Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 7435/21

III OSK 7435/21 - Wyrok NSA z 2025-05-13

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
13 maja 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska–Matusiak Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Skwarek–Światłoń po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2572/20 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 września 2020 r. nr DIiO-420/949/2016/kb w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2572/20 oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 września 2020 r. nr DIiO-420/949/2016/kb w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej w skrócie: "WIOŚ") decyzją z dnia 27 października 2016 r. znak: I-Sk.7061.2.23.2016 wymierzył Gminie [...] (dalej w skrócie: "Gmina") administracyjną karę pieniężną w wysokości 37.970 zł za wprowadzanie w 2012 r. ścieków (wody popłuczne pochodzące z płukania filtrów ciśnieniowych – ścieki przemysłowe) do wód lub do ziemi z obiektu Stacji Uzdatniania Wody w [...] z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z dnia 31 marca 2009 r. znak: ROS.6223-I/3/2009 (zmienioną decyzją z dnia 17 lipca 2009 r. znak: ROS.6223-I/7/2009). Od decyzji z dnia 27 października 2016 r. odwołanie wniosła Gmina, zarzucając m.in. naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej w skrócie: "k.p.a."). Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej w skrócie: "GIOŚ"), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 21 września 2020 r. nr DIiO-420/949/2016/kb uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i wymierzył Gminie administracyjną karę pieniężną w wysokości 37.947 zł za przekroczenie w 2012 r. warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Organ odwoławczy wskazał na obowiązujące w sprawie przepisy, zgadzając się jednocześnie z ustaleniami WIOŚ w zakresie podzielenia okresu oceny spełnienia warunków pozwolenia na dwa okresy przy uwzględnieniu daty wydania pozwolenia wodnoprawnego (tj. od dnia 31 marca 2011 r. do dnia 30 marca 2012 r. i od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 30 marca 2013 r.), wykonania przez Gminę w I okresie wszystkich wymaganych przepisami pomiarów (6 pomiarów), przekroczenia przez Gminę w I okresie dopuszczalnej ilości ścieków, jaką Gmina mogła odprowadzić do środowiska w ramach uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego, wykonania przez Gminę w II okresie jedynie 3 pomiarów jakości ścieków (na wymagane 6) oraz – tak jak w I okresie – przekroczenia przez Gminę ilości odprowadzanych ścieków. GIOŚ uznał zatem, że prawidłowo WIOŚ był zobligowany do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w związku z § 8 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2006 r. Nr 137, poz. 984 ze zm., dalej w skrócie: "rozporządzenie") w zakresie wskaźnika: zawiesina ogólna za tę część roku, która wchodziła w II okres oceny oraz za oba okresy w zakresie wszystkich wskaźników z uwagi na przekroczenie ilości odprowadzanych ścieków oraz z uwagi na niespełnienie przez ścieki wymagań w II okresie ze względu na wykonanie tylko 3 pomiarów pH. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. z 2005 r. Nr 260, poz. 2117 ze zm.), jeżeli przekroczenie dopuszczalnych ilości substancji w ściekach, w tym wyrażonych jako wskaźnik, dotyczy więcej niż jednej substancji, do ustalenia kary przyjmuje się wszystkie substancje, których dopuszczalna wartość została przekroczona. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, jeżeli przekroczenie dopuszczalnych ilości substancji w ściekach, w tym wyrażonych jako wskaźnik, dotyczy więcej niż jednej substancji, wymienionych w liczbie porządkowej 60-76 załącznika, to karę ustala się przyjmując ilość tej substancji, której przekroczenie pociąga za sobą najwyższą karę. Tym samym, w ocenie GIOŚ, zasadne było, co do zasady, wymierzenie kary za wskaźniki zawiesina ogólna oraz odczyn pH. Organ odwoławczy wskazał jednak również, podzielając częściowo zarzuty zawarte w odwołaniu, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił przepisu art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 25 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1219, dalej w skrócie: " p.o.