbowym Naczelnik Wydziału [...]: płk, zaszeregowanym do grupy uposażenia U:16A, a więc na stanowisku służbowym o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia. Następnie od 1 kwietnia 2019 r. do 16 lipca 2019 r., tj. do dnia dokonania wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, skarżący dwukrotnie zmieniał stanowisko służbowe (odpowiednio z 16 maja 2019 r. stanowisko służbowe Naczelnik Wydziału [...]: płk, zaszeregowane do grupy uposażenia U;16A i z 25 czerwca 2019 r. stanowisko służbowe Naczelnik Wydziału [...]: płk, zaszeregowane do grupy uposażenia U:16A). Jak uznał organ drugiej instancji, z akt sprawy wynika, iż skarżący dokonując wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej 16 lipca 2019 r., uczynił to w okresie nieprzekraczającym dwunastu miesięcy od dnia objęcia pierwszego stanowiska służbowego zaszeregowanego do grupy uposażenia U:16A. Natomiast po pierwszym wyznaczeniu skarżącego na stanowisko służbowe z wyższą grupą uposażenia, jeszcze dwukrotnie zmienił stanowisko służbowe o tym samym stopniu etatowym i takiej samej grupie uposażenia. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych stwierdził, że skarżący wypowiedział stosunek służbowy w okresie dwunastu miesięcy od dnia objęcia przez niego obowiązków na stanowisku służbowym o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia, dlatego podstawę wymiaru należności z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, stosownie do art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ustala się przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym Naczelnika Wydziału, na którym żołnierzowi przysługiwała grupa uposażenia 16. Przy czym, jak podał organ odwoławczy, przez "poprzednie stanowisko służbowe" rozumieć należy ostatnie stanowisko służbowe, do którego zaszeregowano niższą grupę uposażenia. Organ drugiej instancji wywiódł, iż decydując się na odejście z zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia, skarżący de facto zgodził się na konsekwencje prawne wynikające z art. 97a ww. ustawy. Organ drugiej instancji uznał, że skarżącemu przysługują należności z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z uwzględnieniem uposażenia przysługującego mu z tytułu zajmowania do 31 marca 2019 r. stanowiska służbowego Naczelnika Wydziału. W marcu 2019 r. skarżącemu przysługiwało uposażenie zasadnicze ustalone według grupy uposażenia U:16 w kwocie [...] zł (ustalone w oparciu o obowiązujące w przedmiotowym okresie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 stycznia 2019 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 135), dodatek za długoletnią służbę wojskową w wymiarze 30% uposażenia zasadniczego, tj. w kwocie [...] zł oraz dodatek specjalny z tytułu pełnienia służby wojskowej w wysokości 1,70 mnożnika kwoty bazowej, tj. w kwocie [...] zł. Przy tak zrekonstruowanych składnikach uposażenia należnego stronie na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym jego wysokość ustalono na kwotę [...] zł. Zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego, wobec ponad trzydziestojednoletniego stażu służby wojskowej skarżącemu przysługuje na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 97a cytowanej ustawy, odprawa w wysokości 600% uposażenia ustalonego zgodnie z ww. regułami, tj. odprawa w kwocie [...]. Przywołując art. 95 pkt 2 w zw. z art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ drugiej instancji podał, że skarżącemu przysługuje także ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane 279 dni urlopu wypoczynkowego, którego wysokość za każdy dzień tego urlopu wynosi 1/22 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, tj. w kwocie [...]. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że analiza charakteru naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zakresie, w jakim organ ten błędnie ustalił wysokość uposażenia należnego stronie na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, a w konsekwencji błędnie ustalił wysokość odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop przyznanych zaskarżoną decyzją, wykazała, iż naruszenie to ma charakter rażący. Jak podał organ odwoławczy, do takiego wniosku prowadzi w pierwszej kolejności zestawienie przepisu mającego zastosowanie w sprawie, mówiącego o uposażeniu należnym na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym z treścią rozstrzygnięcia, które w zakresie wysokości przyznanych należności, uwzględnia uposażenie wyższe od należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym. Okolicznością, która wzmacnia przyjętą przez organ drugiej instancji kwalifikację naruszenia, jakiego dopuścił się organ pierwszej instancji przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy, jest w ocenie organu odwoławczego skutek ekonomiczny do jakiego zaskarżona decyzja prowadzi, tj. przyznanie stronie prawa do świadczeń w kwocie o [...] zł przekraczającej świadczenia rzeczywiście należne. