III OSK 7190/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski ( spr.) Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 550/21 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 grudnia 2020 r., nr 1216/kadr/20 w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 24 maja 2021 r., II SA/Wa 550/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 4 grudnia 2020 r., nr 1216/kadr/20, w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z 4 grudnia 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723; dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wskazał, że we wniosku z 14 października 2017 r. skarżący podniósł, że spełnia obie przesłanki zawarte art. 8a ustawy, tj. krótkotrwale służył przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Skarżący zaakcentował, iż nie chciał służyć na rzecz totalitarnego państwa, ale musiał się zgodzić na służbę w Służbie Bezpieczeństwa, gdyż w przeciwnym razie musiałby odbyć zasadniczą służbę wojskową. W 1990 r. został pozytywnie zweryfikowany przez właściwą komisję kwalifikacyjną, a następnie rozpoczął służbę w Policji. Podkreślił, że jest twórcą kursów zwalczania przestępczości narkotykowej w polskiej Policji oznaczonych jako kursy "ZN" i "NMN". W czasie swojej wieloletniej służby i pracy nigdy nie naruszył prawa, a także nie był karany dyscyplinarnie, natomiast wielokrotnie go wyróżniano, odznaczano i awansowano. Minister ustalił, że skarżący został zwolniony ze służby w Centrum Szkolenia Policji 9 czerwca 2017 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Według pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z 4 września 2017 r., stanowiącego informację nr 527307/2017 o przebiegu służby, skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od 1 maja 1984 r. do 31 lipca 1990 r., tj. przez 6 lat i 3 miesiące. Natomiast całkowity okres jego służby wynosi 33 lata, 1 miesiąc i 9 dni - od 1 maja 1984 r. do 9 czerwca 2017 r. Z kopii akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych przez IPN przy pismach z 22 lutego 2019 r. i 9 marca 2020 r., nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Pismem z 10 maja 2019 r. znak: [...] Komendant Główny Policji przekazał Ministrowi informację dotyczącą przebiegu służby skarżącego. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że po 12 września 1989 r. skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Miał podwyższone uposażenie zasadnicze, był awansowany na stanowisku służbowym oraz w stopniu służbowym, a także pozytywnie opiniowany. Otrzymywał zwiększenia dodatku służbowego, jak również wyróżnienia w postaci podziękowań, pochwał i dodatkowych krótkoterminowych urlopów. Ponadto skarżącemu przyznano następujące odznaczenia: Srebrny i Brązowy Krzyż Zasługi, Brązową Odznakę "Zasłużony Policjant" oraz Złoty Medal "Za Długoletnią Służbę". Nie odnotowano prowadzonych wobec skarżącego postępowań dyscyplinarnych, karnych czy karno-skarbowych. Jednocześnie stwierdzono brak dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, podczas których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia skarżącego. Minister stwierdził, że w sytuacji, w której służba skarżącego była pełniona na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat i 3 miesięcy, to nie można mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, ponieważ realizował on przez około 19 % całego okresu służby (wynoszącego 33 lata, 1 miesiąc i 9 dni) zadania na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie organu ww. okres służby na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym (tj. długości tego okresu), jak i w ujęciu proporcjonalnym (tj. stosunku długości tego okresu do całego okresu służby), nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad sześcioletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością skarżący przez ten okres dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Zatem nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Uznał za spełniony wymóg określony w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Według Ministra, niniejsza sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. IPN [...]) pozwala bowiem na stwierdzenie, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy jego sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Organ podkreślił, iż rozpoczęcie przez skarżącego służby w SB było świadome, nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy i chęci. We wniosku z 18 sierpnia 1983 r. o przyjęcie do służby skarżący argumentował: "Prośbę swą motywuję chęcią pracy, której celem jest utrwalanie władzy ludowej i przeciwdziałanie nieprawidłowościom życia społeczno-politycznego w naszym kraju", "(...) jestem zainteresowany specyficznym charakterem pracy w organach MO, proszę o przyjęcie mnie do wyżej wymienionej pracy" (vide str. 0005 akt