ś."), mimo iż znajdowały one zastosowanie w sprawie. Zdaniem GIOŚ, z w/w przepisów jednoznacznie wynika, że w przedmiotowej sprawie zobowiązanie podatkowe dotyczące I okresu oceny biegnącego od dnia 31 marca 2011 r. do dnia 30 marca 2012 r. powstało wraz z końcem roku kalendarzowego 2012, a tym samym termin przedawnienia prawa organu do doręczenia decyzji za przekroczenie stwierdzone w 2012 r., w części obejmującej I okres oceny, upłynął wraz z końcem roku 2015. Natomiast zobowiązanie dotyczące II okresu oceny, biegnącego od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 30 marca 2013 r., powstało wraz z końcem 2013 r., a termin przedawnienia prawa organu do doręczenia decyzji za przekroczenie stwierdzone w 2012 r. w części obejmującej II okres oceny, upływał z końcem roku 2016. Tym samym, w ocenie GIOŚ, wydanie decyzji przez WIOŚ w 2016 r. za przekroczenie stwierdzone w I okresie oceny, czyniło ją wydaną z naruszeniem Ordynacji podatkowej. Powyższe powodowało z kolei konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz wymierzenia kary pieniężnej za 2012 r. tylko za przekroczenie, które wystąpiło od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., tj. w czasie II okresu oceny. W tym okresie ścieki nie spełniały bowiem wymagań w zakresie ilości i jakości ścieków przy czym organ pierwszej instancji w tej części prawidłowo ustalił wielkość przekroczenia i wysokość kary. Kara zatem została wymierzona tylko za wskazane naruszenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Gmina zarzuciła naruszenie wskazanych przepisów k.p.a. oraz prawa materialnego, tj. art. 305a p.o.ś., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wysokości ustalonej kary administracyjnej, co winno skutkować tym, że w sytuacji zaniechania przez podmiot przeprowadzenia tylko niektórych pomiarów i w określonym okresie należało ustalić wysokość kary w sposób mieszany – za te okresy, gdyż badań nie przeprowadzono na zasadach wynikających z tego przepisu, a za pozostałe z wykorzystaniem ogólnych reguł. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i art. 281 p.o.ś., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i ustalenie kary administracyjnej, mimo że zobowiązanie uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2015 r., gdyż kara określona w decyzji administracyjnej obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że Gminę obowiązywały warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym, w tym m.in. obowiązek wykonywania pomiarów jakości odprowadzanych ścieków o nieprzekraczalnych parametrach fizykochemicznych (żelazo – 10 mg/dm3, zawiesina – 35 mg/dm3, pH – 6,5-9,0), zaś pozostałe wskaźniki winny spełniać warunki rozporządzenia, z częstotliwością raz na dwa miesiące, stale w tym samym miejscu, w którym ścieki wprowadzane są do wód (pkt II, pkt IV.6 pozwolenia wodnoprawnego). Jak wynika z ustaleń organu dokonanych na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego w 2012 r., Gmina wykonała analizy próbek wód popłucznych wprowadzanych do rzeki pobranych w dniach: 27 kwietnia 2011 r., 7 czerwca 2011 r., 27 czerwca 2011 r., 22 sierpnia 2011 r., 23 listopada 2011 r., 27 marca 2012 r., 17 kwietnia 2012 r., 8 sierpnia 2012 r. i 26 marca 2013 r. (protokół WIOŚ z kontroli nr WIOS-LODZ 97/2015 z dnia 16 kwietnia 2015 r., str. 6), które – co nie jest negowane przez stronę – zostały przedstawione do WIOŚ oraz wskazała ilości wód popłucznych odprowadzanych do rzeki w okresie od dnia 31 marca 2011 r. do dnia 30 marca 2012 r. – 8.436 m3, a od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 30 marca 2013 r. – 9.153 m3 (pismo Gminy z dnia 25 października 2016 r. oraz protokół kontroli WIOŚ nr WIOS-LODZ 97/2015 z dnia 16 kwietnia 2015 r., str. 6). To zatem w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, przy prawidłowym uwzględnieniu przez organy faktu, że obowiązujące skarżącą pozwolenie wodnoprawne na wprowadzenie ścieków nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym i w związku z tym przyjęciu do oceny spełnienia warunków pozwolenia tych lat, których części wchodzą w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara, tj. za 2012 r. (w tym przypadku są to dwa okresy oceny: pierwszy od dnia 31 marca 2011 r. do dnia 30 marca 2012 r., a drugi od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 30 marca 2013 r.), organy ustaliły, że w I okresie oceny skarżąca pobrała 6 próbek i wykonała tyle samo pomiarów, a zatem wszystkie wymagane pozwoleniem wodnoprawnym i obowiązującymi przepisami. Przekroczono natomiast dopuszczalną ilość ścieków, którą Gmina mogła odprowadzić do środowiska w ramach posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. Z kolei w II okresie oceny Gmina wykonała tylko 3 pomiary jakości ścieków odprowadzanych z obiektu Stacji Uzdatniania Wody w [...] oraz, tak jak w I okresie oceny, przekroczyła ona dopuszczalną ilość odprowadzanych ścieków, co oznacza, że nie dopełniła ona wymagań