III OSK 7005/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 48/21 w sprawie ze skargi H.S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 listopada 2020 r. nr DSE3-K0918-D9712-10/20 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 48/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, ze skargi H. S. (dalej także jako: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej także jako: "Szef Urzędu", "organ") z dnia 10 listopada 2020 r., nr DSE3-K0918-D9712-10/20 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych: oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Postanowieniem z dnia 11 września 2020 r. nr DSE2-K0998-D9712-7/20 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z at. 61 a § 1 k.p.a. organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 61 k.p.a., gdy zachodzi co najmniej jedna z dwóch określonych w przepisie przesłanek tj. gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną (przesłanka o charakterze podmiotowym) lub gdy postępowanie nie może być wszczęte z jakichkolwiek innych przyczyn (przesłanka o charakterze przedmiotowym). Każda z tych przesłanek uniemożliwia organom procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. W ocenie organu w zawisłej sprawie zachodzi przesłanka o charakterze przedmiotowym, co oznacza, iż uzasadnione przyczyny uniemożliwiają wszczęcie postępowania zgodnie ze wnioskiem strony, bowiem zgodnie z brzmieniem przepisu i utrwalonym orzecznictwem przeszkodą do wszczęcia postępowania jest przypadek, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo gdy zapadło w niej już rozstrzygnięcie. Dalej Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że decyzją z dnia 22 sierpnia 2018 roku utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 17 kwietnia 2018 roku, którą ostatecznie odmówiono skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżył w całości ostateczne postanowienie Szefa Urzędu z dnia 10 listopada 2020 roku, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: naruszenia art. 61 a § 1 k.p.a. w aspekcie niemożności wszczęcia postępowania z uzasadnionych przyczyn, jako, iż postępowanie to byłoby dotknięte wadą res iudicata, w związku z art. 7 i 9 k.p.a. poprzez przyjęcie aprioryczności stanu res iudicata sprawy administracyjnej, bez podjęcia przez organ czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, z pominięciem wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady słusznego interesy obywatela i interesu społecznego i naruszeniem zasady informowania stron z art. 9 k.p.a. Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości postanowienia Szefa Urzędu z dnia 11 listopada 2020 roku jak i poprzedzających je decyzji z dnia 22 sierpnia 2018 roku i 17 kwietnia 2018 roku w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych ze względu na jego słuszny interes i dokonanie naruszenia wyżej przywołanych przepisów oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jak i o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie jak i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazując, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem, w przeciwieństwie do postępowania głównego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej decyzji ostatecznej z punktu widzenia czy za zmianą (uchyleniem) decyzji nie przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W ocenie organu, skarżący nie wykazał, aby w zawisłej sprawie za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawiał i interes społeczny lub słuszny interes strony. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 48/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie: oddalił skargę. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał na podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia, którą był przepis art. 61a § 1k.p.a. wprowadzony do ustawy w dniu 11 kwietnia 2011 r. na mocy ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.). Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Powołany przepis przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Druga natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie albo gdy uprzednio rozstrzygnięto sprawę decyzją ostateczną. Należy przy tym zauważyć, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wywiódł, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, skarżący zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie: 1) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 7 i 9 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w aspekcie niemożności wszczęcia postępowania z uzasadnionych przyczyn jako, że byłoby dotknięte wadą res iudicata, a to naruszenie w zw. z art. 7 k.p.a. oraz w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez przyjęcie a priori stanu res iudicata skutkującego przesłanką do odmowy wszczęcia postępowania, mimo niepodjęcia przez |organ poprzednio rozstrzygający sprawę wszelkich czynności potrzebnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i mimo faktu, że organ rozstrzygał przy całkowitym pomięciu słusznego interesu