IPN [...]). Skarżący nie podejmował żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza aż do momentu reorganizacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Praca w SB odpowiadała skarżącemu, który odnosił w niej wiele sukcesów na swoim odcinku pracy, mimo braku przeszkolenia zawodowego. W opinii służbowej z 5 kwietnia 1985 r. wskazano: "Po upływie 3 miesięcy pracy, nie posiadając przygotowania specjalistycznego, prowadzi samodzielną pracę operacyjną z przejętymi źródłami informacji, organizując przy tym w sposób prawidłowy nowe źródła. Zdobytą wiedzę potrafi wykorzystać w pracy operacyjnej", "Jako pracownik Służby Bezpieczeństwa trafnie ocenia konkretne sytuacje polityczno-operacyjne, wyciągając prawidłowe wnioski. W życiu społeczno-politycznym bierze aktywny udział". Z powyższą opinią skarżący zapoznał się 5 kwietnia 1985 r., co poświadczył własnoręcznym podpisem (vide opinia służbowa z 5 kwietnia 1985 r., str. 0042-0043 akt IPN [...]). Raportem z 26 listopada 1984 r. skarżący wniósł o skierowanie go na kurs podyplomowy Akademii Spraw Wewnętrznych w Warszawie, motywując: "Ukończenie powyższej uczelni umożliwi mi pogłębienie i uzyskanie wyższych kwalifikacji zawodowych wymaganych na zajmowanym stanowisku oraz umożliwi mi bardziej efektywne wykonywanie zadań stojących przed naszym resortem" (vide raport z 26 listopada 1984 r., str. 0045 akt IPN [...]). Następnie raportem z 1 lipca 1986 r. skarżący zwrócił się o przyjęcie go do pracy w Wyższej Szkole [...] w L. w charakterze pracownika dydaktyczno-naukowego, podnosząc, co następuje: "posiadam szeroki zasób wiedzy teoretycznej z zakresu pracy operacyjnej, której niektóre formy z pozytywnym wynikiem realizowałem jako funkcjonariusz" (vide raport z 1 lipca 1986 r., str. 0054 akt IPN [...]). W piśmie z 15 lipca 1986 r. Komendant Wyższej Szkoły [...] płk dr H. L., uzasadniając konieczność przeniesienia skarżącego, podał: "Biorąc pod uwagę nasze potrzeby w zakresie obsady kadry dydaktycznej, przygotowującej przyszłych oficerów SB do trudnej i odpowiedzialnej służby - uprzejmie proszę o pozytywną decyzję" (vide pismo z 15 lipca 1986 r., str. 0056 akt IPN [...]). Zatem skarżący zdecydował się służyć, ucząc przyszłych funkcjonariuszy SB charakterystycznych zadań i obowiązków realizowanych przez tę formację. Skarżącemu zwiększono uposażenie zasadnicze, przyznano dodatek służbowy i dodatek kwalifikacyjny, a także dodatek specjalny, który następnie zwiększano (vide wnioski personalne, str. 0060 i 0063 akt IPN [...]). Jak stwierdził Minister, nie można tutaj mówić o braku świadomości skarżącego co do charakteru struktur, do których przynależał i apanaży uzyskiwanych przez byłego funkcjonariusza z tego tytułu. Skarżący znalazł się też wśród kandydatów do wstąpienia do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i realizował zadania związane z zabezpieczeniem X Zjazdu tej organizacji (vide opinia partyjno-służbowa, str. 0051 akt IPN [...]). Odnosząc się do argumentacji skarżącego, w myśl której nie chciał on służyć na rzecz totalitarnego państwa i miał podjąć zastępczą służbę wojskową w MO, a został przydzielony bez swojej zgody do służby w SB oraz nie prowadził żadnej pracy operacyjnej, lecz wykonywał jedynie czynności związane z archiwum i kancelaryjne, Minister ocenił ją jako przyjętą linię obrony, gdyż z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż skarżący chciał służyć w SB z uwagi na charakter tej formacji oraz kwestie rodzinne. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę, sąd I instancji zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie Minister stwierdził, że ponad 6 letniej służby na rzecz państwa totalitarnego - na tle ponad 33-letniego całkowitego stażu służby – nie można kwalifikować jako krótkotrwałej. Zdaniem sądu trafnie organ w zaskarżonej decyzji wskazał na problemy interpretacyjne tego kryterium i uznał, że możliwe jest zakwalifikowanie ponad 6 letniej służby skarżącego jako krótkotrwałej. Jednakże nawet uznanie tego kryterium za spełnione, nie ma wpływu na wynik sprawy ze względu na brak zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd podzielił ustalenie Ministra, iż w sprawie spełnione jest kryterium rzetelności stypizowane w art. 8a ust. 1 pkt 2 zaopatrzeniowej. Sąd I instancji wskazał, że na tle dotychczasowego orzecznictwa NSA za kluczową przesłankę przy ocenie możliwości zastosowania uprawnienia przewidzianego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej uznawana jest przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd podzielił stanowisko Ministra, iż w sprawie skarżącego nie można mówić o zaistnieniu ww. przesłanki. Lektura akt archiwalnych przedłożonych przez IPN wskazuje, że postawa skarżącego w okresie ponad 6-letniej służby na rzecz państwa totalitarnego nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, ale charakteryzowała się efektywną pracą operacyjną, co zostało wprost wskazane w opinii służbowej z 5 kwietnia 1985 r., której treść skarżący zaakceptował własnoręcznym podpisem (vide str. 0042-0043 akt IPN [...]). Z opinii tej wynika, iż skarżący prowadził "samodzielną pracę operacyjną z przejętymi źródłami informacji, organizując przy tym w sposób prawidłowy nowe źródła". Zdaniem przełożonego, skarżący potrafił wykorzystać zdobytą wiedzę w pracy operacyjnej, trafnie oceniał "konkretne sytuacje polityczno-operacyjne, wyciągając prawidłowe wnioski" oraz aktywnie uczestniczył w życiu społeczno-politycznym. Skarżący expressis verbis wyraził też chęć wstąpienia do SB – vide wniosek z 18 sierpnia 1983 r. str. 0005 akt IPN [...]. Również chęć dalszego kształcenia się skarżącego (m.in. w A. w W) była obliczona na podnoszenie efektywności prowadzonej pracy operacyjnej (vide raport z 26 listopada 1984 r., str. 0045 akt IPN [...]). O wynikach swojej pracy skarżący wypowiedział się w raporcie z 1 lipca 1986 r. o przyjęcie go do pracy w Wyższej Szkole [...] w L. w charakterze pracownika dydaktyczno-naukowego (str. 0054 akt IPN [...]). Jego przydatność na to stanowisko potwierdził komendant ww. uczelni - płk dr H. L. w piśmie z 15 lipca 1986 r. (vide str. 0056 akt IPN BU). W świetle treści tych dokumentów nie sposób podzielić argumentu skarżącego, zawartego we wniosku z 14 października 2017 r., że "nie mógł i nie prowadził żadnej pracy operacyjnej". Wykonując samodzielnie i efektywnie pracę operacyjną z przejętymi źródłami informacji oraz organizując nowe źródła informacji, jak również szkoląc przyszłych funkcjonariuszy SB do tej pracy, skarżący był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Należy zatem zaaprobować stanowisko Ministra, iż osiągnięcia skarżącego odnotowane po 12 września 1989 r. są niezaprzeczalne i zasługują na uznanie, jednak charakter służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa oraz jego postawa związana z aktywnym uczestnictwem w strukturach SB nie pozwala na zakwalifikowanie jego sprawy jako "szczególnie uzasadnionego przypadku". W sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia tak prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Ustalenia Ministra nie były dowolne, znajdowały oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz odpowiadały zasadom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a."), tj. prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny całokształtu materiału dowodowego. Zatem rozstrzygnięcie organu mieści się w granicach uznania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którą pojęcie "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." powinno być rozpatrywane jedynie w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby "na rzecz państwa totalitarnego", podczas gdy "krótkotrwałą służbę" należy rozumieć również w sposób względny tj. jako stosunek czasu służby przed 31 lipca 1990 r. do całego okresu służby, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że służba uznana za pełnioną "na rzecz państwa totalitarnego" przez skarżącego nie była krótkotrwała, pomimo prawidłowego ustalenia, że trwała jedynie 6 lat i 3 miesiące wobec 33 lat i 1 miesiąca i 9 dni całkowitego czasu służby; 2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ust. 1 ustawy, podczas gdy służba skarżącego przed 31 lipca 1990 r. była służbą krótkotrwałą i nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a skarżący po 12 września 1989 r. wykonywał powierzone mu zadania i obowiązki w sposób rzetelny. 3. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a, mające istotny wpływ na wynik sprawy: [1] poprzez oddalenie skargi, mimo że organ uzasadniał zaskarżaną decyzję odstępując od dokładnego zbadania przesłanki krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. ograniczając się jedynie do wskazania okresu służby skarżącego opierając się przy tym jedynie na wskaźniku procentowym pełnienia służby "na rzecz totalitarnego państwa"; [2] poprzez błędną interpretację faktów z przebiegu służby skarżącego, stwierdzając, iż skarżący czerpał wymierne korzyści z pełnienia służby na etacie Służby Bezpieczeństwa, a także, że identyfikował się z ustrojem totalitarnym - podczas gdy skarżący jest twórcą kursów zwalczania przestępczości narkotykowej w polskiej policji i w trakcie pełnionej służby skarżący zajmował się wyłącznie prowadzeniem wykładów akademickich i nie przeprowadzał żadnych przedsięwzięć, działań i czynności operacyjnych związanych z działalnością Służby Bezpieczeństwa. Sąd błędnie przyjął, że postawa skarżącego świadczyła o świadomym i aktywnym uczestnictwie w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz że skarżący identyfikował się z realizowanymi przez ustrój panujący w Polsce przed 1990 r. zadaniami