Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 6840/21

III OSK 6840/21 - Wyrok NSA z 2025-01-29

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
29 stycznia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1394/20 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia 9 kwietnia 2020 r. nr DPMS-OKS.4710.98987.1920.1.2020 w przedmiocie przyznania stypendium rektora oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1394/20 oddalił skargę A.W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] z dnia 9 kwietnia 2020 r. nr DPMS-OKS.4710.98987. 1920.1.2020 w przedmiocie przyznania stypendium rektora,. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. W dniu 15 października 2019 r. A.W. – student [...] (dalej w skrócie: "[...]") złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora. Po rozpatrzeniu tego wniosku, Uczelniana Komisja Stypendialna (dalej w skrócie: "UKS") decyzją z dnia 16 listopada 2019 r. nr DPMS-UKS.4710.98987.1920.1.2019 przyznała A.W. (dalej w skrócie: "skarżący" lub strona") stypendium rektora na kierunku [...] rok V studia jednolite magisterskie stacjonarne w kwocie 600 zł od października 2019 r. do czerwca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdziła, że uzyskana suma punktów na podstawie złożonej dokumentacji uprawnia skarżącego do uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2019/2020. Strona otrzymała w sumie 269 pkt, z czego 99 pkt za średnią ocen (4,493) za rok akademicki 2018/2019 oraz 170 pkt za osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Jak ustaliła UKS, minimalny próg punktowy do uzyskania stypendium rektora dla studentów V roku na kierunku [...] w roku 2019/2020 wyniósł 270 pkt – I próg oraz 195 pkt – II próg, a zatem 269 pkt wystarczyło do uzyskania stypendium w II progu w wysokości 600 zł. W dniu 9 grudnia 2019 r. decyzją UKS z dnia 9 grudnia 2019 r. została zwiększona kwota tego stypendium do 750 zł. A.W. złożył odwołanie od w/w decyzji UKS z dnia 16 listopada 2019 r. Do odwołania dołączył dokumenty potwierdzające jego osiągnięcia w postaci zaświadczenia o organizacji Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "[...]", która odbyła się w dniu [...] 2019 r. (jako poz. 4.2 według Załącznika 8 Regulaminu Świadczeń dla Studentów [...] przyznawanych z Funduszu Stypendialnego – dalej w skrócie: "Regulamin") oraz zaświadczenia o uczestnictwie w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "[...]", która odbyła się w dniu [...] 2019 r. (jako poz. 7.2 według Załącznika 8 Regulaminu). Skarżący wniósł o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów w kwocie wyższej – przewidzianej dla I progu, o ponowne rozpatrzenie załączników dołączonych do wniosku stypendialnego i uwzględnienie dodatkowych dokumentów poświadczających jego aktywność naukową oraz ponowne przeliczenie przyznanych za nie punktów. Domagał się zwiększenia limitu przyznanych stypendiów z 8% liczby studentów na kierunku [...] do 10%, w związku z § 49 Regulaminu oraz obniżenia progów punktowych. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia odwołania wniósł o wypłatę stypendium z wyrównaniem od dnia 1 października 2019 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów [...] (dalej w skrócie: "OKS") decyzją z dnia 9 kwietnia 2020 r. nr DPMS-OKS.4710.98987.1920.1.2020 utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że świetle § 48 ust. 1 Regulaminu, studenci, którzy wnioskują o przyznanie stypendium rektora otrzymują punkty za: 1) średnią ocen, zgodnie ze wzorem: (S – 3,999) x 200, gdzie "S" oznacza roczną średnią ocen obliczoną zgodnie z § 47 ust. 1 Regulaminu; 2) udokumentowane osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Punkty, o których mowa powyżej, zaokrągla się w górę. Maksymalna liczba punktów przyznawana studentowi za średnią wynosi 201. Stypendium jest przyznawane na podstawie listy rankingowej generowanej na każdym roku poszczególnego kierunku prowadzonego przez [...], natomiast lista rankingowa jest podzielona na progi punktowe, które warunkują wysokość przyznanego stypendium. Na każdym roku tworzy się tylko jedną listę rankingową. Na zasadzie wyrażonej w § 49 ust. 1 Regulaminu, nie więcej niż 8% liczby studentów każdego roku danego kierunku może otrzymać stypendium rektora po przeprowadzeniu postępowania w pierwszej instancji. Powyżej wskazane kryteria posłużyły do wyznaczenia minimalnego progu punktowego