określonych w § 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia oraz w pozwoleniu wodnoprawnym, co niewątpliwie obligowało organy do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Należy przy tym wskazać, iż organ odwoławczy prawidłowo zauważył, że możliwość ukarania Gminy za pierwszy okres oceny upłynął przed wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji, a zatem zasadnie GIOŚ uchylił decyzję WIOŚ i orzekł o wymierzeniu kary w zakresie ilości i jakości ścieków (zawiesina ogólna w związku z pobraniem tylko 3, a nie wymaganych 6 próbek), ale tylko za te, które wystąpiły w II okresie oceny, tj. od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. Wyliczenia wysokości kary pieniężnej organy dokonały według stawek kar określonych w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 16 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2012 (M.P. z 2011 r. Nr 94, poz. 957). WSA w Warszawie wskazał ponadto, że słusznie organ odwoławczy uznał, że możliwość ukarania gminy w zakresie pierwszego okresu oceny, tj. za okres od dnia 31 marca 2011 r. do dnia 30 marca 2012 r., przedawniła się, bowiem zobowiązanie podatkowe w tym zakresie powstało z końcem 2012 r. Nie przedawniło się jednak zobowiązanie w zakresie drugiego okresu oceny, tj. od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 30 marca 2013 r., gdyż za ten okres zobowiązanie powstało z końcem roku 2013. Tym samym wydanie przez WIOŚ decyzji w dniu 27 października 2016 r. przerwało w tym zakresie bieg terminu przedawnienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła Gmina [...]. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie: 1) art. 305a ust. 1 i ust. 2 p.o.ś., poprzez przyjęcie, że w 2012 r. wprowadzono oczyszczone wody popłuczne ze Stacji Uzdatniania Wody w [...] do rzeki Rgilewki, z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...]; 2) art. 189f § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż skarżąca prowadziła wymagane badania i nie wykazały one naruszeń uzasadniających nałożenie administracyjnej kary pieniężnej oraz nie doszło do faktycznego zanieczyszczenia środowiska, a zatem waga ewentualnego naruszenia jest znikoma, co oznacza, że zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej; 3) art. 86 Konstytucji RP, art. 7 p.o.ś. oraz art. 1 dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzeniu szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu, polegające na przyjęciu, iż możliwe jest przypisanie odpowiedzialności skarżącej, która swoim działaniem w żaden sposób nie przyczyniła się do pogorszenia stanu środowiska, podczas gdy właściwa wykładnia tych przepisów nakazuje karać podmioty, które stwarzają realne zagrożenie dla środowiska; 4) § 2 pkt 1, § 7 ust. 2 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnegow zw. z art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw i art. 6 k.p.a., poprzez ustalenie w decyzji GIOŚ przekroczenia i wymierzenie kary w oparciu o wskazane przepisy rozporządzenia, mimo że w dacie wydania decyzji one nie obowiązywały (utraciły moc z dniem 31 grudnia 2014 r.), zaś organ administracji publicznej, nakładający administracyjną karę pieniężną na jednostkę, może działać wyłącznie w oparciu o obowiązujące przepisy, wobec czego uchylenie przepisów wykonawczych uniemożliwia nałożenie takiej kary. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W piśmie procesowym z dnia 27 października 2021 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty skargi kasacyjnej podnoszą naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów. Ponadto skarga kasacyjna nie kwestionuje poprawności ustaleń organów w zakresie stanu faktycznego. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 305a ust. 1 i ust. 2 p.o.ś. Jeśli chodzi o błąd wykładni, to skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię wymaga z jednej strony wykazania błędu w wykładni popełnionego przez sąd pierwszej instancji, a z drugiej wskazania, jak prawidłowo winno się interpretować dane przepisy. Z kolei niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego zakłada potrzebę wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy albo dlaczego (ze względu na ten stan faktyczny) nie powinien być on stosowany. W przypadku natomiast zarzutu niezastosowania danego przepisu, należy wskazać dlaczego przepis ten powinien być w sprawie zastosowany, co innymi słowy polega na zarzuceniu błędu subsumcji (niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny rozumiane jest więc jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu), zaś ocena tego zarzutu, może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy. W odniesieniu do powyższego zarzutu skargi kasacyjnej, zauważyć należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. c p.o.