i funkcjami oraz że jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych i standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, a tym samym uznanie, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty zostaną rozpoznane łącznie, gdyż pozostają ze sobą w ścisłym związku. Zgodnie z będącym przedmiotem sporu przepisem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Z koeli z ust. 2 wynika, że do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24. Przepis ten został sformułowany przy użyciu pojęć nieostrych, takich jak: "szczególnie uzasadnione przypadki", "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków", przy czym w przypadku pojęcia "krótkotrwała służba", stopień nieostrości jest tak znaczny, że czyni to pojęcie w istocie pojęciem nieczytelnym. Ponadto dla ustalenia treści normy materialnoprawnej zawartej w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej należy zwrócić uwagę, że ustawodawca posłużył się nie tylko wskazanymi wyżej pojęciami nieostrymi, ale zdefiniowanym ustawowo zwrotem "osoby pełniącej służbę, o której mowa w art. 13b ustawy", który również wymaga złożonych procesów interpretacyjnych. Konieczne jest zatem ustalenie zarówno treści tego pojęcia na tle unormowań ustawy zaopatrzeniowej, jak i charakteru regulacji prawnych odnoszących się do tego pojęcia. Służba, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, to "służba na rzecz totalitarnego państwa", którą ustawodawca definiuje jako "służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. w wymienionych w ustawie cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach" (art. 13b ust. 1 ustawy) oraz służbę na etatach oraz w ramach szkoleń, kursów, a także oddelegowania w określonych instytucjach, wskazanych w ustawie (art. 13b ust. 2 ustawy)", chyba że służba ta rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r., bądź której obowiązek wynikał z przepisów o powszechnym obowiązku obrony (art. 13c ustawy zaopatrzeniowej). Z powyższej definicji ustawowej wynika, że okolicznościami przesądzającymi o kwalifikacji służby danej osoby jako "służby na rzecz totalitarnego państwa" są wyłącznie ramy czasowe i miejsce pełnienia służby. Z tego wypływa wniosek, iż ustawodawca posługuje się kryterium formalnym w odniesieniu do pojęcia służby na rzecz totalitarnego państwa. Z tej przyczyny nie może zostać uznany za słuszny zarzut 1. podniesiony w skardze kasacyjnej. Należy jednak mieć na uwadze, że definicja tego wyrażenia językowego, na co wskazują pozostałe, analizowane niżej, unormowania ustawy zaopatrzeniowej, nie jest jednak ukierunkowana na objęcie restrykcyjnymi regulacjami ustawy zaopatrzeniowej tych funkcjonariuszy, którzy wprawdzie pełnili służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, jednakże ich działalności nie można ocenić negatywnie z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawnego i chronionych przez to państwo praw słusznie nabytych do zaopatrzenia społecznego. Definicja ustawowa "służby na rzecz totalitarnego państwa" przedstawia się jako kryterium wyjściowe w analizie sytuacji prawnej indywidualnych funkcjonariuszy, mające w istocie konstrukcję ustawowego domniemania o istnieniu podstawy prawnej do obejmowania wszystkich funkcjonariuszy pełniących służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, restrykcyjnymi unormowaniami w zakresie ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Domniemanie to jednak może być obalone w konkretnym stanie faktycznym między innymi z uwagi na charakter, rodzaj wykonywanych czynności, których nie można ocenić negatywnie albo właśnie ze względu na brak faktycznego sprawowania służby w jakimś okresie. Wniosek powyższy znajduje uzasadnienie w tych unormowaniach ustawy zaopatrzeniowej, które wprost przewidują w określonych sytuacjach wyłączenie restrykcyjnych unormowań w zakresie ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego wobec funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji będąc przez to funkcjonariuszami pełniącymi "służbę na rzecz totalitarnego państwa". Unormowania te zawarte zostały w art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 ustawy zaopatrzeniowej oraz właśnie w art. 8a ust. 1 tej ustawy. Z treści art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 ustawy zaopatrzeniowej wynika, że ustalenie emerytury, renty inwalidzkiej i renty rodzinnej w sposób wskazany w art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1, nie następuje wobec wskazanych w tych przepisach osób, jeżeli osoby te udowodnią, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęły współpracę i czynnie wspierały osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego, chodzi przy tym właśnie o osoby, "które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa, o których mowa w art. 13b, i która pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r." przy przyjęciu, że "za służbę na rzecz totalitarnego państwa uznaje się służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r." w wymienionych w ustawowym katalogu cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach. Ustawodawca w treści art. 15c ust. 6 (i odsyłających do treści tego przepisu regulacjach art. 22a ust. 6 i art. 24a ust. 6) ustawy zaopatrzeniowej wyraźnie rozróżnia charakter działalności w ramach służby odbywanej w warunkach państwa totalitarnego od formalnego kryterium "okresu służby na rzecz państwa totalitarnego" stanowiąc wprost, że restrykcyjnych unormowań zawartych w przepisach ustawy zaopatrzeniowej "nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego". Wykładnię powyższą wzmacnia treść art. 13a ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którą sporządzana przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu informacja o przebiegu służby "na rzecz totalitarnego państwa" zawiera zarówno dane istotne z punktu widzenia legalnej definicji "służby na rzecz totalitarnego państwa", tj. wskazanie okresów służby na rzecz totalitarnego państwa, o których mowa w art. 13b, jak i inne dane, tj. informację "czy z dokumentów zgromadzonych w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że funkcjonariusz w tym okresie, bez wiedzy przełożonych, podjął współpracę i czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego", a zatem informację dotyczącą nie tylko "okresu służby na rzecz państwa totalitarnego", lecz również dotykającą charakteru działalności w ramach służby odbywanej w warunkach państwa totalitarnego, tj. kwestii bezpośredniego angażowania się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, co – w przypadku angażowania się w działalność nie korespondującą z zadaniami i funkcjami państwa totalitarnego – z mocy samego prawa wyłącza stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy (art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5, art. 24a ust. 4). Nie jest zatem wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej - co mogłaby sugerować wykładnia językowa art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nie uwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy – poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również dążenie do ustalenia pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego. Samo pojęcie "państwa totalitarnego" ma z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) jednoznacznie negatywne znaczenie, co oznacza, że charakter taki ma również "służba na rzecz" takiego państwa. "Służba kogoś na czyjąś rzecz" ma charakter zindywidualizowany, odznaczający się osobistym zaangażowaniem i oznacza działalność bezpośrednio ukierunkowana "na korzyść", "na potrzeby" podmiotu, któremu się służby, co w przypadku służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym oznacza zindywidualizowane zaangażowanie się w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie przez to państwo jego ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji. Służba "na rzecz" państwa nie musi być jednak tożsama ze służbą pełnioną w okresie istnienia tego państwa i w ramach istniejących w tym państwie organów i instytucji. Nie każde bowiem nawiązanie stosunku prawnego w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie ze zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji. Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. Unormowania art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 ustawy zaopatrzeniowej w sposób wyraźny akcentują taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego i stanowią podstawę - na warunkach wskazanych w tych unormowaniach – wyłączenia restrykcyjnych regulacji art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1 tej ustawy właśnie wobec osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej, których aktywność pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. Udowodnienie tego rodzaju aktywności powoduje więc, że osoba, której sytuacja ze względu na okres i miejsce pełnionej służby nadal mieści się w zakresie ustawowej definicji "służby na rzecz totalitarnego państwa" traktowana jest przez ustawodawcę jako osoba, względem której nie znajdują aksjologicznego uzasadnienia restrykcyjne unormowania wprowadzające odstępstwa od ogólnych zasad ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Skoro tego rodzaju restrykcyjne unormowania znajdują uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, to brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego. Unormowania art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 ustawy zaopatrzeniowej nie obejmują jednak sytuacji takich właśnie osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego. Właściwym wydaje się również sięgnięcie do wykładni