obywatela i interesu społecznego (art. 7 k.p.a.), oraz pomimo że organ rozstrzygał z naruszeniem zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) co przejawiło się w toku postępowania tym, że nie wyjaśniono obywatelowi na czym polega prawidłowe wskazanie tytułu do potwierdzenia statusu osoby represjonowanej; 2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 61 § 1 w. zw. z art. 61a § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia z uwagi na fakt, że Organ nieprawidłowo zakwalifikował pismo H. S. z dnia 4 sierpnia 2020 r. jako żądanie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy na podstawie art. 222 w zw. z art. 235 § 1 k.p.a. pismo H. S. powinno zostać zakwalifikowane przez Organ jako żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. albo jako żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. albo jako skarga na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22.08.2018 roku nr DSE3’K0383-D9712-5/18 złożona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi na podstawie art. 87 § 1 i 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, które nie zostały zapłacone w całości ani w części. Ponadto skarżący na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Wnioskiem z dnia 28 lutego 2025 r. (data prezentaty NSA) pełnomocnik z urzędu skarżącego kasacyjnie adw. E. B. wniosła o odroczenie rozprawy oraz o uzupełnienie lub zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 marca 2021 r., poprzez wyznaczenie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu celem uczestnictwa pełnomocnika w rozprawie przed NSA. Zarządzeniem z dnia 4 marca 2025 r. załączono powyższe pismo do akt sprawy pozostawiając podjęcie decyzji w przedmiocie zgłoszonych wniosków na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jak wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną, wskazując na obie podstawy – naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia. Wskazać należy, że organ, rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, iż zastosowanie instytucji odmowy wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) powinno być ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego, bądź złożonego procesu wykładni przepisów prawa materialnego. Odmowa wszczęcia postępowania powinna być więc ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji. Druga natomiast sytuacja występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie albo gdy uprzednio rozstrzygnięto sprawę decyzją ostateczną. Należy przy tym zauważyć, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków. W doktrynie oraz judykaturze przyjęto, że jedną z "uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie 61 a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 2015, s. 383-384. Opisane w dalszej części skargi kasacyjnej zarzuty skarżący przywołuje je jako zarzuty naruszenia przepisów postępowania, nie wskazując i nie formułując naruszonych przepisów prawa materialnego, do czego nawiązywał w początkowej części pisma. Oceniając pierwszy zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z 61 a § 1 k.p.a. i w zw. z art. 7 i art. 9 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle okoliczności sprawy, nie znajduje on uzasadnienia. Przepisy art. 7 i art. 9 k.p.a. wyrażają zasady ogólne postępowania administracyjnego. Pierwszy z nich co do dbałości przez organy administracji o praworządność i podejmowania wszelkich działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Drugi natomiast zobowiązuje organy do należytego i wyczerpującego informowania przez organ administracji stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Zasada ta zobowiązuje do czuwania przez organ administracji nad interesem strony i innych osób biorących udział w postępowaniu, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zwrot normatywny: "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" niewątpliwie determinuje działania organu prowadzącego postępowanie w stosunku do stron postępowania administracyjnego. Jednak nie może on być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez nią błędach proceduralnych (por. wyroki NSA: z dnia 19 marca 2013 r., sygn. II GSK 2289/11, LEX nr 1296042; z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 518/12, LEX nr 1360115). LEX nr 1613240 z 15 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1395/12). Przyjmuje się również, że gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania administracyjnego, a w razie negatywnego wyniku są podstawą do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie (art. 105 § 1 k.p.a.). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze regulację art. 61a § 1 i § 2 k.p.a., organ powinien dokonać wstępnej oceny wniosku i ustalić, czy pochodzi od strony postępowania oraz czy w ogóle postępowanie może być wszczęte. Jeśli okoliczności te organ przesądził w sposób negatywny, jak w sprawie niniejszej powinien zastosować art. 61a § 1 k.p.a. wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z powyższych względów pozbawiony jest również doniosłości prawnej drugi zarzut, naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 61 § 1 w. zw. z art. 61a § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia z uwagi na fakt, że Organ nieprawidłowo zakwalifikował pismo H. S. z dnia 4 sierpnia 2020 r. W obrocie istniała już ostateczna i decyzja Szefa Urzędu z dnia 22 sierpnia 2018 roku odmawiająca statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zainicjowanego z wniosku skarżącego z dnia 7 marca 2018 roku. Strona złożyła taki wniosek ponownie (z datą wpływu na dzień 4 sierpnia 2020 roku) opierając go na identycznych podstawach prawnych i faktycznych z podaniem okoliczności, które były już badane w pierwotnym postępowaniu. Wszczęcie przez organ postępowania z tego wniosku i ewentualne wydanie decyzji merytorycznej stanowiłoby oczywiste naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. Zakwalifikowanie żądania skarżącego, z podnoszonej w skardze kasacyjnej jako podstawy prawnej ewentualnego wszczęcia postpowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bądź pouczenia co do tego trybu wymagałoby wykazania braku udziału strony w poprzednim postępowaniu przy złożeniu wniosku z dnia 04 sierpnia 2020 roku. Sytuacja taka nie miała miejsca. Podobnie ma się rzecz do wskazanej podstawy, w ramach ewentualnych pouczeń na etapie wszczęcia postępowania co do przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy założyć, że chodzi o rażące naruszenie prawa, co przy oczywistej podstawie prawnej i jednoznacznym orzecznictwie w zakresie wykładni tego przepisu prawa miałoby niejako obligować Organ do wskazywania wszystkich ewentualnych możliwości prawnych. Powyższe uwagi dotyczą też podnoszenie kwestii pouczenia o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie postępowanie zostało zakończone właśnie na etapie wstępnym, procesowym, w którym organy prawidłowo skupiły się jedynie na badaniu zaistnienia w sprawie przesłanek do wszczęcia postępowania i wskutek istnienia przesłanki negatywnej, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., odmówiły wszczęcia postępowania. Wnioski pełnomocnika z urzędu skarżącego kasacyjnie adw. E. B. o odroczenie rozprawy oraz o uzupełnienie lub zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 marca 2021 r., poprzez wyznaczenie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu celem uczestnictwa pełnomocnika w rozprawie przed NSA, nie zasługiwały na uwzględnienie i podlegały oddaleniu w całości. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie uargumentował przedmiotowe wnioski w związku z faktem, że prowadzi swoją praktykę zawodową w Krakowie, zaś siedziba Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje się w Warszawie. O oddaleniu wniosku o odroczenie rozprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, mając na względzie, że zgodnie z art. 109 w zw. z art. 193 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Dokonując wykładni tych przepisów, należy wziąć pod uwagę, że rozpatrywanie spraw bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi nakaz konstytucyjny określony w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a także nałożony na pełnomocnika z urzędu ustanowionego w niniejszej sprawie obowiązek dołożenia należytej staranności, by postępowanie sądowe przebiegało sprawnie. To na profesjonalnym pełnomocniku strony ciąży obowiązek wykazania, że okoliczność, na którą się powołuje, stanowi przeszkodę, której faktycznie – z obiektywnych względów – nie można przezwyciężyć. Odnosząc się do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, należy wskazać, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 stycznia 2025 r., czyli z ponad miesięcznym wyprzedzeniem do wyznaczonego terminu rozprawy. Pełnomocnik skarżącego w dniu 28 lutego 2025 r., tj. 3 dni robocze przed terminem rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym złożył przedmiotowy wniosek. Wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego jest ustanowiona z urzędu na podstawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 marca 2021 r. i to właśnie pełnomocnik skarżącego wywiodła przedmiotową skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 czerwca 2021 r. Ponadto należy uwzględnić szczególny charakter postępowania przed sądami administracyjnymi, wynikający w m.in. z tego, że obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości stron. Należy także podkreślić, że odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną. Uwzględniając powyższe wskazać również należy, że wniosek o uzupełnienie lub zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 marca 2021 r., poprzez wyznaczenie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu celem uczestnictwa pełnomocnika w rozprawie przed NSA jest nieuzasadniony. Powyższe okoliczności przemawiają o bezzasadności skargi kasacyjnej, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. o jej oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu w ramach przyznanego mu prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.