do uzyskania stypendium rektora na kierunku i roku, na którym studiuje student. W roku akademickim 2019/2020 wynoszą one odpowiednio: 1) I próg – 270 pkt; 2) II próg – 195 pkt. W ocenie OKS, na podstawie § 47 i § 48 Regulaminu UKS prawidłowo ustaliła, że za średnią ocen (4,493) uzyskaną przez stronę w roku akademickim 2018/2019 przyznaje się 99 punkty. W uwagach do załącznika nr 8 Regulaminu w punkcie 3 jest jasno określone, że "osiągnięcie może być punktowane tylko raz, przez co rozumie się, iż jedno osiągnięcie wskazane w zaświadczeniu może być przyporządkowane tylko do jednego osiągnięcia studenta". W przypadku zatem organizacji konferencji lub wygłoszenia referatu nie należy wliczać biernego uczestnictwa w konferencji, bowiem wygłoszenie referatu oraz organizacja konferencji zawierają w sobie bierne uczestnictwo w konferencji. W tej sytuacji bierze się pod uwagę osiągnięcie, które jest wyżej punktowane, a nie dwa osiągnięcia. Ponadto, zgodnie z pkt 1 w uwagach do załącznika nr 8 Regulaminu, student zobowiązany jest załączyć co najmniej jeden dokument z kolumny "wymagane dokumenty". Zaświadczenie powinno jak najdokładniej określać stopień zaangażowania studenta oraz prace, które wykonywał podczas realizacji osiągnięcia. W przypadku braku wymienienia obowiązków studenta osiągnięcie nie jest punktowane w przedstawionych zaświadczeniach, a pomoc w organizacji opiera się na pomocy w rejestracji. Wskazano ponadto, że nowe zaświadczenie dołączone w odwołaniu, dotyczące organizacji Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "[...]", która odbyła się w dniu [...] 2019 r. – nie mogło powodować przyznania dodatkowych punktów, bowiem § 46 ust. 1 i 2 Regulaminu zabrania OKS uwzględniania osiągnięć i związanych z nimi dowodów na etapie postępowania odwoławczego. Podkreślono również, że osiągnięcie w postaci pracy w [...] nie jest punktowane i nie było uznawane żadnemu studentowi. Zdaniem organu drugiej instancji, ponowna analiza osiągnięć naukowych skarżącego wykazała, że suma wszystkich wskazanych osiągnięć wynosi 130 punktów. Podkreślenia wymaga, że to na studencie ubiegającym się o stypendium rektora spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania osiągnięć, zaś dowody muszą zostać dołączone do wniosku o stypendium rektora, co potwierdza dodatkowo § 46 ust. 1 in fine Regulaminu. Konsekwencje wynikające z niewskazania osiągnięć we wniosku o przyznanie stypendium rektora oraz braku przedstawienia dowodów w tym zakresie w wyznaczonym terminie ponosi student ubiegający się o stypendium. Końcowa punktacja za osiągnięcia i uzyskaną średnią wynosi 229 punkty i jest to mniejsza ilość punktów, aniżeli przyznana przez UKS, jednak mieści się ona w II progu punktowym, umożliwiając przyznanie stronie stypendium w wysokości 750 zł (wcześniej 600 zł). Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie wskazanych przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), Regulaminu oraz § 3 zarządzenia Rektora [...] z dnia 2 grudnia 2019 r. nr 59/2019. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że stosownie do treści § 46 Regulaminu, wnioski o stypendium rektora można składać od 1 do 15 października. Student składający wniosek o stypendium rektora jest zobowiązany ponadto udokumentować zaświadczeniami osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Załączone zaświadczenia potwierdzające osiągnięcia wyznaczają zakres przedmiotowy wniosku (§ 46 ust. 2 Regulaminu). Z kolei § 48 ust. 1 Regulaminu stanowi, iż studenci, którzy wnioskują o przyznanie stypendium rektora, otrzymują punkty za: 1) średnią ocen, zgodnie ze wzorem: (S – 3,999) x 200, gdzie "S" oznacza roczną średnią ocen obliczoną zgodnie z § 47 ust. 1; 2) udokumentowane osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Punkty, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zaokrągla się w górę. Maksymalna liczba punktów przyznawana studentowi za średnią wynosi 201 (ust. 2). Stypendium rektora przyznawane jest na podstawie listy rankingowej generowanej na każdym roku poszczególnego kierunku prowadzonego przez [...] (ust. 3). Lista rankingowa jest podzielona na progi punktowe, które warunkują wysokość przyznanego stypendium (ust. 4). Na każdym roku tworzy się tylko jedną listę rankingową (ust. 5). Studenci, którzy nie zostali umieszczeni na liście rankingowej, nie mogą otrzymać stypendium rektora (ust. 6). Zgodnie z § 49 ust. 