ś., to jest kiedy podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia. W takim przypadku przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, określone w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3 p.o.ś., zostały przekroczone w stopniu powodującym zastosowanie maksymalnej stawki kary – w przypadku stanu ścieków. Według przepisu art. 305a ust. 1 pkt 2 p.o.ś., sankcjonowane jest nieprzeprowadzenie wymaganych pomiarów wielkości emisji. Zagrożone administracyjną karą pieniężną naruszenie prawa ma zatem charakter formalny. Ustawodawca nakazuje bowiem przyjąć, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów emisji, to przekracza warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, określone w pozwoleniu wodnoprawnym. Ustaleniu podlega zatem sama okoliczność nieprzeprowadzenia prawem wymaganych pomiarów. Związana z brakiem pomiaru kara ma więc za zadanie zapewnienie należytej ochrony środowiska naturalnego. W celu ochrony środowiska naturalnego należy przyjąć, że odstąpienie od prowadzenia pomiarów jest jednoznaczne z przekroczeniem norm. Kwestia ta nie budzi kontrowersji w orzecznictwie, na co wskazuje treść orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA dnia: 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1126/10; 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1628/10; 6 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2319/11; 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1530/13 oraz 13 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2512/12). Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 189f § 1 k.p.a. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że pełnomocnikowi chodzi o przepis art. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa, jak i zaprzestania naruszenia prawa. Stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego. Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń czy skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. profesjonalny charakter działalności, czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy). W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie nie została spełniona przesłanka zaprzestania naruszania prawa. NSA posiada bowiem wiedzę z urzędu, że skarżąca dopuściła się analogicznych naruszeń prawa w kolejnych latach. Za niezasadny należało uznać także zarzut trzeci skargi kasacyjnej. Z powołanych w owym zarzucie przepisów: art. 86 Konstytucji RP, art. 7 p.o.ś. oraz art. 1 dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzeniu szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu – nie wynika zakaz formułowania normy sankcjonującej naruszenie prawa polegające na niedopełnieniu obowiązku przeprowadzenia pomiarów w środowisku. Chybiony okazał się również zarzut ostatni, podnoszący omyłkowo naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 lipca 2008 r., zamiast rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. Trafnie wskazuje Sąd pierwszej instancji, że zmiana prawa, a w szczególności uchylenie z dniem 30 grudnia 2014 r. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego i wejście w życie zastępującego go rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego – nie ma żadnego wpływu na ocenę warunków obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego. Nowe przepisy, co do zasady, nie zmieniają ocen skutków prawnych zdarzeń, które powstały pod rządami dawnego prawa (zasada tempus regit actum). Respektując zakaz retroakcji, zdarzenia prawne i stosunki prawne powstałe pod rządem dawnego prawa należy oceniać według tego prawa, a nie prawa nowego, które będzie miało zastosowanie do zdarzeń prawnych i ich skutków powstałych po dacie jego wejścia w życie. Uchylenie z dniem 30 grudnia 2014 r. rozporządzenia z 2006 r. i wejście w życie zastępującego go rozporządzenia z 2014 r. nie spowodowało zatem uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] – pozwolenia wodnoprawnego (decyzja z dnia 31 marca 2009 r., zmieniona decyzją z dnia 17 lipca 2009 r.), które to pozwolenie zostało wydane w oparciu o stan prawny określony w rozporządzeniu z 2006 r., gdyż godziłoby to w zasadę trwałości rozstrzygnięć administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
1 grudnia 2021
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/ Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/ Tadeusz Kiełkowski

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny