III OSK 694/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku H.S. i Z.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej H.S. i Z.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 713/24 w sprawie ze skargi H.S. i Z.S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 lipca 2024 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia parametrów użytkowych i technicznych urządzeń wodnych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 713/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi H.S. i Z.S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 lipca 2024 r., znak: [...] w przedmiocie nakazanie przywrócenia parametrów użytkowych i technicznych urządzeń wodnych: oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wywiedli skarżący zaskarżając go w całości i wnosząc, m.in. o wstrzymanie wykonania decyzji Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 8 lipca 2024 r., znak sprawy [...] oraz decyzji nr [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z dnia 29 grudnia 2023 r., znak sprawy [...] w przedmiocie nakazania H.S. i Z.S. przewrócenia parametrów użytkowych i technicznych urządzeń wodnych, tj. zlikwidowanych rowów otwartych na dz. ewid. nr [...] obręb [...] m. [...], do czasu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie z uwagi na oczywistą obrazę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie i organ prowadzący postępowanie przepisów dotyczących postępowania oraz przepisów prawa materialnego, polegającą w szczególności na bezprzedmiotowości postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazali m.in., że wykonanie zaskarżonej w chwili obecnej może prowadzić do wysokich i w konsekwencji nieuzasadnionych kosztów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o oddalenie wniosku skarżących kasacyjnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935: dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka, określona jako możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jest to wyjątek od zasady, zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Działanie sądu na wniosek powoduje, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzależnione od uzyskania dostatecznej wiedzy o okolicznościach uzasadniających taką konieczność. Uzasadnienie wniosku powinno wskazywać takie okoliczności, które pozwolą na uznanie przez Sąd, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt I OZ 333/24, Legalis). Dalej, Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj., gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać należy, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III FZ 234/24, Legalis). Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarcza przy tym samo powołanie się na treść obowiązujących przepisów, a uzasadnienie wniosku powinno wskazywać konkretne okoliczności rozpoznawanej sprawy świadczące o spełnieniu przesłanek przyznania ochrony tymczasowej (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt I OZ 204/24, Legalis; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 481/24, Legalis). W okolicznościach niniejszej sprawy postanowieniem z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 713/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że strona skarżąca nie wykazała by zachodziły przesłanki do uwzględnienia wniosku, a argumentacja skarżących dotyczy legalności zaskarżonej decyzji, czego sąd administracyjny nie ocenia rozpatrując wniosek o wstrzymanie. Sąd nie miał więc możliwości ocenić, czy niezwłoczne wykonanie obowiązków nałożonych na skarżących zaskarżoną decyzją, naraziłoby ich na znaczną szkodę albo spowodowało nieodwracalne skutki. Orzeczenie jest prawomocne. Konkludując powyższe stwierdzić należało, że również rozpoznawany wniosek złożony wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 grudnia 2024 r. nie zasługuje na uwzględnienie, tym samym należało odmówić wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Skarżący, poza ogólnymi twierdzeniami wskazującymi, że wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do wysokich i w konsekwencji nieuzasadnionych kosztów, nie wskazali na jakiekolwiek konkretne okoliczności uprawdopodobniające ten stan rzeczy i dotyczące wprost przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podobnie, jak na wcześniejszym etapie postępowania, skarżący ograniczyli się, jak już wyżej wskazano, do ogólnikowego stwierdzenia o wysokich i nieuzasadnionych kosztach. Natomiast obok argumentacji o legalności zaskarżonej decyzji to skarżący uzasadniając przedmiotowy wniosek sformułowali zarzuty względem postępowania sądowoadministracyjnego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie zakończonym zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2024 r. Powyższe okoliczności samoistnie nie stanowią wystarczająco precyzyjnej, weryfikowalnej oraz materialnie adekwatnej konkretyzacji przesłanek uwzględnienia wniosku, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przesłanki materialne uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się do takich okoliczności faktycznych związanych z wykonaniem treści zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności), które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia lub inne formy rekompensaty, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu nadzwyczajnych działań lub dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków. Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi ponadto wyjątek od wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. zasady wykonywania ostatecznych aktów i czynności administracyjnych, co uzasadnia restryktywne wykładanie oraz stosowanie przepisów regulujących powyższą instytucję procesową p.p.s.a. (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt II GZ 450/24, Legalis). Wskazując na powyższe, stwierdzić należało, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawny brak było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza w tym momencie o prawidłowości stanowiska organu oraz Sądu pierwszej instancji, lecz zwraca uwagę, że skarżący nie przedstawili w rozpoznawanym wniosku takiej argumentacji, która przekonałaby Sąd, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Innymi słowy, uzasadnienie wniosku nie zawiera spójnej argumentacji, popartej faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu. Z tych względów, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.