III OSK 7129/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 marca 2021 r., II SA/Ke 520/20 w sprawie ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 26 marca 2020 r. znak: SKO.OŚ-60/5563/296/2019 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r., II SA/Ke 520/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na skutek skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 26 marca 2020 r., znak: SKO.OŚ-60/5563/296/2019 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z nieruchomości, oddalił skargę. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się P. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. (dalej: skarżący kasacyjnie, spółka) i w skardze kasacyjnej zarzuciła mu: naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art 145 § 1 pkt 1 lit, c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niedopatrzeniu się przez Sąd I instancji naruszenia przez organy administracji orzekające w sprawie naruszenia wskazanych w niniejszym zarzucie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny poprzez bezzasadne przyjęcie, że w toku postępowania nie doszło do obalenia domniemania, że posiadaczem odpadów są współużytkownicy wieczyści, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosków, ii doszło do obalenia przedmiotowego domniemania, albowiem w aktach sprawy znajdują się dowody bezpośrednio potwierdzające fakt, iż posiadaczem odpadów a tym samym podmiotem obowiązanym do ich usunięcia jest B. S., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przejawiający się w braku wskazania przez Sąd administracyjny na całkowite pominięcie przez organy administracji oceny dowodowej dokumentu - maila autorstwa A.D., w którym w/w wskazywała na podmiot będący posiadaczem odpadów, co finalnie skutkowało oddaleniem wywiedzionej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W oparciu o przytoczone zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi administracyjnemu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie podniósł m.in. że nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że nie zostało obalone domniemanie, iż posiadaczem odpadów są podmioty władające powierzchnią ziemi - w kontekście niniejszej sprawy - współużytkownicy wieczyści w tym P.S.A. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, o ile Sąd I instancji odwołał się do trafnych podstaw materialnoprawnych o tyle stracił z pola widzenia, iż organy administracji nie zwróciły uwagi na fakt, iż inne odpady posadowione na przedmiotowej działce zostały tam magazynowane przez B.S., której przedmiotem działalności jest właśnie magazynowanie odpadów. Ponadto, autor skargi kasacyjnej podkreślił, że fakt nieposiadania przez B.S. zezwolenia na gromadzenie odpadów tego rodzaju nie jest argumentem przemawiającym za tym, iż nie jest ona posiadaczem odpadów - wprost przeciwnie - okoliczności sprawy skłaniają do wniosków, iż właśnie z uwagi na tę okoliczność w/w zdecydowała się magazynować odpady poza terenem prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zaznaczył - co jego zdaniem jest istotne – że jakkolwiek w sprawie z przyczyn obiektywnych nie było możliwe przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A.D. - pracownika Starostwa Powiatowego w K., niemniej w materiale dowodowym pozostawał mail autorstwa w/w, z którego wynikało, iż posiadaczem odpadów jest nie kto inny jak B. S. - osoba wskazywana również przez P.S.A. Dlatego też – jego zdaniem - odpowiedź od firmy H. nie może mieć większego przełożenia na sprawę, gdyż nie uwzględnia (i nie może uwzględniać) nabycia posiadania odpadów przez B.S. od podmiotu trzeciego. W ocenie skarżącego kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął okoliczność, że e-mail A.D. został pozbawiony jakiejkolwiek oceny dowodowej przez organy administracji, a jednocześnie za wiarygodne uznano oświadczenia złożone przez B. i K.S. w sytuacji gdy osoby te są zainteresowane określonym rozstrzygnięciem w sprawie i ich stanowisko należało ocenić przez pryzmat właśnie tego interesu w pomyślnym dla nich zakończeniu sprawy. Finalnie autor skargi kasacyjnej zakwestionował twierdzenia Sądu I instancji i wskazał, że w ramach materiału dowodowego znajdują się wiarygodne dowody pozwalające na uznanie, iż skarżąca spółka sprostała ciężarowi dowodu wykazania, że to inny podmiot powinien zostać uznany za posiadacza odpadów obowiązanego do wykonania decyzji administracyjnej, a tym samym doszło do obalenia domniemania odpowiedzialności za odpady pozostawione na nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 259 t.j.) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty skargi kasacyjnej oparte są o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej kasacyjnie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopatrzenie się przez Sąd I instancji naruszenia przez organ wskazanych przepisów postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd I instancji w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny poprzez bezzasadne przyjęcie, że w toku postępowania nie doszło do obalenia domniemania, że posiadaczem odpadów są użytkownicy wieczyści, podczas gdy prawidłowa okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że doszło do obalenia powyższego domniemania, albowiem w aktach sprawy znajdują się dowody bezpośrednio potwierdzające fakt, że posiadaczem odpadów, a tym samym podmiotem obowiązanym do ich usunięcia jest B.S.. Naruszenie powyższych przepisów skarżąca kasacyjnie upatruje także w tym, że Sąd I instancji nie zwrócił uwagi, iż organy administracji całkowicie pominęły dokonanie oceny dowodowej z dokumentu – "maila" autorstwa A.D. w którym wskazano kto jest posiadaczem odpadów. Przechodząc do oceny zasadności powyższych zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12, z 6 marca 2019 r., sygn. II OSK 816/18, z 23 sierpnia 2016 r., sygn. II OSK 2936/14 oraz z 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2414/17). Wprowadzenie domniemania prawnego nie zwalnia jednak organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów. W związku z powyższym zauważyć należy, że organy administracji podjęły wszelkie możliwe czynności zmierzające do ustalenia, kto jest posiadaczem odpadów, w tym czynności mające na celu obalenie domniemania prawnego dotyczącego posiadacza odpadów. Zasadnie natomiast skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę, że ocenie organów administracji, w ramach zgromadzonego materiału dowodowego, nie została poddana informacja przesłana przez A.D. drogą elektroniczną w dniu 26 lutego 2018 r., choć została ona przedstawiona w stanie faktycznym sprawy. Z informacji tej wynika, że A.D. przesyła część zdjęć z oględzin z dnia 1 lipca 2016 r. W kolejnym zaś zdaniu stwierdzono, że "Są to rzeczy pozostawione przez B.S.." Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że z uwagi na śmierć autorki tej informacji nie było możliwości przeprowadzenia dowodu z jej przesłuchania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie każde naruszenie przepisu postępowania skutkuje uchyleniem wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, lecz tylko takie, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co wyraża się w przypuszczeniu, że gdyby nie doszło do naruszenia tych przepisów w sprawie mogłoby zapaść rozstrzygnięcie innej treści niż wyrażone w zaskarżonym wyroku. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, albowiem brak odniesienia się wprost przez organy do tego e-maila nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem nie miało ono istotnego znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Po pierwsze zauważyć należy, że informacja ta dotyczy oględzin z 1 lipca 2016 r. i nie wynika z niej wprost czy dotyczy także działki o nr [...]. Z protokołu tego wynika, że B.S. prowadziła działalność gospodarczą i nie usunęła pozostałości po tej działalności. Z oględzin w dniu 5 lipca 2016 r. wynika, że uprzątnięte zostały odpady z działki o nr [...], jak i odpady z części hali oraz placu. Na placu i przed halą (a więc nie na działce nr [...]) pozostała część odpadów, które należy do działającej tam uprzednio spółki cywilnej M. s.c. K.S. i M.S.. Z protokołu tego wynika, że B.S. usunęła ze spornej działki odpady, których była posiadaczką. Ta okoliczność skutkuje niemożnością ustalenia, że posiadaczką tych odpadów jest B.S., co mogłoby skutkować obaleniem domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że nie wiadomo do czego odnosi się drugie zdanie zawarte w informacji elektronicznej. Nie mówi ono o odpadach, tylko o rzeczach i nie precyzuje ich położenia. Dodać przy tym należy, że A.D. była pracownikiem – Inspektorem Wydziału Rolnictwa, Ochrony Środowiska i Leśnictwa w Starostwie Powiatowym w K. i jako pracownik uczestniczyła w kontroli, z której sporządzono protokoły z dnia 1 i 5 lipca 2016 r. Ponadto zauważyć należy, że w oświadczeniu z dnia 12 stycznia 2018 r. B.S. wyjaśniła, że nie jest posiadaczką spornych odpadów i jako ich posiadacza wskazała Z.D., zaprzeczając w ten sposób twierdzeniu tego współużytkowania nieruchomości zawartemu w oświadczeniu z dnia 23 października 2017 r. Zasadnie Sąd I instancji zauważył, że za przyjęciem, iż to B.S. jest posiadaczką spornych odpadów przemawia także okoliczność, że firma H. nie potwierdziła, aby to ta osoba odbierała od nich odpady w postaci przeterminowanej emulsji elastycznej CC 83, jak również opakowań po niej. W związku z powyższym brak jest dowodów, które by w sposób niebudzący wątpliwości obalały domniemanie z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach, a dowodem takim nie jest informacja z dnia 26 lutego 2016 r., co czyni nieuprawnionymi zarzuty skargi kasacyjnej. Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.