III OSK 7592/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. S. o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 7592/21 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 524/21 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: odmówić zmiany postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 7592/21 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił skarżącej A. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Rektora [...] z [...] marca 2021 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższego postanowienia, w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. prawomocnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że decyzja o skreśleniu z listy studentów została już wykonana. Nie może być zatem wstrzymana, skoro wywołała już swój skutek. Niemniej jednak chociaż skarżąca kasacyjnie nie wniosła wprost o zmianę powyższego postanowienia, to Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek z uwzględnieniem art. 61 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.). W ocenie jednak Sądu II instancji okoliczności podane w ponownym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie świadczą o zaistnieniu przesłanki zmiany okoliczności sprawy. Przede wszystkim wiążące pozostaje stanowisko zawarte w postanowieniu z 30 czerwca 2021 r., gdzie wskazano, iż decyzja ta została wykonana, a zatem nie można wstrzymać jej wykonania. Powyższego postanowienia strona skarżąca nie zaskarżyła, wobec czego nie jest na obecnym etapie uprawniona do jego kwestionowania. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do podważania stanowiska zawartego w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 czerwca 2021 r., a zatem także do uznania, iż zaskarżona decyzja – wobec jej wykonania – może podlegać wstrzymaniu. Niezależnie od powyższego Sąd kasacyjny stwierdził, że skarżąca nie wskazała w ponownym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na zmianę okoliczności sprawy, stosownie do wymogów wynikających z art. 61 § 4 P.p.s.a. i w związku z tym postanowiono, jak na wstępie. Pismem z 15 lutego 2022 r. skarżąca ponownie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 4 P.p.s.a. z powodu zmiany okoliczności. Jak podała strona, w sprawie powstały nowe okoliczności, gdyż otrzymała propozycję pracy w [...]. Do tego jest jednak potrzebny status studenta, czego skarżąca została pozbawiona. Nadto skarżąca jest w fatalnej sytuacji zdrowotnej i finansowej. Nie ma środków do życia i musi korzystać z pomocy finansowej znajomych. Ponadto, aby ukończyć studia i walczyć z chorobą musiała się zadłużyć. Obecnie nie ma możliwości spłaty tych zobowiązań i ma liczne zajęcia komornicze. Jedynie praca w [...] pozwoliłaby jej na uzyskanie wynagrodzenia, otrzymania środków na życie i uregulowanie swoich zobowiązań, a także skuteczną walkę z chorobą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z kolei zgodnie z art. 61 § 4 P.p.s.a. "[p]ostanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności". Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że z treści art. 61 § 4 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny może zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 633/18). Zauważyć również należy, że zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlega ocenie nie tyle przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a., ile wymaga uwzględnienia treści art. 61 § 4 P.p.s.a. Oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia ponowienia wniosku, jednakże wnioskodawca powinien mieć na uwadze to, że w sprawie objęcia strony ochroną tymczasową zapadło prawomocne orzeczenie sądowe i możliwość jego zmiany może zostać oparta nie na podważeniu stanowiska zajętego przez sąd z powodu jego wadliwości, ale wskazaniu, że pozostaje ono nieadekwatne do stanu sprawy w świetle nowych okoliczności, które w niej zaistniały. Przez zmianę okoliczności należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 1159/18 i II OSK 1160/18 – orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazując na powyższe, uznać należało, że rozpoznawany wniosek nie dawał podstaw do zmiany postanowienia z 13 stycznia 2022 r. z uwagi na brak wykazania, że w sprawie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające zastosowanie ochrony tymczasowej. Kluczowe w tym zakresie pozostaje ustalenie, że zaskarżona decyzja została już wykonana. Jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu: "wiążące pozostaje stanowisko zawarte w postanowieniu odmawiającym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z 30 czerwca 2021 r., gdzie wskazano, iż decyzja ta została wykonana, a zatem nie można wstrzymać jej wykonania. Powyższego postanowienia strona skarżąca nie zaskarżyła, wobec czego nie jest na obecnym etapie uprawniona do jego kwestionowania". Ocena ta, aktualna również na obecnym etapie postępowania i wiążąca dla Sądu rozpoznającego przedmiotowy wniosek wyklucza możliwość zmiany postanowienia z 13 stycznia 2022 r. W nawiązaniu natomiast do argumentacji wniosku zauważyć należy, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przez sąd administracyjny stanowi udzielenie stronie skarżącej ochrony tymczasowej na czas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Nie może ono zatem zmierzać do przyznania stronie dodatkowych uprawnień lub restytucji praw, które utraciła. Skoro zatem strona skarżąca utraciła status studenta na skutek skreślenia jej z listy studentów, to sąd administracyjny w ramach udzielenia ochrony tymczasowej nie może jej przywrócić tego statusu i to jedynie na czas trwania postępowania sądowego. Dlatego też wskazywana we wniosku możliwość uzyskania zatrudnienia w [...], do czego niezbędnym jest posiadanie statusu studenta, jako niezwiązana w żaden sposób z przedmiotem niniejszej sprawy administracyjnej, pozostawała w oderwaniu zarówno od podstaw zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności art. 61 § 4 P.p.s.a. jak i przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (art. 61 § 3 P.p.s.a.). W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.