1 Regulaminu, nie więcej niż 8% liczby studentów każdego roku danego kierunku może otrzymać stypendium rektora po przeprowadzeniu postępowania w pierwszej instancji. OKS, na skutek uwzględnienia złożonego przez studenta odwołania w przedmiocie decyzji dotyczącej stypendium rektora, może przyznać stypendium większej liczbie studentów niż określonej w ust. 1, jednak nie więcej niż 10% liczby studentów danego roku na danym kierunku. § 8 stosuje się odpowiednio (§ 49 ust. 2). W ocenie WSA w Warszawie, podnoszony przez skarżącego brak zaliczenia mu do osiągnięć naukowych organizacji Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "[...]", która odbyła się w dniu [...] 2019 r., niezależnie od wykładni § 46 ust. 1 Regulaminu nie ma wpływu na rozstrzygnięcie organu. Gdyby bowiem nawet doliczyć skarżącemu 30 punktów za organizację Konferencji, to i tak łączna liczba punktów skarżącego wynosiłaby 259, co jest niewystarczające dla uzyskania stypendium w stawce I. Dla uzyskania stypendium w stawce I konieczne było bowiem uzyskanie co najmniej 270 punktów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł A.W. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił: I) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi polegające na całkowitym pominięciu przepisów zarządzenia Rektora [...] z dnia 13 listopada 2019 r. nr 55/2019 oraz zarządzenia Rektora [...] z dnia 2 grudnia 2019 r. nr 59/2019 w sprawie wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne oraz w sprawie wysokości świadczeń stypendialnych na rok akademicki 2019/2020 [...], co skutkowało nieprzyznaniem stypendium w stawkach określonych w tych zarządzeniach (zarówno co do prawidłowej stawki, jak i liczby studentów, którzy powinni otrzymać stypendium), a tym samym brakiem wydania wyroku na podstawie zgromadzonych akt sprawy, bowiem w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie znajduje się informacja dlaczego Sąd pierwszej instancji pominął przepisy uczelniane dotyczące wysokości stawek oraz progów stypendialnych; 2) art. 151 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi polegające na całkowitym pominięciu przez WSA w Warszawie naruszenia przepisów przez organy uczelniane, które przyznały stypendium niezgodnie z w/w zarządzeniami Rektora [...] w przedmiocie stawek stypendialnych oraz Regulaminem, w szczególności, że decyzja zmieniająca decyzję organu pierwszej instancji nie istniała w obrocie prawnym wskutek stwierdzenia jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, a tym samym obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na przyznanie stypendium w stawce, która nie obowiązywała w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy; 3) art. 151 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, mimo że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynika sposób wyliczania punktów przez Komisję, a także ze względu na nieodniesienie się do zarzutów podniesionych w skardze i w kolejnych pismach, a w szczególności tych dotyczących faktu, że Komisja nie wskazała w decyzji, jaka liczba studentów otrzymała stypendium na roku studenta i dlaczego przyznała stypendium w progu określonym przez siebie, a nie określonym przez Regulamin i w/w zarządzenia Rektora (10% studentów); 4) art. 151 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi i nierozpoznanie wszystkich zarzutów w niej podniesionych, co spowodowało, że strona do dzisiaj nie poznała przyczyn odmowy przyznania stypendium, w sytuacji, gdy Komisja dowolnie przyznawała punkty, a także nie są znane przyczyny, jakimi kierował się organ wyznaczając próg, który uprawniał studentów do otrzymania stypendium; 5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 89 k.p.a., poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień OKS, polegających na: a) przyznaniu stypendium w nieprawidłowej wysokości, w sytuacji, gdy przepisy zarządzenia Rektora (w przedmiocie stawek stypendialnych) przewidywały inną kwotę stypendium, a tym samym obowiązkiem organu było zastosowanie prawidłowych przepisów; b) błędnym ustaleniu progów punktowych (nie wskazano żadnych danych pozwalających na ustalenie progów); c) przyznaniu stypendiów mniejszej liczbie procentowej osób, niż wynikało to z utawy, Regulaminu i zarządzeń Rektora (zgodnie z tymi przepisami stypendium mogło otrzymać 10% na roku studentów, a nie są znane przyczyny ustalenia innego progu przyznaniu stypendium); d) wadliwym procesie odwoławczym, w którym OKS, pomimo dopatrzenia się uchybień UKS, nie rozpoznało na nowo sprawy w sposób kompleksowy, obiektywny i sprawiedliwy (zgodnie z zasadą dwuinstancyjności), a ponadto, w którym OKS nie uwzględniła złożonych przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym zaświadczeń za osiągnięcia; e) niepodaniu przez organ, ile osób otrzymało stypendium na roku i kierunku studenta, jaka była pozycja rankingowa studenta oraz liczby osób, która studiuje na roku studenta, co uniemożliwiło zweryfikowanie prawidłowości wyliczenia liczby osób, które otrzymało stypendium; f) niepodaniu kryteriów, jakimi kierowała się OKS przy przyznawaniu punktów za poszczególne osiągnięcia, w szczególności, że OKS pominęła część zaświadczeń złożonych razem z wnioskiem, a co do części przyznała dowolnie punkty niezgodne z Regulaminem, nie podając przyczyn, jakimi się kierowała; g) nierozpoznaniu przez organ złożonych przez skarżącego dowodów w postaci zaświadczeń dotyczących jego osiągnięć naukowych, a tym samym brak analizy stanu faktycznego i zgromadzonych w sprawie dowodów; h) niepodjęciu przez OKS wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, bowiem OKS stwierdziła, że UKS nie przyznawała prawidłowo punktów studentom, co powoduje, że skarżący, składając odwołanie, znalazł się w gorszej sytuacji od tych studentów, którzy go nie złożyli, bowiem ich osiągnięcia zostały uznane, a jego nie, mimo takiej samej sytuacji, co w konsekwencji uniemożliwiło zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyznaczenie właściwych progów stypendialnych i zweryfikowanie, czy skarżący na skutek tego nie znalazł się w gronie studentów, którym przysługuje stypendium w wyższej kwocie; i) niewłaściwym przyjęciu, że organ zobligowany jest do nieuwzględniania żadnych zaświadczeń przedłożonych w postępowaniu odwoławczym, przy braku wskazania rzeczywistych podstaw prawnych uzasadniających takie rozstrzygnięcie, z powołaniem się jedynie przez organ na § 46 Regulaminu, który to przepis został zinterpretowany nieprawidłowo, jakoby termin tam wskazany był terminem zawitym, którego niedochowanie skutkuje ipso iure brakiem rozpoznania wniosku oraz dokumentacji z nim związanej; 6) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia rażącego uchybienia Komisji, polegającego na braku przeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego na wniosek skarżącego zawarty w odwołaniu i przeliczenia punktów z uwzględnieniem zaświadczeń dołączonych do odwołania, z których jednoznacznie wynika, iż skarżący posiada osiągnięcia naukowe, które uprawniają do przyznania mu wyższej kwoty stypendium; 7) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 104 i art. 107 k.p.a., poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień, w szczególności polegających na nierozpoznaniu zarzutów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a także na braku podania istotnych informacji mających wpływ na zasadność wydanej decyzji, tj. kryteriów przyznawania punktów przez organ, liczby osób na kierunku i roku studenta, pozycji rankingowej studenta oraz liczby osób, która otrzymała stypendium, co skutkowało tym, że student został pozbawiony możliwości uzyskania informacji, która stała za odmową przyznania stypendium; 8) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia uchybień organów, tj.: a) niezastosowania przez organ art. 8 k.p.a., skutkującego przyjęciem, jakoby § 46 Regulaminu zabraniał OKS uwzględniania osiągnięć i związanych z nimi dowodów na etapie postępowania odwoławczego; b) dowolnej, a nie swobodnej, oceny przez organ zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, skutkującej brakiem bezstronnego i równego traktowania osób ubiegających się o stypendium; 9) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez oddalenie skargi, mimo że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie ograniczenie się do rozpoznania prawidłowości rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, co zostało zresztą błędnie potwierdzone przez Sąd, jakoby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nie miał obowiązku rozpatrzenia sprawy "od nowa"; 10) art. 151 w zw. z art 141 § 4 p.p.s.a., poprzez ograniczenie się przez WSA w Warszawie w istocie do przytoczenia stanowiska i poglądów organów obu instancji, bez przeprowadzenia ich analizy z uwzględnieniem podniesionych przez skarżącego argumentów