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki wyłączające regułę zakazu reformationis in peius, zawartą w art. 139 k.p.a., skoro zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z tego względu organ drugiej instancji uznał za zasadne rozstrzygnięcie na niekorzyść strony. Skarżący nie zgadzając się z ww. decyzją, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ odwoławczy wnioskował o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Opisanym na wstępie wyrokiem, Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 9 marca 2021 i rozstrzygnął o kosztach postępowania. W pierwszej kolejności Sąd Wojewódzki podkreślił, że podziela dokonaną przez organ drugiej instancji wykładnię art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak również ustalenia organu odwoławczego co do tego, że podstawę wymiaru odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop należało ustalić przyjmując uposażenie należne skarżącemu na stanowisku służbowym Naczelnik Wydziału [...], zaszeregowanym do grupy uposażenia U: 16, tj. na stanowisku, które skarżący zajmował do 31 marca 2019 r. Z tego powodu zarzuty skargi dotyczące niewłaściwej wykładni i błędnego zastosowania przez organ odwoławczy art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Sąd Wojewódzki uznał za nietrafne. Jak podał WSA w Warszawie, niezależnie od powyższego, Sąd pierwszej instancji obowiązany był wyeliminować zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego. Sąd uznał za nieuzasadnione stwierdzenie organu drugiej instancji, że w sprawie tej spełnione zostało kryterium rażącego naruszenia prawa wyłączające zakaz reformationis in peius, o którym mowa w art. 139 k.p.a. Sąd nie podzielił twierdzenia organu odwoławczego, że naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji sprowadzające się, jak wskazał organ odwoławczy, do "błędnego ustalenia wysokości odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop" ma charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd Wojewódzki wywiódł, że wbrew stanowisku organu odwoławczego, zestawienie art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zastosowanego przez organ pierwszej instancji, z treścią rozstrzygnięcia decyzji tego organu z 30 stycznia 2020 r., tj. przyznaniem odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w związku ze zwolnieniem ze służby w wysokości wskazanej w tej decyzji, nie daje podstaw do stwierdzenia, że mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Samo stwierdzenie przez organ odwoławczy, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji uwzględnia uposażenie wyższe od należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku, nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Także wskazanie przez organ na skutek ekonomiczny przy rozważaniu rażącego naruszenia prawa nie daje podstaw do zakwalifikowania błędu organu pierwszej instancji jako rażącego naruszenia prawa. Sąd pierwszej instancji polecił organowi odwoławczemu, aby ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił ocenę prawną Sądu przedstawioną w uzasadnieniu wyroku, wyrażającą się w stwierdzeniu, że brak było podstaw, aby naruszenie prawa w decyzji organu pierwszej instancji kwalifikować jako rażące. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł organ odwoławczy, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 97a w zw. z art. 72 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię przepisu prawa materialnego, tj. art. 97a w zw. z art. 72 ww. ustawy, a w konsekwencji uznanie, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka do przełamania zakazu reformationis in peius, polegająca na rażącym naruszeniu przez organ pierwszej instancji art. 97a w zw. z art. 72 ww. ustawy, co skutkowało uchyleniem decyzji Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 9 marca 2021 r., Nr 2/11/21; II. naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a., poprzez uznanie decyzji organu drugiej instancji, za wadliwą i jej uchylenie, a nadto zaniechanie oddalenia skargi, podczas gdy w sprawie zachodziła przesłanka do przełamania zakazu reformationis in peius wyrażonego w art. 139 k.p.a., co stanowiło o prawidłowości ww. decyzji, - art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, polegające na wydaniu wyroku bez wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, która to stanowi niezbędny element uzasadnienia, a w konsekwencji uniemożliwienie zbadania wyroku w toku instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Kasator wnioskował również o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja służąca wykazaniu zasadności przedstawionych w skardze zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne. Jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych, wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. Wyjątkowo Naczelny Sąd Administracyjny dopuszcza usunięcie wadliwości zgłoszonej podstawy kasacyjnej w drodze rozumowania, przez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu tego środka odwoławczego. Jednakże również w takim przypadku zastrzega, że nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie motywów skargi kasacyjnej, tym bardziej, że wyodrębnienie zarzutów z treści uzasadnienia skargi zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej ten środek zaskarżenia. Tym samym podstawę rozpoznania winny stanowić tylko takie zarzuty, których sformułowanie nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., III OSK 4786/21). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jednak w tym przypadku na wstępie należało rozważyć zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego. Zarzut naruszenia przepisów postępowania stanowi bowiem procesową konsekwencję podważonej błędnej wykładni podanego w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, a więc procesowe odzwierciedlenie koncepcji materialnej, przedstawionej przez autora skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 97a w zw. z art. 72 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną wykładnię nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. W pierwszej kolejności zauważenia wymaga, że art. 72 ww. ustawy składa się z trzech ustępów o różnej treści normatywnej, a skarżący kasacyjnie nie określił, do którego z nich skierowany jest zarzut. Uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje, że chodzi o ust. 1 art. 72 ww. ustawy. Przepis ten wprawdzie został przytoczony przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jednakże Sąd nie dokonywał jego interpretacji, jak również nie badał prawidłowości jego zastosowania przez organ. Sąd w swoich rozważaniach skoncentrował się na przepisie art. 97a ww. ustawy, albowiem to naruszenie tego przepisu zostało zakwalifikowane przez organ jako rażące. Organ w zaskarżonej decyzji nie odwoływał się do art. 72 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie ocenił, że w organ pierwszej instancji naruszył ten przepis w sposób rażący. Nie było zatem powinnością Sądu pierwszej instancji badanie, czy orzekający w sprawie Komendant Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w [...], rażąco naruszył także inne przepisy ponad te, które w zaskarżonej decyzji wskazał jako rażąco naruszone organ odwoławczy. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, przy czym autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Ten wymóg w rozpoznawanej sprawie nie został zrealizowany. Organ wprawdzie określił jak przepis art. 97a ustawy winien być jego zdaniem rozumiany, nie wyjaśnił jednak na czym polegała jego błędna interpretacja dokonana przez Sąd. Co istotne Sąd pierwszej instancji, uznając niezasadność skargi w zakresie zarzutów niewłaściwej wykładni i błędnego zastosowania art. 97a ww. ustawy, zaaprobował wykładnię przepisu przeprowadzoną przez organ. Sąd w swoich rozważaniach skoncentrował się natomiast na ocenie stanowiska organu przyjmującego, że organ pierwszej instancji rażąco naruszył art. 97a ww. ustawy, co pozwalało na zastosowanie wyłączenia przewidzianego art. 139 k.p.a. Ocenę Sądu pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny podziela. Art. 139 k.p.a. dopuszcza odstępstwa od zakazu reformationis in peius, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Odstępstwa te mają charakter wyjątków od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej strony odwołującej się i jako takie nie podlegają wykładni rozszerzającej. Powinny mieć zatem zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się organ odwoławczy zobowiązany jest szczegółowo wykazać w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 k.p.a. Dla przełamania ograniczenia przewidzianego art. 139 k.p.a. konieczne jest wykazanie "rażącego" naruszenia prawa. Oznacza to zastosowanie przez organ administracji przepisu do danego stanu faktycznego wbrew jego literalnemu brzmieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takim wypadku zachodzą skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, ponieważ nie da się pogodzić z wymaganiami praworządności skutków, które pozostają w oczywistej i jawnej sprzeczności z wzorcem wynikającym z ustawy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2024 r., I GSK 717/23). O rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Brak któregoś z wymienionych powyżej elementów wyklucza możliwość uznania, że doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Dotyczyć może tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować (por. wyrok NSA z 9 września 1998 r., II SA 1249/97). Ani błędna wykładnia przepisu o niejednoznacznej treści, nawet jeśli później wykładnia ta uznana zostanie za nieprawidłową, ani wadliwe zastosowanie przepisów składających się na podstawę prawną decyzji, nie mogą być kwalifikowane jako przesłanka nieważności decyzji. Konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego winna być konsekwencją istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Przy stosowaniu w sprawie art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie doszło do tego rodzaju naruszenia. Jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji organ dokonał niewłaściwej wykładni art. 97a ww. ustawy i w konsekwencji przepis ten w okolicznościach faktycznych sprawy niewłaściwe zastosował. Występujący w tym przepisie warunek uwzględnienia uposażenia należnego żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym odniósł jedynie do uposażenia zasadniczego, nie zaś do pozostałych należnych skarżącemu należności. W konsekwencji zarówno odprawa, jak i ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy zostały określone w nieprawidłowej, zawyżonej wysokości, albowiem nie zostały one wyliczone z uwzględnieniem uposażenia zajmowanego na poprzednim stanowisku. Wobec tego, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, brak było podstaw, aby naruszenie prawa w decyzji organu pierwszej instancji kwalifikować jako rażące. Skoro ani błędna wykładnia, ani niewłaściwe zastosowanie nie mogą oznaczać rażącego naruszenia prawa, a taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, to organ odwoławczy nie mógł wydać orzeczenia niekorzystnego dla skarżącego, albowiem wynikająca z przepisu art. 139 k.p.a. zasada reformationis in peius nie została przełamana wystąpieniem warunku rażącego naruszenia prawa. Zasadnym zdaje się nadto zwrócenie uwagi, że ocena co do niejednoznaczności przepisu art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych została wyrażona w wyroku NSA z 3 października 202 4., III OSK 4816/21. W przywołanej sprawie Sąd, rozważając czy doszło do rażącego naruszenia art. 97a ww. ustawy, uznał, że przepis ten nie jest jednoznaczny w swej treści w zakresie pojęcia "poprzednio zajmowane stanowisko służbowe". Ocena ta umacnia stanowisko co do możliwości jego różnego rozumienia, a to prowadzi do wniosku, do którego doszedł też NSA w powołanym wyroku, że przepis ten nie jest jasny i niedwuznaczny, a zatem nie można mówić o oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. Po pierwsze skoro Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., to nie stosował art. 151 p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć. Po drugie powiązanie zarzutu naruszenia wskazanych przepisów prawnych zarówno z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, jak i art. 151 p.p.s.a. jest sformułowane o tyle niepoprawnie, że te dwa przepisy zawierają normy przeciwstawne. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie może zostać naruszony równocześnie z art. 151 p.p.s.a., są to bowiem przepisy wzajemnie się wykluczające, stosowane przez sąd w różnych stanach prawnych. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można Sądowi zarzucić, że nie zrealizował niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Tymi elementami są: a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do Sądu administracyjnego, b) prezentacja stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmująca w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz c) stanowisko Sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., I OSK 487/08). Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku, jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Sąd wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia i dlaczego przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki do przyjęcia rażącego naruszenia art. 97a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Stanowiska Sądu nie sposób uznać za nieuzasadnione. To, że skarżący organ nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu co do oceny stanu faktycznego i z argumentacją Sądu, nie świadczy o naruszeniu wymogów co do uzasadnienia wyroku wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego naruszeniu. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną, a ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z: 26 maja 2020 r., II OSK 3218/19; 10 marca 2021 r., II GSK 548/19). Podzielając powyższe stanowisko należy stwierdzić, że skoro zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie można stwierdzić niespójności w jego uzasadnieniu, to sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu nie może zostać uznany za zasadny. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o przepis art. 204 pkt 2 p.p.s.a.