celowościowej przepisów analizowanej ustawy. Przyjęcie bowiem, że zawarte w art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej określenie: "służba na rzecz totalitarnego państwa", odwołujące się wyłącznie do ram czasowych i miejsc pełnienia służby, miałoby być kryterium przesądzającym, że według ustawy sam fakt pełnienia służby w określonym czasie i miejscu bez względu na to, czy służba ta charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też ograniczała się do zwykłych, standardowych działań, czynności, które zawsze były i są podejmowane w każdej służbie publicznej, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawnego, chronionych przez to państwo wartości i realizowanych przez nie celów, w tym z punktu widzenia korespondującej z tymi standardami, wartościami i celami zasady równości wobec prawa, zgodnie z którą prawo w imię równości powinno indywidualizować sytuację obywateli ze względu na pewne cechy istotne, a więc relewantne. Mając powyższe na uwadze, regulację zawartą w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Stąd też treść art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej może stanowi podstawę do wyłączania restrykcyjnych unormowań ustawy w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, tj. decyzji administracyjnej rozstrzygającej konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Dokonana wyżej wykładnia przesłanki "osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b", do jakiej odsyła art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, determinuje również wykładnię określonej w tym przepisie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Należy przyjąć, że przesłanka ta obejmując sytuacje pozostające w związku ze służbą wykonywaną w okresie "służby na rzecz totalitarnego państwa", tj. w granicach wyznaczonych treścią art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej, jest zrealizowana wtedy, gdy postawy osoby objętej zakresem art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nie można ocenić pejoratywnie z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawa, tj. gdy działalność takiej osoby nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a była aktywnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, co w konsekwencji przesądza o braku uzasadnionych podstaw wyłączania w stosunku do tej osoby ogólnych zasad ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Wykładnię istotnego i zasadniczego znaczenia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wzmacnia sposób użycia przez ustawodawcę zwrotu: "szczególnie uzasadnione przypadki" w treści zdania zawartego w art. 8a ust. 1 ustawy. Mowa tu o "szczególnie uzasadnionych przypadkach, (...) ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". W języku polskim zwrot "ze względu na" oznacza "z przyczyn, powodów, okoliczności skłaniających do takiego, a nie innego działania" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, tom 2, Warszawa 1999, s. 589). Wśród synonimów zwrotu "ze względu na" można wskazać takie zwroty, jak m.in.: "biorąc pod uwagę", "mając na uwadze", "odnosząc się", "w nawiązaniu", "w związku", "z uwagi na", "zważywszy na". Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są – w rozumieniu ustawy - krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Jak wynika z treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Zauważyć należy, że kryteria te nie stanowią przykładowego wskazania "szczególnie uzasadnionych przypadków" (ustawodawca nie posłużył się określeniem "w szczególności", które jest stosowane w sytuacji wskazywania przez ustawodawcę niewyczerpującego katalogu przesłanek), co oznacza, że treść tych kryteriów należy oceniać przez pryzmat treści "szczególnie uzasadnionych przypadków". W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Dokonując wykładni kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości tego pojęcia nie można wskazać ogólnych, uniwersalnych cech, które mogłyby być wykorzystywane w każdym przypadku. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś", to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj /red./: Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby nie spełnia tego kryterium. Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W sytuacji gdy zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba nie spełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989 r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą. Z kolei w odniesieniu do kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", należy stwierdzić, że kryterium to należy rozumieć w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Rzetelnie działanie to działanie, które powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Analiza art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej wykazuje, że wskazanie na "narażenie życia i zdrowia", po określeniu w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej zasadniczego kryterium – "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków", nie zawęża "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy element oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia – w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku nie stwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia. W konkluzji należy stwierdzić, że zgodnie z wynikającą z treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej normą materialnoprawną, organ badając, czy została ona spełniona przez wnioskodawcę powinien przede wszystkim zbadać, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, a pomocniczą rolę w ustaleniu czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pełnią dwa kryteria, tj. kryterium krótkotrwałej służby oraz kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków. Przy czym sam brak spełnienia któregoś z pomocniczych kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Jak podnoszono bowiem wcześniej, brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej, tj. służby na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji negatywnych. O ile ustawodawca wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter uznaniowy, to jednak kryteria dokonywania tego wyboru nie były oczywiste. Kryteriów takich nie wyrażają wprost unormowania ustawy zaopatrzeniowej, stąd też niezbędne było dokonanie wykładni art. 8a ustawy, aby ustalić normę materialnoprawną w nim zawartą, a tym samym wskazać kryteria, przy zachowaniu których może być wydawana decyzja na podstawie art. 8a ustawy. Na tle powyższej rozbudowanej wykładni przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i wynikającej z wcześniejszego orzeczenia Sądu I instancji nie sposób uznać podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej za uzasadnione. Przechodząc do przesłanki długości służby wskazać należy, iż sąd I instancji nie przesądził, iż okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa wynoszący ponad 6 lat, co stanowi ok. 19% w stosunku do całej służby jest okresem krótkotrwałej służby. Sąd słusznie uznał, że istota sprawy koncentruje się na problemie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Istotne jest bowiem to, iż skarżący przez ten okres pełnił służbę i wykonywał czynności pozostające w sprzeczności z aksjologią państwa prawa, a które były związane z działaniami służącymi utrzymywaniu poprzedniego ustroju państwowego. Sąd I instancji szczegółowo opisał rodzaj wykonywanych przez niego czynności, dobrowolne zgłoszenie się do niej, pisemne wskazywanie swoich motywów we wniosku o przyjęcie do służby w SB, które jawnie wskazywały na identyfikacje z niedemokratycznym ustrojem, osiągnięcia i efektywność jego pracy operacyjnej, wysokie oceny jego służby przez przełożonych i prawidłowo ocenił ich charakter z punktu widzenia przesłanek materialnych stosowanej normy prawnej. Skarżący był przez okres poprzedzający przeniesienie do Wyższej Szkoły [...] w L. pracownikiem merytorycznym i zajmowała się istotą zagadnień, do wykonywania których została powołana Służba Bezpieczeństwa. Był on świadom celów tej działalności, systematycznie podnosił swoje kwalifikacje, był awansowany. Wykonywała te obowiązki rzetelnie, a nawet kreatywnie, co wynika z opinii na temat jego służby. Tym samym nie sposób uznać, nawet przy założeniu, że jego okres służby w SB był okresem krótkotrwałym, tak ze względu na jego długość, jak i jego proporcję do całości służby skarżącego, aby możliwe było stwierdzenie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Skarżący w ramach swojej służby podejmował działania bezpośrednio służące totalitarnemu państwu, co czynił świadomie od chwili wstąpienia do służby w SB. Zarówno motywy wstąpienia do SB, jak i motywacje do rzetelnego i kreatywnego wykonywanie służby w SB nawiązywały wprost do ideologii państwa autorytarnego. Po drugie, ze względu na jednostki organizacyjne służby skarżącego i wykonywane przez nie zadania merytorycznie, nie sposób dostrzec w tej sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem skarżący wykonywał służbę w jednostkach nakierowanych na bezpośrednie podtrzymywanie niedemokratycznego ustroju i jego dalsze trwanie, a świadczona przez niego służba była świadoma, rzetelna i wiązała się ze stałym podnoszeniem kwalifikacji, kreatywnością i awansowaniem. Z tych względów żaden z podniesionych zarzutów nie może być uznany za uzasadniony, bowiem sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni normy materialnej, prawidłowo ją zastosował i uczynił to w oparciu o prawidłowo ustalony i oceniony stan faktyczny. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, orzekł o jej oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.