dotyczących faktu, że nie wie, jaką pozycję rankingową zajął, jakie były kryteria przyznawania punktów, ile osób otrzymało stypendium na roku i kierunku studenta, co uniemożliwiło zweryfikowanie decyzji z aktualnie obowiązującym stanem prawnym w dacie wydania decyzji (ponieważ stypendium naukowe może otrzymać 10% studentów, a Komisja nie wskazała, jakie kryteria przyjmowała przy ustalaniu progów) oraz zaniechanie podjęcia jakichkolwiek działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie tej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez Sąd pierwszej instancji wyroku bez rozważenia, jakie były zasady przyznawania punktów, a także faktu pominięcia przez organ części zaświadczeń złożonych razem z wnioskiem (nie są znane kryteria przyznawania punktów przez OKS, bowiem w ocenie studenta żaden przepis Regulaminu nie pozwalał na przyznawanie dowolnej liczby punktów, tak jak to zrobiła w jego przypadku Komisja); II) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) zarządzenia Rektora [...] z dnia 13 listopada 2019 r. nr 55/2019 oraz zarządzenia Rektora [...] z dnia 2 grudnia 2019 r. nr 59/2019 w sprawie wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne oraz w sprawie wysokości świadczeń stypendialnych na rok akademicki 2019/2020 [...], poprzez oddalenie skargi i uznanie, że przyznanie stypendium w kwocie 600 zł (najniższy próg) było prawidłowe, w sytuacji, gdy w dniu rozpatrywania odwołania obowiązywały inne stawki stypendialne (zostały one zmienione przez Rektora), co obligowało organ do przyznania stypendium w prawidłowej kwocie (najmniejszy próg wynosił 750 zł), co powoduje, że Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa materialnego, uznając, że organy stypendialne mogą przyznawać stypendia w stawkach niezgodnie z w/w zarządzeniem Rektora; 2) § 2 ust. 1, § 8 ust. 1, § 45, § 46, § 47, § 48, § 49, § 50, § 51, § 52, § 53 i § 64 pkt 2 Regulaminu w zw. z § 3 zarządzenia Rektora [...] nr 55/2019, zmienionego zarządzeniem Rektora nr 59/2019, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że tylko w wyjątkowych okolicznościach OKS może zwiększyć limit przyznanych stypendiów z 8% liczby studentów danego roku na danym kierunku do 10%, podczas gdy ratio legis tych przepisów prowadzi do wniosku, że założeniem tych regulacji jest finalne przyznanie stypendiów do 10%, a nie 8% liczby studentów danego roku na danym kierunku; 3) § 3 zarządzenia Rektora [...] nr 55/2019, zmienionego zarządzeniem Rektora nr 59/2019, poprzez jego niezastosowanie, skutkujące zignorowaniem określonego przez Rektora udziału procentowego studentów mogących otrzymać stypendium rektora, które w roku akademickim 2019/2020 wynosiło nie więcej niż 10 % (a nie 8%) studentów danego roku na danym kierunku; 4) § 46 Regulaminu, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, jakoby termin tam określony był terminem zawitym, choć jest on terminem wyłącznie instrukcyjnym, w związku z czym winno dopuszczać się możliwość złożenia wniosku, udokumentowania osiągnięć i ich pozytywnego rozpatrzenia także po jego upływie, jeśli limit przyznawanych stypendiów, tj. 10% liczby studentów danego roku na danym kierunku, na to pozwala (bo nie został wyczerpany), a tak było w przedmiotowym stanie faktycznym; 5) art. 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2, ust. 3 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm., dalej w skrócie: "p.s.w.n."), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie przyznania studentowi stypendium rektora w stawce odpowiadającej jego osiągnięciom naukowym, mimo spełnienia przez niego kryteriów określonych szczegółowo w Regulaminie, w sytuacji, gdy student szczegółowo przedstawił osiągnięcia naukowe, za które powinien otrzymać punkty, a Komisja przyznawała stypendium dowolnej liczbie osób, bez określenia zasad, którymi się kierowała przy przyznaniu stypendium. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powołanie się na obie podstawy kasacyjne, w pierwszej kolejności należało odnieść się do podstawy naruszenia prawa procesowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty uchybienia tym przepisom są niezasadne. Przede wszystkim nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego wyroku. Przepis ten określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Poza tym przepis ten nie może z zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bowiem wedle treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39) może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, LEX nr 1299453). W tej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pominięto argumentację skarżącego zawartą w jego kolejnych pismach procesowych oraz nie odniesiono się do okoliczności wydania przez OKS decyzji z dnia 20 stycznia 2021 r., na mocy której stwierdzono nieważność decyzji UKS z dnia 9 grudnia 2019 r., to jednak zauważyć należy, iż ostatnia z wymienionych decyzji została wydana na podstawie art. 155 k.p.a. i zmieniała ona decyzję tegoż organu z dnia 16 listopada 2019 r. w ten sposób, że zmieniała stawkę stypendium rektora z kwoty 600 zł na kwotę 750 zł. Brak jakiejkolwiek wzmianki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku o decyzji OKS z dnia 20 stycznia 2021 r. nie czyni w tej sytuacji uzasadnienia kwestionowanego wyroku nieweryfikowalnym w toku instancji sądowoadministracyjnej. Wprawdzie owa decyzja wiąże się z rozpoznawaną sprawą, to jednak przypomnieć należy, że przedmiotem skargi jest ostateczna decyzja OKS z dnia 9 kwietnia 2020 r., a w konsekwencji ocenie prawnej sądu administracyjnego podlega stan prawny i faktyczny obowiązujący według daty wydania owej decyzji. Skoro decyzja nieważnościowa została wydana po wydaniu decyzji ostatecznej, a ponadto decyzja nieważnościowa dotyczy decyzji wydanej na podstawie art. 155 k.p.a., to brak wzmianki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku o owej okoliczności nie czyni uzasadnienia wyroku wadliwym w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Chybione okazały się również pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego. Skarga kasacyjna nierzetelnie eksponuje okoliczność pominięcia zarządzenia Rektora [...] z dnia 2 grudnia 2019 r. nr 59/2019, na mocy którego ustalono wyższe stawki stypendium rektora. Z § 2 owego zarządzenia wynika, że wchodzi ono w życie z dniem podpisania z mocą obowiązującą od dnia 1 października 2019 r. Skoro decyzja organu pierwszej instancji jest opatrzona datą 16 listopada 2019 r., to oczywiste jest, że nie mogła ona uwzględniać stawek stypendium rektora określonych w akcie wydanym ponad dwa tygodnie później. Natomiast w decyzji organu odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2020 r. wskazano że owa stawka, a tym samym należna skarżącemu kwota stypendium, została zwiększona do 750 zł, na mocy wspomnianej decyzji z dnia 9 grudnia 2019 r. (strony 2 i 5 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego). Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. reguluje powinność sądu administracyjnego orzekania na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść, gdyby sąd wyszedł poza materiał znajdujący się w aktach sprawy, wydał wyrok mimo niekompletnych akt sprawy, pominął istotną część tych akt lub też oparł orzeczenie na własnych ustaleniach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. może zatem stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, gdy sąd przyjął i wnioskował o jakimś fakcie na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a mianowicie wówczas, gdy wbrew zasadzie wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej na podstawie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zakończonym decyzją. Z taką natomiast sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z kolei powołany w zarzutach art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że: "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była, albo powinna być, przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wykazać, że sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy, a także w przypadku, gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołane przez skarżącego kasacyjnie w uzasadnieniu zarzutów naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. argumenty odnoszą się do omówionej już kwestii niezgodności stawki stypendium rektora z w/w zarządzeniem Rektora i zostały już omówione. Przypomnieć jedynie należy, że w dacie orzekania organu odwoławczego była w obrocie prawnym decyzja zmieniająca stawkę stypendium do kwoty 750 zł, wydana na podstawie art. 155 k.p.a. Z kolei sposób wyliczania punktacji studentowi przez organ został określony w załączniku nr 8 do Regulaminu, a szczegółowe uzasadnienie przyznanej punktacji zostało utrwalone w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Również kwestia określenia progu liczby studentów, którym może być przyznane stypendium rektora, została unormowana w § 4 Regulaminu. Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty naruszenia wskazanych przepisów k.p.a., próbujące wykazać wadliwość postępowania administracyjnego przed organami stypendialnymi, która miała polegać na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi istotę postępowania wyjaśniającego. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy – inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem to przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia przedmiotu postępowania zostały wyjaśnione. Ustalono bowiem skarżącemu kasacyjnie punktację, szczegółowo wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego kryteria i sposób obliczenia owej punktacji. Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Przede wszystkim niezasadne są zarzuty i argumenty dotyczące limitu przyznawanych stypendiów rektora, a tym samym wadliwej interpretacji postanowień Regulaminu. Według art. 91 ust. 3 p.s.w.n., stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Studentów, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, o której mowa w zdaniu pierwszym. W świetle powołanej regulacji, za zgodne z ustawą należy uznać przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów, np. wyłącznie 5% studentów danego kierunku, jeśli z ustaleń organu wynika, że wobec równej liczby punktów za osiągnięcia studentów zajmujących kolejne równe lokaty w rankingu spowodowałoby to przekroczenie 10% studentów określonego kierunku. Tak ustalony próg procentowy mieści się w dyspozycji wyznaczonej w ustawie. Innymi słowy, przyznanie stypendium rektora na przykład tylko 5% najlepszych studentów może wynikać z tego, że przyznanie stypendium studentom z tą samą liczbą punktów powodowałoby, że stypendium musiałoby zostać przyznane więcej niż 10% studentów z uwagi na uzyskanie identycznej liczby punktów. Stanowiłoby to naruszenie przepisu art. 91 ust. 3 p.s.w.n. Dlatego też stypendium dla najlepszych studentów może być przyznane studentom, którzy osiągnęli łącznie najwięcej punktów, a liczba ta stanowiła np. 5% najlepszych studentów danego kierunku. Próg taki należy ustalić dopiero w toku weryfikacji wniosków. Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej powinien elastycznie odnosić się do progu procentowego liczby studentów, którym zostanie przyznane omawiane stypendium, gdyż wskazanie takie doprowadzić by mogło do sytuacji, w której liczbę punktów uzyska więcej niż 10% studentów jednego z kierunków uczelni. Przekładając powyższe na realia rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że postanowienia § 49 Regulaminu oraz w/w zarządzenia Rektora zostały zinterpretowane prawidłowo. Błędne jest także stanowisko skarżącego kasacyjnie co do możliwości uzupełnienia wniosku o stypendium rektora o kolejne osiągnięcia, dokumentowane przez studenta dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Wskazać należy, że termin do złożenia wniosku o stypendium rektora, które jest przyznawane najlepszym studentom, ma charakter szczególny. Przyznanie stypendium wymaga bowiem oceny i weryfikacji osiągnięć studentów. Spóźniony wniosek studenta wymagałby ponownej weryfikacji osiągnieć studentów i korekty listy bądź list rankingowych, powodując stan niepewności. Biorąc pod uwagę konsekwencje prawne, które powodowałoby składanie wniosków z przekroczeniem terminu, co wiązałoby się z potrzebą nieustannej weryfikacji list rankingowych, należy uznać, że termin do złożenia wniosku o stypendium rektora jest terminem nieprzekraczalnym, a jego uchybienie może powodować niemożność przyznania tego rodzaju świadczenia. Dlatego też już pod rządami starej regulacji wskazywano na szczególny charakter terminu do złożenia wniosku o stypendium rektora (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1469/17). W konsekwencji powyższego przyjąć należy, że dokumentowanie osiągnięć naukowych przez studenta dopiero na etapie postępowania odwoławczego nie może być uznane za prawnie skuteczne. Stąd też argumenty skarżącego oraz złożone dopiero na etapie postępowania odwoławczego zaświadczenie nie mogły być uwzględnione. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 października 2021
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/ Paweł Mierzejewski Teresa Zyglewska

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny